Kaşgarlı mahmut

Merhaba

KAŞGARLI MAHMUT (XI. Yüzyıl) Türk dilinin, Türk milliyetçiliğinin ilk büyük öncüsü.Kaşgar'da doğdu.
Babasının adı Hüseyin'dir.İlk Türk-İslam devletini kuran Karahanlılar soyundandır.Hangi tarihte, nerede öldüğü belli değildir.Türklerin yaşadığı şehirleri, köyleri, obaları bir-bir dolaşarak hazırladığı sözlüğü, İslamlıktan önceki sözlük edebiyatımızı aydınlatan dev eserdir.Yazılış gayesi, Araplara Türkçe'yi öğretmekten çok, "Türkçe'nin Arapça ile koşu atları gibi yarış edebileceğini, Türk dilinin zenginliğini, her duygu ve düşünceyi anlatıma elverişli olduğunu ispat etmek " içindir.Kaşgarlı Mahmut; iyi silah kullanan bir asker olmakla beraber,ulusal kültürümüzü,yurt sevgisini her şeyin üstünde görenilk büyük dil bilginimizdir.Kitabının önsözünde şu ilgi çekici cümleleri okumaktayız: "Türk'ün, Türkmen'in, Oğuz'un,Çiğil'in,Yagma'nın,Kırgız'ın lisanlarını ve kafiyelerini tamamıyla zihnime nakşettim.Bu hususta o kadar ileri gittim ki, her taifenin lehçesi bence en mükemmel surette elde edilmiş oldu...

Türk dili ile Arap dilinin at başı beraber yürüdükleri bilinsin diye, Halil'in Kıtab-ül A'yan'ında yaptığı gibi kullanılan kelimelerle terk edilen kelimeleri bu kitapta bir arada yazmak ara sıra yüreğime doğar dururdu... Kitaba, Türklerin görgü ve bilgilerini göstermek maksadıyla, söyledikleri şiirlerden serpiştirdim, ak ve kara günlerinde yüksek düşüncelerle söylenmiş olan savlarını da aldım... Türklerde güzellik, sevimlilik,edep,tatlılık,büyükleri ağırlamak,sadelik,sözünü yerine getirmek,yiğitlik,mertlik, öğünmemek gibi methe değer sayısız faziletler görülmektedir..." Kaşgarlı Mahmut; Türkolojinin temel eseri sayılan Divanü Lugat'it Türk (Türk Sözlüğünün Divanı) sözlüğünü yazmakla uygarlık tarihimize eşsiz bir hazine kazandırmıştır.Kaşgarlı Mahmut'un eseri yalnız bir sözlük değil, İslamlıktan önceki Türk edebiyatını,tarihini,coğrafyasını,folklorunu mitolojisini aydınlatan ansiklopedik niteliktedir.Bilindiği üzere, XI. Yüzyıl hemen bütün İslam ülkelerinde Türklerin egemen olduğu bir dönemdir.Karahanlılar devletinin özellikle büyük Selçuk İmparatorluğu'nun askerlikçe ve uygarlıkça en parlak zamanı bu dönem içerisindedir.O tarihlerde Türklerin egemenliğindeki uluslar Türk dilini öğrenmek ihtiyacını duyuyorlardı.Divanü Lugat'it -Türk işte bu maksatla, yani yabancılara Türkçeyi öğretmek amacıyla 1073-1077 tarihleri arasında Bağdat'ta yazılmış bir sözlüktür.

Sözcüklerin anlamları Arapça olarak yazılmıştır.Türkçe 7500 sözcüğün Arapça karşılığı verilirken, sav denilen atasözleri, sagu denilen ağıtlar, koşuk denilen şiirler, destan parçaları alınmıştır.Sözcüklerle ilgili bol-bol seci,mesel,hikmet,şiir,efsane,tarih,coğrafya,halk edebiyatı,folklor bilgi ve örnekleri verilmiş; dilbilgisi kuralları ortaya konulmuş, Türkolojinin sağlam temelleri atılmıştır

KAŞGARLI MAHMUT KİMDİR VE DİVANÜ LUGATİT TÜRK - DANS PİSTİ - Blogcu
 
Üst Alt