Allah size adaleti emreder

Selam!
Bismillâhir rahmânir rahîm.
إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ وَإِيتَاء ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

İnnallâhe yemuru bil adli vel ihsâni ve îtâi zîl kurbâ ve yenhâ anil fahşâi vel munkeri vel bagy,
yeizukum leallekum tezekkerûn

Şu bir gerçek ki Allah; adaleti, iyi ve güzel davranmayı, akrabaya vermeyi emreder.
Tüm pisliklerden/edepsizliklerden, kötülükten, azgınlık, doymazlık
ve kıskançlıktan yasaklar.
Düşünüp ibret alırsınız ümidiyle size öğüt veriyor.


Sadakallah!

Ayet yedi hukum icermektedir.

1-ADIL OLMAK

Allah adaleti emreder! Cumlesi ADIL OLUN ANLAMINDADIR

Bismillâhir rahmânir rahîm.
5.8.Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe sevk etmesin. Âdil olun; bu takvâya daha yakındır.
6.152. Konuştuğunuz zaman, yakınlarınız/aleyhine de olsa, adaleti gözetin.
49.9. adil davranın. Şüphesiz Allah, adil olanları sever.
4.135. adaleti yerine getirmede nefsinize uymayın.
Sadakallah!

Adalet genel olarak iki kisma ayrilir.

a)Mutlak adalet:
Bu adalet akla dayanir ve devamlidir.IYILIGE IYILIKLE KARSILIK VERMEK GIBI
Bu tur adalet hicbir zaman zulumle nitelenmez,zaman ve toplumlara gore de degismez.
Insanin insafli olmasi,ozunde-sozunde fiil ve hukumlerinde dogru olmasi;
Herseyi yerli yerinde yapmasi; dengeli davranmasi; iman edip salih ameller islemesi; haram ve gunahlardan sakinmasi bu tur adalettir!

b)Kurallara dayali adalet:
Kotulerin cezalandirilmasi; kotuluge misli ile mukabele edilmesi; hakkinin hakliya verilmesi ve suclunun cezasinin verilmesi bu tur adalettir. [Nahl/26]

Insan:
Yaratanina,kendisine,toplumuna karsi ADIL olmalidir!

a)Insanin Allah ccna karsi adaleti:
Allah cc nun varligina,birligine iman etmesi,
Ona hicbirseyi ORTAK kosmamasi,
Ibadet ve itaat etmesi,
Onun RIZAsini herseyin ustunde tutmasidir!

b)Insanin kendisine karsi adaleti:
Insanin kendisini dunya ve ahirette;
Ilahi cezaya maruz birakacak her turlu inanc
Soz,eylem ve davranislardan uzak tutmasidir.

c)Insanin diger insanlara karsi adaleti:
Insanlarin haklarina saygi gostermesi,
Onlara zulmetmemesi,
Insafli olmasi,
Iyilik edip kotuluk etmemesidir.

Ihtilaflari,cekisme ve kavgalari cozmede [nahl 58]
Savasan taraflari [Hucurat 9]
Gecimsizlige dusen esleri barstirmada [Nisa 35]
Calisanlarin haklarinin verilmesinde [Enam 152]
Dogru sahitlik yapmak [Maide 8]

Yani
Hak edene hakkini,suc isleyene cezasini
AYRIM yapmadan vermek adalettir.

2-MUHSIN OLMAK

Devam edecek..
 
Selam!

2 Muhsin olmak:

Kuranda bes yerde Allah ccnun
MUHSINleri sevdigi bildirilmistir
[2195-3134/148 513/93]
Kurana gore MUHSIN olabilmek icin;

-mumin [37105/111 ]
-muttaki [ 5115/11]
-salih [ 299- 9120]
-mustakim [4612/14 ]
-sabirli [ 11115]
-ihlasli [2237 ]
olmasi gerekir!

Ihsan kavrami
Kuran da; yararli amelleri en guzel bicimde yapmak anlaminda kullanilmistir!

Meallerde
IHSAN kelimesi (iyilik yapmak) olarak tercume edilmistir

Arapca dil kurallarina gore Ihsan kelimesi;
Ancak ila ve be edatlari ile kullaninca iyilik yapmak anla mina gelir

Nahl 90 ayetindeki IHSAN kelimesi;
her turlu yararli isleri,
En iyi ve en kaliteli sekilde yapmak anlaminda dir!

Buhari Iman 37de gecen bir hadise gore:
Ihsan,Allahi gorurcesine ibadet etmektir
Her nekadar sen Onu goremesen de,O seni gorur!

Yazir V,318-319 da gecen yazida ise;
Allahi goruyormusuz gibi ibadet etmek:
Kucuk/buyuk,az-cok iyi olan herturlu soz, is ve gorevi
en guzel sekilde ve onemsiyerek yapmak demektir

Insan:
Allah cc na
Kendisine
Insanlara karsi
yaptigi islere karsi
IHSAN sahibi olur!

a) Insanin Allah cc na karsi ihsani:
Sartlarina uygun iman etmesi,
Emir yasaklarina uymasi
Nimetlerine sukretmesi
Salih ameller islemesi
Haramlardan kacinmasi

b)Insanin kendisine karsi ihsani:
Iman edip salih ameller isleyerek
Calisip cabaliyarak
Allah cc nun dunya ve ahiret nimetlerinden faydalanmasidir!

c)Insanin insanlara karsi ihsani:
Onlara iyilik yapmasi
Onlarla iyi davranmasi
Kotuluk ve zulum yapmamasidir!

d) Insanin soz ve eylemlerinde ihsan:
Soyledigi her sozu duzgun,anlasilir ve dogru soylemesi
Yaptigi her isi iyi,saglam,kaliteli
Yararli,islevsel yapmasidir!

3 Yakinlari Gorup Gozetmek:

Devam edecek
 
Selam!

3 Yakinlari Gorup Gozetmek:

Ayette zil -kurba diye ifade ediilen yakinlardan maksat,
Kisinin nesep ve evlilik sebebiyle olusan akrabalaridir.

Allah,akrabalara yardim etmeyi emrediyor.
Cumlesi ile yuce Rabbimiz; bencil olmamayi,
Akrabalari gozetmelerini istemistir.

Rahman ve Rahîm Allah'ın adıyla...
17.26. Akrabaya hakkını ver! Çaresize, yolda kalana da. Fakat saçıp savurma!
30.38. O halde, akrabaya hakkını ver. Yoksula, yolda kalmışa da. Allah'ın yüzünü isteyenler için bu daha hayırlıdır. İşte böyleleridir, kurtuluşa erenler.
4.8. Mirasın paylaştırılmasında hısım-akraba, yetimler, yoksul ve çaresizler de hazır bulunurlarsa, ondan onları da rızıklandırın ve onlara güzel ve hoş bir söz de söyleyin.
2.83. anne-babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara iyilik ve güzellikle davranın.
Sadakallah!

Yakinlarla iliskiyi kesmek,onlarin sevinclerini ve uzuntulerini paylasmamak,
Iyi-kotu gunlerinde yanlarinda olmamak,
Muslumanin ahlaki ve imani ile bagdasmadigi gibi,
gunaha girmesine,guven ve huzurun yok olmasina da sebeb olur.

Yakinlara maddi ve manevi yardimda bulunmak ( sila-I rahim),
Muminlere, Allah cc ve Rasulun kesin emridir-istegidir.

Bu gorevi yerine getiren toplumlarda; ekonomik sikintilar,
Ahlaki cokuntuler, ve sosyal calkantilar azalir.
Guven,huzur,saygi,sevgi olusur.

4- Her turlu edepsizlik ve cirkinlikleri terk etmek.

Devam edecek
 
Selam

4- Her turlu edepsizlik ve cirkinlikleri terk etmek

Allah cc; herturlu edebsizlik vecirkinligi yasak ettigini bildirmektedir. Bu yasak “Fahsa” olarak nitelenen soz,eylem ve davranislarin haram ve gunah oldugunu ifade eder. “Fahsa” olarak nitelenen soz,eylem ve davranislarin haram oldugu[6.151] gibi bunlari tesvik etmek,[7.33] toplumda fuhusun islenmesini ve yayilmasini istemek de haramdir.

Kur’an’da;”fahsa-ffahise-fevahis” kelimesi 23 ayette yer alir.
Allah cc nun haram kilmasina karsilik, [7.33]fuhsu insanlara seytanin emrettigi,[2.169]
Fuhsun acigi/gizlisin de haram oldugu,[6.151] Allah cc nun mukafatina nail olanlarin “fahise ”
Olarak nitelenen soz ve eylemlerden kacindiklarini, [42.37]namazlarinin onlari bu eylemlerden uzak tuttugunu [29.45] bildirmektedir.

Kur’an’da;”fahise” kelimesi:

Evlilikdisi cinsel iliski,[4.15]
Escinsellik,[7.80]
Eslerin birbirlerine kotu davranislari, [4.19.]
Evlenme yasagi olan kadinlarla evlilik,[4.22]
Cirkin soz/eylem/davranislar[2.169]
Cimrilik,[2.268]
Buyuk gunahlari islemek,[3.135]
Ibadette Allah cc na es kosmak,[7.28-29]
Haram,[6.151]
Gunah[16.90]
….anlamlarinda kullanilmistir.

5. Haram ve kotulukleri terk etmek.

Devam edecek……….
 
Selam!

5 Haram ve kotulukleri terk etmek

Allah haram ve kotulukleri yasak eder.

Cumlesi;
Munker" olarak nitelenen her turlu eylem ve soylemin gunah oldugunun ve bundan uzak durulmasi gerektiginin beyanidir.

Kuranda
Marufun yapilmasi ve toplumda yayginlastirilmasi emredilirken, munkerin islenmemesi ve yasaklanmasi istenmektedir.

9.71. Ve mü'min erkekler ve mü'min kadınlar, birbirlerinin dostlarıdır. Ma'ruf ile emreder ve münkerden nehyederler

Ayeti ve Peygamberin;

Sizden kim bir munkeri gorurse,onu eliyle degistirsin.
Eger buna gucu yetmez ise diliyle degistirsin,
Buna da gucu yetmez ise,Kalbiyle nefret etsin.
Bu ise imanin en zayif derecesidir.


Anlamindaki hadisi bu gercegin ifadesidir!

Kuranda;
Iyiligi emretmek ve kotulugu menetmek muminleri ozelligi,
Iyiligi menetmek ve kotulugu emretmek ise munafiklarin ozelligi.
olarak zikredilmektedir.

Yalan
Iftira,
Dedikodu

gibi soylenmesi haram olanlarla;

Icki icmek
Kumar oynamak,
Hirsizlik etmek,
Cana kiymak,
Zulmetmek

gibi dinde yasak olan fiiler de
Munker kavra mina dahildir.

6.Azginlik ve zulmu terk etmek:

Devam edecek
 
Selam!

6.Azginlik ve zulmu terk etmek:

Azginlik ve zulmu yasaklar cumlesi,
Azginlik ve zulmun ;haram ve gunah oldugunu ifade eder

Azginlik ve zulum diye Turkceye cevirdigimiz;"Bugy" kavrami
tahlil ettigimiz ayette
"azginlik,kibir,zulum,haddi asma"-Taberi VIII 14/66
ve "insan haklarina tecavuz etme"-Meragi V 132
anlamindadir

Azginlik ve zulum Insanin;
Kendine,
Insanlara ve
Diger canlilara
yonelik olur

Insanin kendisine zulmu:
Inkar veya dini gorevlerini terkederek,
Dunya ve ahirette kendisini;"Ilahi cezaya"
maruz birakacak davranislarda bulunmasidir

Insanlara zulmu:
Mal,
can,
irz,
namus
ve benzeri maddi ve manevi haklarini
ihlal etmek suretiyle
insanlara eziyet etmesidir

Diger canlilara zulmu;
Hayvanlara kotu davranmak,
iskence etmek,
sulari,ormanlari,park-bahceleri
cadde,sokak,cevreyi kirletmek suretiyle
ekolojik dengeyi bozmak ve
benzeri davranislaridir

Allah cc ;
herturlu zulmu,azginligi,
insan haklarinin ihlalini
yasaklamis ve haram kilmistir-A'raf 33-

Bu yasagin ihlal edilmesi toplumu fesada goturur
Fitne ve kargasaya neden olur
Toplumun guven ve huzurunun bozulmasina sebeb olur

Insanlarin;
Azginlik,taskinlik ve zulmu
kendi aleyhlerinedir-Yunus 23-

Hem toplumu yonetenlerin,hem de fertlerin;
Zulme,azginlik ve taskinliga karsi cikmalari,
bu konuda aralarinda yardimlasmalari gerekir-Tekvir 27-

7.Kur'an'daki Emir ve yasaklar birer oguttur

Devam edecek………
 
Selam!

7. Kur'an'daki Emir ve yasaklar birer oguttur

yeizu-kum lealle-kum tezekkerûne /Düşünüp ibret alırsınız ümidiyle size öğüt veriyor.
Cumlesinin 3 emir ve 3 yasagin pesinden zikredilmesi
Allah cc nun emir ve yasaklarinin birer vaaz/ogut/nasihat oldugunu da ifade eder.

Insanlar arasinda kullanilan;
“vaaz/ogut/nasihat”
Kavramlari;iyilik ve guzellige-dogruluk,hayir ve faydali seylere yonlendirmeyi ifade eder.
Bu kavram zihinlerde; kotu,ser,zarar cagristirmaz.

“Allah size ogut veriyor”
Cumlesi de boyledir.Bu cumle Allah cc nun emir ve yasaklarinin
Insanlarin hayrina ve iyiligine yonelik oldugunun gostergesidir.

Bunun
Bir sarti vardir;” O da OGUT/Nasihati kabullenmektir!
lealle-kum tezekkerûne
cumlesi bu gercegi ifade etmektedir.

Ogut vermede bir serbestlik vardir

Devam edecek……………
 
Selam!
Ogut vermede bir serbestlik vardir

Insan biriine ogut verdigi zaman,muhatap olan kimse
ogut verenin ogudunu tutup tutmamakta serbesttir.
Dolayisiyla ogutte zorlama olmaz.

Din ozgurlugu bakimindan bakildiginda;
Allah cc nun ogut vermesinde bu anlamin oldugu gorulur.
Insanlar isterlerse Allah cc nun ogudunu tutarlar,
Iman edip salih ameller islerler.

Veya
Inkar edip isyan ederler.

Allah cc ogudunun kabulu icin insanlari zorlamaz.
Kendi iradesiyle musluman olan birkimse icin;Allah cc nun ogudu
Insanlarin ogudu gibi degildir, baglayicidir.
Kuran butunuyle bir oguttur. Tekvir 27-

Iman eden icin bu ogut farz olur.-Kassas 85-
Allah cc nun ogudu inanan herkesi baglar.

Dinde
Allah cc nun ogudunu Kabul etmiyen kafir,
Allah cc nun ogudunu Kabul edip uygulamiyan fasik/asi/gunahkarolur!

Allah cc nun ogudunun acik baglayici oldugunun
delili olarak tahlil edilen ayette ki;Ogut alasiniz diye Allah size ogut veriyor
cumlesinin
Allah emrediyor
Allah yasakliyor

cumlelerinden sonra gelmesidir.

Ogut almaniz icindir! cumlesi,
ALLAH cc nun NICIN OGUT VERDIGININ
Gerekcesini bildirmektedir!

Sonuc ve degerlendirme

Devam edecek
 
Selam!
Sonuc ve degerlendirme

Allah cc,
Insanlarin fert,ail eve toplum hayatlarinda guven-huzur icinde olmalarini istemektedir
Bu amacla ilk insandan itibaren Peygamberler-Kitaplar yollamistir
Son ilahi Kitabi olan Kuranda birtakim Emir/Yasaklar bildirmistir

Bu emir/yasaklardan alti tanesi
Nahl suresinin 6 Ayeti
nde birlikte zikredilmistir

Emirler:
Herturlu soylem ve eylemlerde adil olmak,
Ihsan/yararli amelleri en guzel bicimde yapmak,
Akrabalara yardim etmektir

Yasaklar:
Herturlu edepsizlik ve cirkinligi,
Haram ve kotulugu,
Azginlik ve zulmu terk etmektir

Ayet;
Fert,aile,toplum hayatinin guven ve huzuru icin cok onemli ilkeler icermekte,
Aile ve toplum hayatinda yapilmasi gereken gorevlerin ,
Kacinilmasi zorunlu olan yasaklarin bulundugu gercegini,
Insanlarin basibos ve sorumsuz olmadiklarini
Emir ve yasaklari uygulayacak kurum ve otoritenin
Bulunmasi gerektigini bildirmektedir

Ayetin:
Soz dizimindeki ahenk,simetri,denge goze carpmaktadir
Inanc,soz,eylem karar ve davranislarda
Insafli,
Dogru
Dengeli

Olmayi ifade eden Adalet kavra mina mukabil,

Her turlu soylem ,eylem ve davranislarda
Kotulugu,
cirkinligi,
yanlisligi ve
olcusuzlugu

Ifade eden fahsa kavrami;

Soz
Is
Eylem
Kararlarda
Eniyi olmayi,kaliteyi
Iyi ve guzel davranisi,
Hosgoruyu
Affediciligi

Ifade eden Ihsan kavra mina mukabil

Akl-i selimin cirkin ve kotu group yadirgadigi
Eylem ve soylemleri ifade eden munker kavrami

Yakinlari grup gozetmeyi
Iyi-kotu gunlerde onlari yalniz birakmamayi,
Onlara sevgi,sefkat ve merhamet gostermeyi

ifade eden Akrabaya verme kavra mina mukabil

Her turlu zulmu
Taskinlik
Asirilik
Buyuklenmeyi

Ifade eden Bagy kavramini ziktermistir

Baglaminda;
Sosyal ve toplumsal iliskilerde;

Daima iki yone dikkat etmek,
Adaletli
Iyiliksever
Affedici
Maddi-manevi destek verici olmak,

Her turlu edepsizlik ,
Cirkinlik
Haram-kotuluk,
Azginlik-zulmu

Terk etmek gerekmektedir

Devam edecek
 
Selam!

Islam:
Fert ve toplumunun guven ve huzuru icin
Bu emir ve yasaklarin hayata gecirilmesini istemektedir.

Gunluk kildigimiz namazlarin
Fahsa ve munkerden uzaklastirmasi bu baglamdadir

Ayette gecen emir ve yasaklara uy,
Felaha/Kurtulusa erersin!
Halifa Imam Ali ra.

Ayette gecen emirlere uymak FARZ,
Terk etmek Haram oldugu gibi,
Yasaklari islemek haram,
Terk etmek de farz dir!

Su unutulmamalidir ki;
Bu emir ve yasaklarin ihlali toplumda;
Guvensizlik ve huzursuzluga,
Fitne ve fesada,
Kaos ve kargasaya

Neden olur!

Fertlerin mutlulugu;
Toplumun mutlulugu ile dogru orantilidir.
Icinde yasanilan toplum huzursuz ise
Fertlerin huzurlu olma sansi yoktur.

Ayette gecen;
Adalet,
Ihsan,
Fahsa

Kavramlari;Turkcede kullanildigi gibi
Dar anlamda degildir.
Ozellikle aciklanan ayetteki Ihsan kavrami:
Kuran meallerinde;
IYILIK ETMEK olarak yazilmaktadir.

Ancak Ihsan;
Bir gorevi,bir isi EN IYI sekilde yapmaktir!

Ornegin;
Bir bina yapacak isci binayi,
Saglam,Estetik,
KULLANISLI
Bir sekilde yapmasi;
Isci-
Amir-
Memur-
Usta-
Ogretmen-
Mimar-
Muhendis-
Ciftci

Kim ne is yapiyorsa yaptigi her isin
En iyi,
En guzel,
En kaliteli

Bir sekilde yapmasi IHSAN dir!

Ayette;
3 emir ve 3 yasak bildirildikten sonra;
Ogut almaniz icin Allah size ogut veriyor
Denilmesi insanlar icin
-DIN OZGURLUGUNU-
ifade eder.

Iman eden insanlar icinse;
Allah cc nun emir-yasaklarina
uyma zorunlulugunu

Tavsiyelerin de
sirat-I mustakim icin baglayici oldugunu
Ifade eder!!!

Son
 
Üst Alt