İnsülin hormonu ve enjeksiyonu

Merhaba
1922 - Kanadalı bilim adamları Frederick GBanting ve Charles HBest, şeker hastalığına karşı kullanılan insülini buldu
Enjeksiyon sonrası o bölgeye masaj, ısı uygulaması yapmak, o bölgede geçici ısı artışı olması ve o bölgeye egzersiz uygulanması insülin emilim hızını artırır Örneğin, ağırlık çalışan birinin kollarına, futbol oynayan birinin bacaklarına, mekik çeken birinin karnına insülin yaptıktan sonra, bu kişinin egzersiz yapması insülinin hızla emilmesine neden olur

İnsülin nedir?

İnsülin, vücudumuzda midenin arka tarafına yerleşmiş, yaprak şeklinde bir organ olan pankreasın beta hücrelerinden salınan bir hormondur Kanda serbest olarak dolaşan şekerin hücre içine girmesini sağlar Böylece hem kandaki şeker düzeyi normal seyretmiş hem de yaşam için enerji sağlanmış olur

Yediklerinizden enerji olarak faydalanabilmeniz için vücudunuzdaki insülin yeterli ve etkili olmalıdır Çünkü hücrelere glikozun girişi için kapıyı açan anahtar insülindir Diyabetlilerde ise pankreas yeterli insülini üretemez ya da üretilen insülin vücutta etkili bir şekilde kullanılamaz Bu da kan şekerinin yükselmesine neden olur Bu durumda vücudunuz için hayati öneme sahip olan insülini dışarıdan sağlamanız gerekir

İnsülinleri nerede ve nasıl saklamalısınız?

İnsülin enjeksiyonunda kalem kullanıyorsanız, kalemi buzdolabına koymaya gerek yoktur Oda ısısında(25 dereceye kadar) saklayabilir, çantanızda taşıyabilirsiniz Fakat kaleminizi direkt güneş ışığına maruz bırakmayınız Kalem dışındaki diğer yedek insülin flakon ve kartuşlarınızı buzdolabının kapağında orta tarafında 2 - 8 derece arasında saklayınız

İnsülinlerinizi asla dondurucu bölümlere koymayınız, dondurmayınız Donmuş insülinleri de kullanmayınız

Seyahat esnasında yedek insülinlerinizi, insülin seyahat çantalarıyla muhafaza etmeye çalışınız Uçak yolculuğu yapacaksanız, hava yollarına bilgi veriniz, insülinlerinizi yanınıza alınız

Açılmış insülinlerinizi 28-30 gün süre ile kullanabilirsiniz Eğer bu sürenin sonunda insülininiz bitmediyse kalanını kullanmayınız, yenisini açınız İnsülin satın alırken de son kullanma tarihine ve insülininizin ticari ismine dikkat ediniz, yanlış insülin almayınız

İnsülinleri nerelerden ve nasıl uygulamalısınız?

İnsülinler kol, bacak, karın ve kalçadan uygulanmaktadır İnsülin emiliminin en iyi olduğu bölge ise karın bölgesidir İnsülini kalbe ne kadar yakın bölgeye enjekte ederseniz, emilimi o kadar çabuk olur Dolayısıyla kol, bacak ve kalça bölgelerine doğru insülinin emilim hızı giderek azalır

Enjeksiyon sonrası o bölgeye masaj, ısı uygulaması yapmak, o bölgede geçici ısı artışı olması ve o bölgeye egzersiz uygulanması insülin emilim hızını artırır Örneğin, ağırlık çalışan birinin kollarına, futbol oynayan birinin bacaklarına, mekik çeken birinin karnına insülin yaptıktan sonra, bu kişinin egzersiz yapması insülinin hızla emilmesine neden olur

İnsülinler; insülin enjektörü, insülin kalemleri ve insülin pompalarıyla deri altına (subkutan dokuya) uygulanır Yaptığınız insülinin daha etkili olması için insülin uygulama bölgelerinizi rotasyon tekniği ile değiştiriniz Giysilerinizin üzerinden kesinlikle insülin enjeksiyonu yapmayınız Her enjeksiyonda yeni iğne ucu veya yeni insülin enjektörü kullanınız

Sürekli aynı bölgeden ve aynı iğne ucu ile insülin yapmak,

  • Enjeksiyon bölgesinde şişlik, sertlik ve morarmalara,
  • Enjeksiyon bölgesinde insülin birikimine,
  • Lipoatrofi(enjeksiyon bölgesinde yağ dokusu kaybı ve erimesine bağlı oluşan çukurlar) ve lipohipertrofilere(yağ dokusu birikimi sonucu enjeksiyon bölgesinde oluşan sertlikler) yol açmaktadır
Dolayısıyla hem canınız daha çok yanar, hem enfeksiyon riskiniz artar, hem de insülininizin etkinliği azalmış olur

İnsülin enjeksiyonunuzu nasıl yapmalısınız?

Öncelikle ellerinizi ılık su ve sabunla yıkayınız
Yapacağınız insülin dozunuzu hazırlayınız (insülin kalemi / insülin enjektörü ile)
Enjeksiyon yapacağınız bölgeyi alkollü pamukla siliniz ve kurumasını bekleyiniz
Enjeksiyon yapacağınız yeri iki parmağınızla kıstırarak kaldırınız (çimdikleme tekniği) ve iğnenin metal kısmını bu bölgeye dik olarak, sonuna kadar batırınız
Pistonu sonuna kadar iterek ayarladığınız insülin dozunuzun hepsini enjekte ediniz ve iğneyi çekmeden önce yavaş yavaş 10a kadar sayınız
Daha sonra iğneyi yine dik olarak çekiniz ve kuru pamukla enjeksiyon yerine sadece bastırınız, ovuşturmayınız
Kullandığınız insülin enjektörü veya kaleme taktığınız iğne ucunu çıkartarak atınız ve kaleminizin kapağını kapatınız
Kısa ve uzun etkili insülinler berrak görünümlü, orta etkili ve karışım (mix) insülinlerin ise bir çoğu bulanık görünümlüdür İnsülininizin hangi gruptan olduğunu hekim veya hemşirenizden öğreniniz Eğer insülininiz bulanık görünümlü ise enjeksiyonunuzu yapmadan önce tamamen karışması için insülin kaleminizi veya insülin şişesini ellerinizin arasında 10 kez yavaş yavaş yuvarlayarak iyice karışmasını sağlayınız, daha sonra insülin dozunuzu ayarlayınız
İnsülininizi hangi vakitlerde, yemekten ne kadar zaman önce ya da hangi saatlerde, nasıl yapmanız gerektiğini mutlaka öğreniniz

Eğer insülininizi insülin enjektörü ile yapacaksanız

İnsülin şişenizin tepesini alkollü pamukla siliniz
Kullanacağınız doz kadar havayı enjektörünüze çekip, sonra bu havayı insülin şişesine boşaltınız
İstenilen insülin dozunu enjektörü şişeden hiç çıkartmadan, şişeyi ters çevirerek enjektöre çekiniz
Kesinlikle insülin enjektörü dışında bir enjektör kullanmayınız
Hazırladığınız insülini yukarıdaki uyarıları dikkate alarak enjekte ediniz
İnsülin enjeksiyonunu asla giysilerinizin üzerinden yapmayınız

Kimler insülin enjeksiyonuna ihtiyaç duyar?

Tip 1 Diyabetliler (insüline bağımlı şeker hastaları)
Gebe diyabetlilerin bazıları
Ağızdan alınan şeker düşürücü haplara yanıt vermeyen Tip 2 diyabetliler
Akut ve kronik komplikasyonları olanlar
İdrarda şeker pozitifliği olanlar
Acilen cerrahi girişim yapılmasına karar verilip şekeri yüksek seyreden hastalar
Pankreadektomi geçiren tüm hastalar
Diyabete bağlı olarak sinir sistemi göz ve böbreklerinde hasar oluşmuş diyabet hastaları

İnsülin tedavisinin amaçları nelerdir?

Diyabetin diğer organlarda oluşturacağı sorunları önlemek,
Kan şekerini normal düzeye getirmek ve bu düzeylerde tutmak,
Önlenemeyecek düzeyde sorunlar oluşmuşsa ilerlemelerini durdurmak,
Hamilelik ve bebekle ilgili komplikasyonları önlemek,
Çocuklarda büyüme ve gelişmeyi sağlamak

İnsülin çeşitleri nelerdir?

Çok kısa etkililer
Kısa etkililer
Orta etkililer
Uzun etkililer
Karışık insülinler

Kullandığınız insülinin hangi gruba girdiğini, hangi zamanlarda, nasıl kullanmanız gerektiğini doktorunuzdan veya diyabet eğitim hemşirenizden öğreniniz

Kan şekeriniz beklenmedik bir şekilde düştüyse

Hipoglisemi, kan şekerinde düşüş (60 mg/dL) olması durumudur Yüklü dozda ilaç, insülin, egzersiz, yetersiz beslenme ve stres hipoglisemiye yol açabilir

Eğer hasta baygın değilse ve bir şeyler yutabilecek durumda ise, tedavi olarak ağızdan glukoz (kesme şeker, bal, reçel, meyve suyu veya glikoz tablet) verilmelidir Hipoglisemi çikolata ile tedavi edilemez Çünkü çikolatanın içindeki yüksek miktardaki yağ şekerin emilimini yavaşlatır Dolayısıyla kan şekerini hızlıca yükseltemezsiniz Oysa amaç o anda kan şekerinin hızlıca normale dönmesini sağlamaktır

Hastanın bilinci kapalıysa doğrudan GLUCAGON enjeksiyonu uygulanır İnsülin enjeksiyonundaki cildi kabartma işlemi bu enjeksiyonda yapılmaz

Direkt kas içine enjekte edilir Diyetisyeninizin önerdiği ara öğünü vaktinde almayı ve yanınızda mutlaka kesme şeker ya da meyve suyu bulundurmayı ihmal etmeyiniz Yanınızda diyabet kimlik kartınızı taşımayı da unutmayınız

Aile bireylerinizin, arkadaşlarınızın ve yardımcılarınızın düşük kan şekeri belirtilerinin neler olduğunu ve nasıl tedavi edildiğini öğrenmeleri, sizin için hayati önem taşır

Hipoglisemi belirtileri

Görme bozukluğu
Anksiyete
Titreme
Başağrısı
Açlık
Güçsüzlük / yorgunluk
Aşırı sinir
Terleme
Kalp çarpıntısı
Baş dönmesi

Kan şekerinde yükselme: Hiperglisemi

Günlük açlık kan şekerinin 125 mg/dLnin üzerinde ve günün herhangi bir saatinde kan şekerinin 200 mg/dL ve üzerinde olması durumudur

Belirtileri nelerdir?
Ağız kuruluğu, hararet basması, çok su içme, dilin basıklaşması
Sık idrara çıkma
Bulanık görme
Uyku hali, yorgunluk
Ayak tabanlarında yanma hissi, karıncalanma, uyuşma hissi
Deride kuruma ve kaşıntı
Kesik ve yaraların geç iyileşmesi
Sık sık enfeksiyon geçirme

Hiperglisemi nedenleri nelerdir?

İlaçları uygun dozda kullanmamak
Diyete uymamak, fazla yemek
Egzersiz yapmamak
Enfeksiyon, stres

Unutmayın!
İnsülin hayat kurtarıcıdır, bağımlılık yapmaz
En mükemmel tedavi yöntemidir
Uygun kullanıldığı takdirde hiçbir zararı yoktur
Kullanmakta gecikmeyin Eğer bir sorununuz olursa mutlaka sağlık görevlinize başvurun ve diyabet kimlik kartınızı yanınızda taşımayı ihmal etmeyin
Amerikan Hastanesi
Endokrinoloji, Diyabet ve Metabolizma Hastalıkları Bölümü
Dr Tahir Haytoğlu Diyabet Hemşiresi Şerife Akcan
kurumsalhaberler.com
 
Üst Alt