Alp Er Tunga Destanı

İslamiyet Öncesi Türk Destanları

Alp Er Tunga Destanı

Alp Er Tunga Ağıtları
Bu destanda Saka hakanı Alp Er Tunganın İranlılarla yaptığı savaşlar anlatılır.Alp Er Tunga Destanı Alp Er Tunga ile iranlı Med hükümdarları arasındaki bu mücadelelerin hatıraları uzun asırlar hem Türkler hem İranlılar arasında yaşatılmıştır.Alp Er Tunga, M.Ö. VII. yüzyılda yaşamış kahraman ve çok sevilen bir Saka hükümdarıdır.Alp Er Tunga Orta Asyadaki bütün Türk boylarını birleştirerek hâkimiyeti altına almış daha sonra Kafkasları aşarak Anadolu Suriye ve Mısırı fethetmiş ve Saka devletini kurmuştur.Alp Er Tunganın hayatı savaşlarla geçmiştir. Uzun süre mücadele ettiği İranlı Medlerin hükümdarı Keyhusrev in davetinde hile ile öldürülmüştür.

Alp Er Tunga, Asur kaynaklarında Maduva, Heredotta Madyes, iran ve islâm kaynaklarında Efrasyab adlarıyla anılmaktadır. Orhun Yazıtlarında Dokuz Oğuzlar arasında Er Tunga adına yapılan yuğ merasiminden söz edilmektedir. Turfan şehrinin batısında bulunan Bezegelik mabedinin duvarında da Alp Er Tunganın kanlı resmi bulunmaktadır. Divan ü Lügat-it Türk ün yazarı Kaşgarlı Mahmuda ve Kutadgu Bilig yazarı Yusuf Has Hacipe göre Alp Er Tunga iran destanı şehname deki büyük ve efsanevî Turan hükümdarı Efrasiyabdır.

Divan ü Lûgat-it Türkde Turan hükümdarlığının merkezi olarak Kaşgar şehri gösterilmektedir. islâmiyeti kabul etmiş olan Karahanlı devleti hükümdarları da kendilerinin Efrasyap sülalesinden geldiklerine inanmışlar ve bunu ifade etmişlerdir. Moğol tarihçisi Cüveyni de Uygur devletinin hükümdarlarının da Efrasyap soyundan olduğunu yazmaktadır.

Şecere-i Terakimeye göre Selçuklu Sultanları kendilerini Efrasyab soyundan kabul ederlerdi. Rusların Yakut adını verdiği Türk gurup aslında kendilerine Saka dediklerini söylemişlerdir. Tarih içinde kaybolduğunu düşündüğümüz Saka Türklerinin az da olsa bir bölümünün bugün hayatiyetlerini sürdürmeleri pek çok meselenin yeniden araştırılarak doğruların ortaya çıkmasına yardımcı olabilecektir. Tarihçi Mesudî de M.S.7. yüzyılın başındaki Köktürk hakanının Efrasyab soyundan olduğunu yazmaktadır.

Bütün bu bilgilerden hareketle Tunga Alp le ilgili efsanelerin Kök Türklerden önce doğu ve orta Tiyanşan alanında yaşayan Türkler arasında meydana geldiğini ve bu destanın daha sonraları Kök Türk ve Uygurlar arasında yaşayarak devam ettiğini göstermektedir.

Alp Er Tunga Ağıtları (Saka Türkçesi)

Alp Er Tunga Öldü mü
Dünya sahipsiz kaldı mı
Korkak öcünü aldı mı
Şimdi yürek yırtılır

Felek yarar gözetti
Gizli tuzak uzattı
Beylerbeyini kaptı
Kaçsa nasıl kurtulur
Erler kurt gibi uludular
Hıçkırıp yaka yırttılar
Acı seslerle bağırdılar
Ağlamaktan gözleri kapandı

Beğler atlarını yordular
Kaygı onları durdurdu
Benizleri yüzleri sarardı
Safran sürülmüş gibi oldular
 

Benzer konular ↴

Benzer konular ↴

Üst Alt