High Definition Television

HDTV; yani tam açılımıyla High Definition Television (Yüksek Çözünürlükte Televizyon) yavaş yavaş hayatımızın bir parçası olmak üzere. HDTV yayınları, şu anda kullanmakta olduğumuz SDTV; yani Standart Definition Television (Standart Çözünürlükte Televizyon) yayınlarından (PAL, NTSC, SECAM) çok daha yüksek çözünürlüklere sahiptir.

Bundan önce Avrupa ve Japonya’da kullanılanların haricinde, HDTV tamamen dijital bir yayındır. Geçmiş tarihlere bakıldığında, HDTV 1930’ larda başlayan televizyon standartlarını temel almaktadır. Bununla beraber yenilenen TV sistemlerinde günümüze kadar çözünürlük pek önemli bir nokta olarak görülmemiştir. Buna sebebiyet veren en büyük etkenlerin başında finansal sorunlar gelmektedir. TV geliştirme dalında bir çok patent II. Dünya Savaşı’nın sonunda geçerliliğini kaybetmiştir. Dünya son yarım yüzyıl içerisinde standart olarak PAL, SECAM ve NTSC’ yi kabul etmiştir.

HDTV, ITU-R BT709 (International Telecommunication Union – Radiocommunication) standardının belirlediği, aktif olarak 1080 satırdan ve 16:9 en-boy oranından oluşmaktadır. Bununla beraber, Amerika, Güney Kore, Meksika ve Kanada’nın kabul ettiği ATSC Yayın Standardı (Advanced Television Systems Committee) tarafından onay gören 720 ya da üstü aktif satıra sahip olan videolarda, HDTV olarak kabul edilmektedir.


Rakamlar ve Ölçüler


HDTV nin kabul gören biçimi ve yayınlanmasında kullanılacak ölçüler şöyle tanımlanmıştır.

* Görüntü içerisindeki satırların sayısı.
* Progressive kareler (p) ya da interlace alanlar. (i)
* Saniyedeki kare ya da alan sayısı

Örneğin; 720p60 biçimi demek: 1280x720 çözünürlük ölçülerinde, progressive kodlanmış, saniyede 60 kare içeren video demektir. 1080i50 biçimi ise 1920x1080 çözünürlükte, interlace ve saniyede 50 alan (25 kare) olarak kodlanmış demektir.

Yukarıdaki ölçülerin formül olarak anlatımı şöyledir :


HDTV yayını her zaman 16:9’ dur. 16 / 9 = 1,777..78 çarpan sayımızdır. Buna göre;

720p60 için: 720 * 1,777..78 = 1280 çözünürlük demektir.
1080i50 için: 1080 * 1,777..78 = 1920 çözünürlük demektir.

Günümüzde bir çok HDTV sistemi standart çözünürlükleri de desteklemektedir. Aşağıdaki resimde de bunu görebiliriz.


* Normal NTSC (D1 olarak da bilinir) 720x486 piksel
* NTSC DV 720x480 piksel
* Normal PAL 720x576 piksel

NTSC standardı 0.9 kare ölçülerinden daha dar kareler kullanır. PAL standardı ise 1.09 dan daha geniş kareler. Bu standartlar Dijital Video’ nun CCIR-601 standardından gelmektedir.

Standard kare saniye oranları :

* 24p (sinematik film)
* 25p
* 30p
* 50p
* 60p
* 50i (PAL/SECAM)
* 60i (NTSC)

Standard Definition ile karşılaştırma :

HDTV standardı, şu anda kullanmakta olduğumuz Standart Çözünürlük (SDTV) standardına oranla en az iki katına denk gelmektedir. Normal bir DVD ya da analog bir görüntünün çok daha fazla detaylı olmasını sağlamaktadır. Aynı zamanda HDTV teknik standartları, 16:9 video yayınlarının letterbox yapılmadan izlenebilmesine olanak sağlamaktadır, ki bu da çok daha fazla video alanının görünebilir olmasını sağlamaktadır.
Yakından görünüm :



Biçim karşılaştırmaları :

Yayın için kullanılacak en uygun biçim, kayıt edilmek üzere kullanılan medyaya ve içeriğin karakteristik özelliğine bağlıdır. Kare saniye oranları, tıpkı çözünürlükte de olduğu gibi, kaynaktakiyle birbirine uymalıdır. Öte yandan, yüksek çözünürlükte yayın yapmak için, aslına uygunluktan ödün vermemek üzere, bununla doğru orantılı olarak, yüksek bant genişliğine de ihtiyaç vardır. HDTV’ de kullanmak üzere yüksek oranda sıkıştırılmış materyaller, geri dönüşte resimde bozulmalara ve sıkıştırılmamış kaynağındaki kaliteye oranla daha düşük kalitelerde görünmesine yol açar.
Film makaraları yüksek çözünürlüklerde kayıt yapabilmek için 24 kare/saniye olarak tanımlanmıştır. Yeterli bant genişliğine, resimdeki detaylara ve hareketlenmeye bağlı olarak, videonun transferi için uygun biçim 720p24 ya da 1080p24’ dür. PAL standardını kullanan ülkelerde, filmler % 4.1 oranında hızlandırılarak, 25 kare/saniye’ ye çevirilmelidir. NTSC standardını kullanan ülkelerde ise, 3:2 oranında aşağı çekme adı verilen teknik kullanılır. Bir film karesi, üç video alanı için tutulur (saniyenin 1/20 si) ve bundan sonra gelen kare diğer iki video alanı için tutulur (saniyenin 1/30 u) ve bu işlem sürekli tekrarlanır. Bu sayede NTSC için doğru sayıda film karesi gösterimi saniyede 1/12 işlem sonucu olarak tamamlanır.

HDTV’ den önceki video kayıt ortamları; örnek olarak BETACAM SP, genellikle 480i60 ya da 576i50 biçiminde kaydeder. Bu materyaller belki 720i HDTV biçimine dönüştürülebilir ancak interlace görüntüyü kaldırıp, 720p (progressive) olarak dönüştürülmek istenirse, resimde bozulmalar olur ya da materyalin De-interlace denilen filtre ortamından geçirilmesi gerekir.
HDTV video kayıtları; 720p ya da 1080i biçiminde yapılabilir. Bu biçimlerden hangisinin kullanılacağı, kaydı yapan yayın firmasının tercihine bağlıdır. Ayrıca biçim seçiminde etkin rol oynayan bir kaç faktör vardır. Genellikle, internet üzerinden yayınlanacak videolarda 720p biçimi tercih edilir. Çünkü bilgisayarlarımızda kullanmakta olduğumuz monitörler progressive tarama tekniğini kullanmaktadır. Internet videoları için 1080i biçimi kullanılırsa, satır eksiklikleri yüzünden resim kalitesinde düşmeler görülür. Hareketli sahnelerde bu durum daha çok göze çarpar. Buna ek olarak, 720p aynı zamanda 1080i ya da 1080p’ ye göre daha düşük yedekleme (Harddisk, DVD) alanına ihtiyaç duymaktadır. 720p görüntü, 1280x1024 olarak ayarlanmış 300$’lık bir LCD monitörde rahatlıkla izlenebilir. 1080i çözünürlüğü destekleyecek LCD monitör size binlerce dolarak mâl olabilir.
Kuzey Amerika, Fox, ABC ve ESPN (ABC ve ESPN Disney’ in sahibi olduğu kanallardır) 720p içerik yayınlamaktadırlar. NBC, Universal HD (her ikisi de General Electric’ e aittir), CBS, HBO-HD, INHD, HDNet ve TNT şu anda 1080i içerik yayınlamaktadır.
Teknik Detaylar :
MPEG-2 şu anda dijital HDTV yayınları için en yaygın sıkıştırma biçimidir. MPEG-2 biçimi, 4:2:2 YCC kroma (chroma) örneklemesi ve 10 bit niceleme (quantization) yapabilmektedir. HD yayını yapan firmalar, bant genişliğinden en uygun oranda yararlanabilmek için, 4:2:0 YCC ve 8 bit niceleme kullanmaktadırlar. Bazı yayıncılarsa, örneğin Almanyada, ProSieben, Sat1 ve Three Premiere Channels kanalları DVB-S2 ile beraber MPEG-4 kullanmaya başlamışlardır. Bu yayınları izlemek için önerilen uydu alıcıları Humax PR-HD 1000 ve üstü modellerdir.
HDTV aynı zamanda sinema kalitesinde ses barındırmaktadır. Dolby Digital (AC-3) ve 5.1 Surround Sound desteklemektedir...

alıntıdır