îsrâiliyyat nedîr

Selam!

ÎSRÂİLİYYAT NEDÎR

1- İsraîlîyyatın Manâsı:

"İsrâîliyyat" isrâîliyye kelimesinin çoğuludur. Kelime İsrâîli bir kaynaktan aktarılan kıssa veya hâdise manasınadır. îsrâîl, rivayet*lere göre Hz. Ya'kûb (a.s.)'un ismi veya lâkabıdır. Ya'kûb (a.s.) da, Kur'ân'da zikredilen meşhur on iki yahûdî boyunun (esbât) ata-sıdır. Kur'ân-ı Kerîm yahûdîlerden ekseriyya "Benû îsrâîl" (îsrâîl Oğullan) şeklinde bahseder. îbranîce olan isrâîl kelimesi, "kul" manâsına gelen (isrâ) ile, "Allah" manâsına gelen ('îl)'den mürek*keptir ve (Allah kulu) anlamındadır

Isrâîliyyattan maksadın ne olduğu ve kelimenin ıstılahı manâsı*na gelince; kelime her ne kadar tefsire girmiş yahûdî kültürünü ifâ*de ediyorsa da, bunda bir inhisar düşünülemez. İslâm'a ve özellikle tefsîre girmiş olan yahûdî, hıristiyan ve diğer dinlere ait kültür kalıntılarıyla, dînin gerek lehine ve gerekse aleyhine uydurulup Hz. Peygambere ve O'nun muasırları olan sahabe ile müteakip nesillere izafe edilen her türlü haber, isrâîliyyat kelimesinin manâsı içine gi*rer. Bir kelime ile, islâm'a yabancı olan her şey bu kelimenin bün*yesinde mütala'a edilmelidir.

İslâm'a yabancı olan her şeyi ifâde için bu kelimenin seçilmesi ise ilmî ifadesiyle tağlib den dolayıdır. Yâni, yahûdîlere ait haber*lerin hıristiyanlar ve diğer milletlerin kültürüne tercihinden ötü*rüdür. Bu ifâdeyi kullanmak bir manâda mecbûriyyet ifâde ediyor. Çünkü, yahûdîlerden yapılan nakiller, diğerlerine nişbetle daha çok*tur; ayrıca, yahûdî menşeli haberler daha yaygın ve meşhurdur. Yahudilerin müslümanlarla geniş ölçüde karışmaları, ticâret ve kül*tür ahş-verişi yapmalarının da bunda müessir olduğu muhakkak*ta1. Yahûdî ve hıristiyan kültürünün, daha doğrusu bu iki din er*babına ait hurafe ve safsataların tefsirde müessir oluşunun diğer bir nedeni de, mukaddes kitabımız Kur'ân'ın bu milletlere ve men*sup oldukları dînin kitaplarına sık sık atıfta bulunmasıdır

2- İSRÂÎLİYYATIN KISIMLARI:

İsrâîliyyatı çeşitli yönlerden kısımlara ayırıp taksîm etmek mümkindir. Sened yönünden durum şöyledir:

a- Sened Ve Metin Bakımından Sahîh Ve Sağlam Olan İsrâîliyyat:

Buna misâl olarak, hadîs kitaplarında yer almış olan haberleri gösterebiliriz. "Ey Peygamber, biz seni hakîkaten bir şâhid, bir müjdeci ve bir korkutucu... olarak gönderdik" me'âlinde olan âye*tin tefsiri münâsebetiyle el-Buharî'nin Sahîh'inde yer alan Abdul*lah îbn 'Amr Ibn el-'Âs'a ait bir Tevrat rivayeti bu cümledendir

b- Sened Veya Metin Bakımından Zayıf Olan İsrâîliyyat:

Senedi Zayıf Olanlara Örnek: îbnü Cerîr.et-Taberl'nin rivayet ettiği ve 'Arş'ı taşıyan meleklerin tavsifi ile ilgili olan haberdir. Ri*vayete göre bu meleklerden her birinin insan, öküz ve aslan yüzü*ne benzer yüzü vardır. Melekler kanatlarını hareket ettirdikleri za*man §imşek husule gelir

Ravîler arasında bulunan Şu'ayb el-Cebâî[41] Yemenlidir ve Ehl-i Kitab çevrelerinden efsanevî şeyler nakletmekle maruftur. Kendisi metruk bir kassasür

Metni Zayıf Olanlara örnek: Ka'bü'l-Ahbâr'dan nakle göre, melekler kendi aralarında insanların amellerini ve isledikleri gü*nahları bahis konusu ettiler. Allah tarafından kendilerine, içlerin*den iki kişi seçme emri verildi. Hârût ve Mârût'u seçtiler. Allah onlara bazı yasaklar koydu (şirk, zina ve işret yasağı) ve yeryüzü*ne indirdi. Ka'b'in dediğine göre Hârût ile Mârût, daha akşam ol*madan kendilerine yasaklanan her şeyi yaptılar

îbnü Kesîr, aynı olayla ilgili olan başka rivayetlere (varyant*lara) nisbetle bunun "daha sahîh ve daha sağlam" olduğunu söy*ler (1.244). Lâkin rivayet muhteva itibariyle sakattır.

Hz. Ali'den nakledilen ve Zühre yıldızının aslında İranlı güzel bir kadın olduğunu, Hârût ve Mârût ile kendi arasında geçen ma*ceradan dolayı bu hâle düşürüldüğünü ifâde eden rivayet de aynı*dır

c- Mevzu' (Uydurma) Olan İsrâîliyyat:

Huzeyfe tbn el-Yeman'dan rivayet edildiğine göre Hz. Peygam*ber şöyle demiştir: tsrâîl oğulları azıp taşkınlıklara başlayınca... Allah onlara Fars hükümdarı Buhtünassar'ı gönderdi Allah Buh-tünassar'a 700 yıl hükümdarlık nasîb etdi...".[44]
Bu haber tamamiyle uydurma olan bir isrâîliyyattıf; zira Hz. Peygamberin böyle bir şey buyurmuş olması asılsızdır ve yalandır[45].
îsrâîliyyat heberlerin konusu itibariyle de üçe ayrılmıştır:
1) İnançla ilgili olanlar;
2) İbâdet ve dînî ahkâmla ilgili olanlar;
3) Va'z ve nasîhat[46] gibi birinci ve ikinci kısımlarla ilgili olmayanlar

Tefsirde İsrailiyat-Abdullah Aydemir
Yayınevi : Diyanet İ.B.
 
Üst Alt