Okul çağında Beslenme

Anneler ve çocuk doktorları tarafından bebeklik dönemi ve ilk yıllarda çok dikkat edilen beslenme daha sonraki okul döneminde pek dikkate alınmayabiliyor. Ancak okul çağı da büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu ve yaşam boyu devam edebilecek davranışların büyük ölçüde kazanabildiği bir dönemdir. Okul çağı döneminde beslenme,büyüme ve kemik gelişmesi açısından önemlidir. Bu yaşlarda çocuklara kazandırılacak doğru beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıkları sayesinde sağlıklı kemik, kas ve eklem gelişimi, vücut ağırlığı ve vücut yağının kontrolü, kalp ve akciğerlerin gelişimini sağlamakta, ayrıca beklenen büyüme ve gelişmeye de ulaşılabilmektedir.

Çocukluktan itibaren süre gelen kötü beslenme alışkanlıkları ve sedanter yaşam şeklinin, ileri yaşlarda ortaya çıkabilecek kardiovasküler hastalıklar,bazı kanser türleri, insüline bağlı olmayan tip 2 şeker hastalığı,osteoporoz gibi kronik hastalıkların gelişiminde rol oynadığı bilinmektedir.Bunları engellemek amacıyla temel önlemlerin çocukluk çağından itibaren alınması gerekmektedir.

Ülkemizde ilkokul öğrencileri üzerinde yapılan çalışmalarda çocukların % 52 de kansızlık-demir eksikliği anemisi saptanmış,%60-80nin kahvaltı yapmadığı ve çocukların harçlıkları ile reklamların etkisinde kalarak çikolata, şeker,kola,hamburger gibi yiyecekleri tercih ettikleri tespit edilmiştir.Bu tür beslenme diş sağlığını da olumsuz etkilemektedir.
Okul çağı çocuklarında yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığının kazandırılmasına yönelik öneriler:

Bu dönemde günde 500 ml. olacak şekilde süt alımının sağlanması çok önemlidir.2 bardak süt içimi ile vücudun ihtiyaç duyduğu kalsiyumun % 75 i karşılanır.Sütten sağlanan kalsiyum tüketimi ile kemik yoğunluğu sağlanmakta bu da ileride osteoporoza karşı koruyucu olmaktadır.Sütle A,B2,B12,C,D vitamini,fosfor,iyot ihtiyacının büyük bölümü de sağlanmaktadır.Sütün içinde bulunan laktoz(süt şekeri) ,beyin ve sinir dokularının oluşumunda,kemik ve diş oluşumunda,barsak florasının düzenlenmesinde,kan basıncını düşürmede etkilidir.

Çocukların günlük 3 ana,2 ara öğün almaları sağlanmalıdır.
Kahvaltı yapmaları sağlanmalıdır.Kahvaltıda 1 su bardağı süt veya taze meyve suyu,beyaz peynir,yumurta,zeytin,terayağlı pekmezli ekmek,zeytin iyi bir seçimdir.
Damak tadı öğrenilen bir alışkanlık olduğundan çocukların tercih etmedikleri sebze,baklagiller her öğünde sunulmalıdır.Çocuklarda alınan kalori yeterli olduğu halde %70'nin kalsiyum ve B2 vitamini yönünden yetersiz besin aldığı süt ve süt ürünleri ile meyve ve sebzenin az alındığı saptanmıştır.

Okuldaki beslenme izlenmeli, öğretmen ve yöneticilerle işbirliği yapılmalıdır.Okul beslenme listesi izlenerek eksiklikler evdeki öğünlerde tamamlanmalıdır.Okuldaki beslenme çantası tavuklu peynirli sandviç,kıymalı poğaça, börek,elma,meyve suyu,kuru meyve,yoğurt,süt konarak hazırlanabilir.Okul dönüşünde enerji kaybını karşılayacak besinler verilmeli.Ton balıklı sandviç,kıymalı ıspanak ve yoğurt,sebzeli omlet,ev yapımı kek,poğaça,börek,sütlaç,muhallebi,dondurma,tahin pekmezli ekmek, aşure gibi besinler önerilebilir. Salam,sucuk gibi şarküteriden kaçınılmalı,mayonezsiz ve ketçapsız sandviçler hazırlanmalıdır.

Şeker içeren meşrubatlara dikkat edilmeli. Fazla tüketilmeleri çocuklarda kilo sorununun ve diş çürümelerinin en önemli nedenidir.1 kutu kola 10 çay kaşığı kadar şeker içermektedir! Bu içecekler sınırlandırılmalı veya hiç verilmemelidir. Bunun yerine taze meyve suları,yarım yağlı ayran,kefir,bal veya pekmezle tatlandırılmış,şekersiz süt verilmelidir.
Çocukların sağlıklı beslenmelerine, sağlıklı büyüme ve gelişmeleri yanında akademik başarılarında da önemli rol oynadığına dikkat edilmeli. Çocuklar da aileler ve okul tarafından eğitilmelidir.
Çocuk Doktorum
Dr. Hayriye Aygar
 
Üst