Bacakların Atardamar Tıkanıklığı - Damar Tıkanıklığı

Bacakların Atardamar Tıkanıklığı - Damar Tıkanıklığı​

Bacakların damar hastalığı ayaklara ve bacaklara giden atar damarların daralması veya tıkanması anlamını taşır. En yaygın neden ateroskleroz yani damar sertliği olmakla beraber, Buerger hastalığı ve atar damarların balonlaşıp tıkanmaları (tromboze anevrizmalar) diğer tıkanıklık nedenleridir. Bacakların damar hastalığı gelişimi için başlıca risk faktörleri sigara, hipertansiyon, şeker hastalığı, kanda kolesterol düzeyinin yüksek olması, yaşlılık ve hareketsiz tembel yaşam sayılabilir. Bunların yanında bacakların damar hastalığı daha sık erkeklerde görülmektedir. Damar hastalığına yaş ilerledikçe daha sık rastlanır.

Bacaklardaki damar hastalığı olan hastaların %50-60 ında ciddi koroner hastalığı ve şahdamar (karotis) hastalığı eşlik eder. Bu sayılan hastalıklar ilerlediklerinde bacak damar hastalığının önüne geçer ve damar hastalarındaki en önemli ölüm nedenini oluşturur.

Nasıl gelişir?​

Bacakların damar hastalığının sonucunda ayaklara ve bacaklara giden kan akımı tıkanıklıklar ve darlıklar nedeni ile azalır. En yaygın neden ateroskleroz olup, en sık uyluktaki femoral atar damar etkilenir. Olay ateron plağı nedeni ile damar içinde daralma ve bir süre sonrada tıkanma şeklinde seyreder. Çoğu kez tıkanıklık bir yada birkaç damarda olmakla beraber, hastalık vücudun bütün damarlarını değişik oranlarda tutmuştur. Giderek artan daralma günün birinde damarın tam tıkanması ile sonuçlanır. Tıkanıklığın daha aşağılarında kan akımı ve basıncı azalır ve bu durumda dokular beslenemediği için şikayetler oluşur. Bu süreç zarfında dar yada tıkalı olan damarın çevresindeki küçük damarların (kollateral) sayı ve çapı artar ve bu şekilde tıkanıklığa bir çeşit servis yolu hizmeti verirler. Oluşan yan yolların miktarı ile hastanın şikayetlerinin şiddeti orantılıdır. Öte yandan şikayetleri belirleyen diğer faktörler tıkanıklığın yeri, uzunluğu, ard arda darlık ve tıkanıklıklardır. Damar tıkanıklığı başlangıçta çoğu kez hiç bir belirti vermez. Genel olarak 50 yaş üzerindeki erkeklerin % 5-15 inde şikayete yol açmayan damar hastalığı bulunur. Bununla beraber bu sessiz damar hastalığı sıklıkla kalpte koroner damar hastalığı ve şah damar hastalıklarına bağlı ciddi sorunlar nedeni ile risk taşır.

Belirtileri:​

Bacakların damar hastalığına bağlı en yaygın şikayet yol yürümekle, koşmakla, merdiven çıkmakla baldırlara, uyluk çevresindeki ve kalçadaki adalelere gelen ve genellikle kramp şeklinde olan ağrıdır (kladikasyo intermitant). Yürümekle gelen ağrının en önemli özelliği yürüyüş durdurulduğunda ağrının 3-5 dakika içinde kendiliğinden geçmesidir. Ağrı hemen her zaman her yürüyüşle aynı mesafede gelir. Ancak zamanla bu mesafe kısalabilir.

Zamanla kan akımının daha da azalması sonucunda ağrı artık istirahatta bile ortaya çıkmaya başlar. Çoğu kez geceleri ağrı oluşur. Kişi gece uyurken bacağına ağrı gelmesi sonucunda uyanır, kalkıp dolaşınca ağrısı biraz geçer ve tekrar uyur. Bir süre sonra ağrı kalıcı hale gelip, artık gündüzleri de devam etmeye başlar. Hastalar çoğu kez bacaklarını yatak kenarından aşağıya sarkıttıklarında daha rahat ederler. Bu durumda yürüme ağrısı da çok daha kısa mesafelerde gelmeye başlar.

Daha ileri aşamalarda ise ayaklarda ve özellikle ayak parmaklarında ağrılı yaralar ve gangren gelişebilir.

Bacak damarlarında tıkanıklık olduğunda belirli bir mesafe yürüdükten sonra bacaklarda ağrı oluşur ve bu ağrı hasta yürüdükçe giderek artıp bir süre sonra hastayı yürüyemez hale getirir. Hasta durup biraz dinlenince ağrı geçer. Ağrı en sık baldırda olmakla beraber, kalçada, uyluk çevresinde ve ayakta da olabilir. Bu ağrıya yürümekle gelen ağrı anlamında kladikasyo intermitant ismi verilir. Kladikasyoda ağrının tipik özelliği yürüyünce başlaması ve istirahate geçince kaybolmasıdır. Kladikasyo kramp tarzında bir ağrı olmakla beraber, her zaman ağrı şeklinde olmayabilir, hastalar bazen kramp, ağrılık hissi yada güçsüzlük şeklinde kladikasyo tanımlayabilirler. Kladikasyo merdiven yada bayır çıkıldığında, koşulduğunda daha kısa sürede gelirken, yokuş aşağı inerken yada yavaş yürürken daha uzun mesafelerde gelebilir.

Kladikasyo şikayeti damar tıkanıklığının yerine göre değişebilir. Örneğin diz veya uyluk hizasındaki atardamarlar tıkalı olduğunda ağrı baldırda yada ayakta olur. Buna karşın kasıktan yukarıdaki damarlar tıkalı olduğunda ağrı uyluk çevresi ve baldırda hissedilir. Aorta ve iliak atardamarlar tıkalı olduğunda ağrı kalçanın yanı sıra baldırda da hissedilir. Böylece hastalar daha kısa mesafelerde ağrının geldiğinden yakınırlar. Bir damar tıkanıklığı belirtisi olmasına karşın, kladikasyo genelde korkulacak sonuçlar oluşturmaz. Hastaların ilk akıllarına gelen bacağın kesilme olasılığı %1-2 gibi düşük bir yüzde de görülür. Genelde yürüme mesafesi zamanla artar yada aynı kalır. Hastaların ancak %25 inde kladikasyo aylar, yıllar içinde daha da ilerler. Kladikasyo için genelde girişim yada ameliyat gerekmemekle beraber girişim olasılığı yaklaşık %2-4 dür.
Kaynak : cuneytkoksoy.com
Prof. Dr. Cüneyt Köksoy
 
Üst Alt