• Hoşgeldin ziyaretçi , forumdan daha fazla yararlanmak için buradan üye olunuz...

Teori Nedir?

Okunuyor :
Teori Nedir?

SOSYALİST

Bağımlı
Üye
Teori Nedir?

Zaman içinde defalarca test edilmiş, fakat hiç yanlış çıktığı görülmemiş, öngörülerinde doğru çıkmış hipoteze teori (kuram) denir.
Örneğin ilk Newton tarafından ortaya atılan çekim ilkesine, yerçekimi teorisi denir.

Teorinin bilim dünyasındaki anlamı ile halk arasındaki anlamı arasında önemli fark vardır.
Halk arasında teori diye geçen şey, aslında hipotezdir.
Örneğin şu söz çok kullanılır: "Bu söylediğin sadece bir teori."
Halbuki teori bilim dünyasındaki en yüksek kesinlik derecesidir.

Bu güne kadar aksi kimse tarafından gösterilememiş, ve gelecekle ilgili öngörüleri hep doğru çıkmış görüş anlamna gelir.
Tek bir deney sonucu bile kabul gören teoriyle bağdaşmazsa teori geçerliliğini yitirir.

Bilim dünyasıyla halk arasındaki önemli bir ayrım da önerileri doğrulama yöntemleridir.

Bilim adamı;

1- Olguları inceler, gözlem yapar.
2- Olguları açıklamak için eldeki verilerle bağdaşan kendince bir cevap bulur.
3- Bulduğu cevabı çürütmek için deneyler yapar. Çürütemezse bulduğu cevabın doğruluğunu test etmek için diğer bilim adamlarına da hipotezini açıklar, çürütmeye davet eder.

Bilim adamı olmayanlar ise;

1- Olguları inceler, gözlem yapar.
2- Olguları açıklamak için eldeki verilerle (kısmen de olsa) bağdaşan kendince bir cevap bulur.
3- Cevabını haklı çıkaracak örnekler aramaya başlar.

Örneğin Darwin, "Doğada kendi soyunun devamna zarar verme pahasına başka bir canlı türüne hizmet eden tek bir canlı bulunduğu anda teorim çürütülmüş olur." demiştir.
Böyle bir canlı bugüne dek bulunamamıştır.
 

SOSYALİST

Bağımlı
Üye
Teori nedir?

Teori, günlük hayattaki kullanımıyla doğruluğundan emin olunmayan, asılsız olabilecek iddia/düşünce demektir. Ancak bilimsel terminoloji dahilinde kavramlar günlük hayattakinden farklı kullanılabilirler. Günlük konuşmada "ısı" ve "sıcaklık" kelimelerini eş anlamlı kullanmaya alışık olsak da, bunların bilimde birbirinden tamamen farklı kavramlara işaret etmesi gibi...Öyleyse konuyu bilimsel anlamıyla ele almak gerekmektedir:

Teori (veya kuram), var olan ve bilinen bilimsel gerçekleri kullanılarak, etrafımızdaki olay ve olguların oluş, ilerleyiş, varlık biçimlerine yönelik geliştirilen kapsamlı açıklamalar demektir. Kısaca bir teori, farklı bilimsel gerçekleri birbirine bağlayarak bir olaya getirilen bilimsel açıklama demektir.

Teoriler ile Kanunlar arasında bir üst-ast ilişkisi yoktur! Okullarda okuduğumuzun aksine, hipotezler ispatlanınca teori, teoriler "daha da ispatlanınca" kanun olmazlar, olmamışlardır, olmayacaklardır. "Daha da ispatlanmak" ne demektir? Böyle bir saçmalıktan bahsedilemez.

Dolayısıyla bu açıdan baktığımızda, teorilerin doğa yasaları ya da doğa kanunları ile ilişkilendirilmesinin ancak parça-bütün biçiminde yapılabileceği görülür. Bilimsel gerçekler etrafımızdaki olay ve olguların sadece ne olduklarını açıklarken, teoriler bu farklı doğa yasalarını bir araya getirerek, olay ve olguların neden, nasıl, ne zaman olduğunu açıklar. Bilimde, "Ne?" sorusunu sordukça, etrafımızdaki olayları ve olguları açığa çıkarırız, ancak bunların neden, nasıl, ne zaman olduklarını anlayamayız. İşte etrafımızdaki olay ve olgularla ilgili daha detaylı ve kapsamlı analizleri gerçekleştirebilmek için, onlarla ilgili teoriler geliştirmeli ya da var olan teorileri kullanmalıyız.



devamı: http://evrimagaci.org/makale/6/
 

SOSYALİST

Bağımlı
Üye
TEORİ NEDİR?

Yanılgı, teorilerin "kanıtlandığında" kanun olacağı yönünde. Oysa "bilim"de böyle bir şey söz konusu değil. Eğitim sistemimizin bozukluğundan mıdır bilinmez, insanlarımız bilimsel bir gerçeğin ortaya çıkışının; tez > hipotez > teori ve nihayet kanun şeklinde olacağını düşünüyor.

Teori, bir olguyu açıklama amacı güden ve kanıtlarla desteklenebilen açıklamalar bütünüdür. Bilim, teorileri ispatlama amacı gütmez ve bunun için çaba göstermez. Çünkü sağlam bir teori, zaten kanıtlar tarafından desteklenir ve gücü ölçüsünde "yaygın" kabul görür. O nedenle bilim, teoriler için "kanıt" toplar; açıklama gücüne bakar. Gerekirse yeni kanıtlarla destekler.

Bir teorinin "terkedilmesi" için, hem onun açıklayabildiklerini, hem de açıklayamadıklarını "daha iyi" izah edebilen başka bir teorinin ortaya konulması gerekir. Örneğin; evrim teorisi "şunu şunu açıklıyor", ama "bunları bunları açıklayamıyor" demek, o teoriyi geçersiz kılmaz. Aksine, teoriyi güçlendirmek için daha fazla çalışılması gerektiğini gösterir. Zaten bilim insanları da bunu yaparlar...

Teoriler, "bazı şeyleri iyi açıklayamadığı için" çöpe atılmazlar. Teorilerin açıklayamadığı şeyleri aydınlığa kavuşturmak için teori geliştirilmeye ve teoriyle çelişmeyecek yeni teorilerle desteklenmeye çalışılır. Sonuçta ortaya çıkan teori, "iş görüyor" ise kullanılmaya devam edilir.

Örneğin, Newton'un kütleçekim teorisi; yüzyıllar boyunca gökcisimleriyle ilgili hesaplarımızda kullanılmış, gayet başarılı bir teoridir. Fakat, Einstein'ın görelilik teorisi, Newton'un teorisinden çok daha ileridedir ve bambaşka bir bakış açısı getirir. Buna rağmen, Newton formülleri "daha pratik" olduğu için çok hassas hesap gerektirmeyen alanlarda (mühendislik vs) kullanılmaya devam ediliyor. Yani Newton teorisi yanlış değil. Sadece Einstein'ınki daha doğru.

Son bir örnek verelim:

Gezegenler güneş çevresinde dönüyorlar. Hareketlerini nasıl hesaplayabiliriz? Tabi ki, Newton'un kütleçekim teorisi ile. Peki, bazı gezegenlerin, mesela Merkür'ün yörüngesini bununla hesapladığımızda yanlış çıkıyor, ne yapmalıyız? Elbette, Einstein'ın görelilik teorisini kullanmalıyız.

Özetle, ne büyük patlama teorisi, ne atom teorisi, ne elektromanyetizma teorisi, ne sicim teorisi, ne de evrim teorisi aradan binlerce yıl geçse de "kanun" olmayacak. Yerlerine daha iyi teoriler geliştirilse bile, gerektiği sürece kullanılmaya devam edecek.

Hazırlayan: Kozmik Anafor
https://www.facebook.com/karikateist
 

SOSYALİST

Bağımlı
Üye
TEORİ (veya kuram), var olan ve bilinen bilimsel gerçekleri kullanılarak,
etrafımızdaki olay ve olguların oluş, ilerleyiş,
varlık biçimlerine yönelik geliştirilen kapsamlı açıklamalar demektir.

Kısaca bir teori, farklı bilimsel gerçekleri birbirine bağlayarak
bir olaya getirilen bilimsel açıklama demektir.
 
Üst Alt