• Hoşgeldin ziyaretçi , forumdan daha fazla yararlanmak için buradan üye olunuz...

Sen benim yarım

  • Konbuyu başlatan mopsy
  • Başlangıç tarihi
  • Cevaplar 0
  • Görüntüleme 2K

Okunuyor :
Sen benim yarım

mopsy

Emektar
Üye
Prof. Dr. Süheyl Ünver, birgün hocası Prof. Dr. Akil Muhtar Özdene:

Biz sizin yarınız kadar olsak yeter
demiş. Hocası kızmış ve şunu demiş:
Süheyl! Sen benim yarım,
senin öğrencin de senin yarın olursa,
sonra ortada birşey kalmaz.
Sen beni geçmelisin[/QUOTE]

Minyatür nedir? Tarihine bakalım

Geleneksel Türk sanatlarından biri olan minyatür, 8. ve 9. yya ait olan ve Uygur merkezlerinden günümüze gelmiş olan Türk sanatı örneklerinden biridir. Nakkaşlar tarafından, kâğıt, parşömen, fil dişi gibi nesnelerin üzerine boya ve yaldızla süsleme şeklinde yapılır. Çok ince işlenerek ve küçük boyutlu olarak çalışılır. Ortaçağda Avrupada yazılmış olan kitaplarda baş harfler, kırmızı bir renkle süslenirmiş. Bu rengi sağlayan ise minium isimli bir kurşun oksitmiş. Konu başlıklarını minium ile belirginleştirmeye ise miniare denirmiş. Minyatür ismi buradan gelmektedir. Türkler bu tarz resme Nakış Resim demişlerdir. Türklerin İslamiyeti kabulünden önceki devreye ait minyatürler, Uygur Prensleri ve prenseslerinden oluşur. Bu minyatürlerin üslupları çok zengindir.

Baskı makinesinin bulunuşuna kadar Avrupada çok güzel minyatürler yapıldı. Daha sonra minyatür genelde madalyonların üzerindeki portreler için kullanıldı. 17. yydan sonra ise genelde fil dişi üzerine yapılan modeller yaygınlaştı.

İslamda resmin yasak oluşuna rağmen, minyatür resim sayılmadığından gelişebilmiş, geleneksel bir zanaat hâlini alabilmiştir.

Osmanlı Devleti döneminde 18. yüzyıla kadar İran ve Selçuklu etkisi sürdü. Fatih döneminde, padişahın resmini de yapmış olan Sinan bey adlı bir nakkaş, II. Bayezid döneminde de Baba Nakkaş diye tanınan bir sanatçı yetişti. Son yıllardaki araştırmalar sayesinde, Fatih Sultan Mehmed döneminde yapılmış birçok minyatürlü eser, gün ışığına çıkmıştır. Bunlardan biri olan ve 1455te Edirnede gerçekleştirilen Dilsuznâme: Gül ve Bülbül (Oxford Bodlein Lib.) adlı edebi eser, Türkmen minyatürlerinin etkisini gösteren bir örnektir.

Fatih Sultan Mehmed, İstanbula İtalyadan birçok sanatçı getirtmişti. Kendisi geniş görüşlü bir insan olup bilim ve sanata da büyük bir ilgi duymaktaydı. Belliniye yağlı boya portresini, Constanza da Ferraraya da üzerinde büstü ve atlı portresi bulunan madalyonları yaptırdı. Bu sanatçıların İstanbul sarayında yaptıkları eserlerin çoğu ortadan kalkmıştır. Ama onların öğrencileri olan Türk nakkaşlarının eserlerini tanıyoruz.

Mustafa Çelebi, Selimiyeli Reşid, Süleyman Çelebi ve Levnî; 18. yüzyılın ünlü nakkaşlarıdır. Bunlardan özellikle Levnî, Türk minyatür sanatında bir dönüm noktasıdır. Levnî, geleneksel anlayışın dışına çıktı ve kendine özgü bir biçim geliştirdi.

Levnînin en tanınmış eseri Surnamedir. Surname, yazılı ve bol resimli bir kitaptır ve bir sünnet düğünü resmedilmiştir. Yüzlerce değişik sahneyi içeren bu minyatürlerde Levnî, esprili bir yaklaşımla resmetmiştir.

Levnîden sonra adı bu konuda anılmaya değer sanatçılardan biri Abdullah Buhari olarak kabul edilir. Pencereden Bakan Kadın adlı resmiyle ilginç üslubunu oturtmuştur.

Eserlerinde doğum gibi ilginç konuları resmetmiştir.

Minyatür, 19. yy başlarında giderek yerini ışıklı ve gölgeli çalışmalara bırakmıştır. Özellikle yağlı boya resimlerin duvarlara asılması yaygınlaşınca kitap resmi önemini yitirir. Ama batıda olduğu gibi ülkemizde de geleneksel bir sanat olarak varlığını sürdürmekte...

Günümüzde minyatür

Minyatür sanatının Türk sanatında hâlâ yer etmiş olmasına en çok emeği geçen rahmetli Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünverden bahsetmeden geçmemek lazım. 1900lü yılların başında tıp öğrencisiyken güzel sanatlara olan ilgisi sonucu ebru, tezhip, minyatür ve hat öğrenen Ünver, Cumhuriyet sonrası Osmanlıdan kalan değerli eserlerin elden çıkarıldığı, korunmasız bırakıldığı bu dönemde yok olan eserlerin resimleri ile kaydedilmesi fikrini hayata geçirdi. Ebru, hat, minyatür geleneklerinin devamı için bir atölye kurdu ve çalışmalara başladı. Resimle kaydetme fikri o kadar işe yaradı ki, örneğin depremle yıkılan Kuleli Askeri Lisesi binası bile onun suluboya resimlerine bakılarak tamir edildi.1986da İstanbulda vefat eden Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünverin eserleri büyük şehir yayınlarınca yeniden basılıyor ve Dr. İsmail Kara başkanlığında yeniden düzenleniyor.

Günümüzde minyatür sanatı, rahmetli Süheyl Ünverin bilgilerini öğrencilerine aktarmasıyla gelişme göstermiştir. Onun atölyelerinin ışığında yeni atölyeler kurulmuştur.

Minyatür yapmak için

Minyatürde konu edilecekler belirlendikten sonra içeriğe göre en önemli kişi veya obje merkez edilir ve diğer elemanlar da çevresine belirli bir düzen içinde yerleştirilir. Işık, gölge kaygısı gütmeden, konunun bütünlüğünü bozmadan tüm obje ve kişilerin açık açık resmedilmesi hâlinde çizilir. Ağaç çiçek gibi yardımcı motiflerle zenginleştirilebilir. Minyatür boyanırken parlatma sırasında boyaların bozulmaması için önce zemine altın ya da gümüş sürülerek parlatma yapılır. Dağ tepe gibi gökyüzü olan yerlerden başlanarak boyanmaya devam edilir.

Minyatür yapmak isteyen bir kişinin tezhip tasarımı bilgisi olmalıdır. Tezhibin çarpıcı renkleri ve çizgileri en kalıp minyatüre bile canlılık verir.

Minyatür için kullanılan malzemeler eskiye oranla daha çeşitlidir ama kimyevi boya ve kâğıtların dayanma süresi az olmaktadır. Eski yazmalarda tamamen doğal malzemeler kullanılmış, günümüze kadar gelebilmesi sağlanmıştır. Bugün bazı üniversitelerde, özel kurumlarda, kurslarda minyatür eğitimine rastlamak mümkündür. Örneğin Sultanahmette Caferağa Medresesinde diğer Osmanlı süsleme sanatlarının yanı sıra minyatür kursu almak da mümkün.

Minyatür ile ilgili iki güzel kaynak

Benim Adım Kırmızı

Orhan Pamuk, bu romanında minyatürü oldukça geniş olarak ele almıştır. Minyatür ustalarına, minyatür sanatı ile mimarlığın bağlantılarına, eskiz çizmek gibi konulara derinlemesine değinmiş olan Orhan Pamukun bu kitabını okumanı tavsiye ederiz. Tarihi bir kurgusal romanın içinde bir yandan hayallere dalacak, bir yandan da bilgi dağarcığını genişleteceksin.

Osmanlı Tasvir Sanatları: 1 / Minyatür

Roman yani kurgu yerine bir sanat kitabından minyatürü ders gibi öğrenmek isteyenlere muhteşem bir kaynak Metin Andın bu kitabı. İçinde neler yok ki Nakkaşların yöntemleri, minyatürde kâğıdın önemi, hattatlar, kullanılan kalem çeşitleri, desenden sonraki aşamalar, Osmanlı minyatür sanatının üslubu Üstelik kitaptaki anlatım hiç sıkıcı değil, aksine fantastik bir roman gibi okutuyor kendini. Tavsiye ederiz.

Minyatür ile ilgili önemli isimler & yerler

Minyatürlü el yazmaları konusunda Topkapı Sarayı Müzesi, dünyanın önde gelen koleksiyonlarından birine sahiptir. Bunlar arasında Moğol, Türkmen, Safavi, Osmanlı dönemi eserlerini sayabiliriz. Ayrıca Süleymaniyedeki medreselerden birinde olan Türk-İslam eserleri müzesi, Askeri Müze, Deniz Müzesi, Vakıf Hat Sanatları Müzesi gibi müzeleri de sayabiliriz.

Osmanlı döneminde yaptırılmış olan padişah siparişi saray minyatürleri, tek ve orijinal olarak kütüphanelerde bulunurlar.

Yazma eserlerin yer aldığı bazı önemli kütüphaneler, Bayezit Devlet Kütüphanesi, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi ve Belediye Kütüphanesidir.
El yazması ihtiva eden diğer kurumlardan ise Antalya Müzesi; Erzurum Atatürk Üniversitesi Kütüphaneleri ve İzmir Millî Kütüphanesini sayabiliriz.
Bilinen en yetenekli minyatür sanatçıları, Behzad, Matrakçı Nasuh, Osman, Levnî gibi isimlerdir.

exi26.com
 
Üst Alt