Sinir Hücreleri Neden Enerji Tasarrufu Yapar?


Sahip olduğunuz sinir sistemi ve görme sinirlerinizle aslında olağanüstü bir hızda görebileceğinizi biliyormuydunuz? Peki bu hıza engel olan nedir? Sinir hücreleri hangi amaçla bu hızı sınırlamaktadır?

İnsan vücudu her geçen gün keşfedilen yeni mucizevi özellikleriyle bir yaratılış harikasıdır. Yüce Allah kompleks sistemlerle donattığı insanın yaratılışı hakkında Kuran’da şöyle bildirmiştir:

“Ey insan, 'üstün kerem sahibi' olan Rabbine karşı seni aldatıp-yanıltan nedir? Ki O, seni yarattı, 'sana bir düzen içinde biçim verdi' ve seni bir itidal üzere kıldı. Dilediği bir surette seni tertib etti.” (İnfitar Suresi, 6-8)

İnsanın ayette bildirilen bu üstün yaratılışı hakkında araştırmalar yapan bilim adamları her gün insan vücudunun sırlarını yeni bir bilgiyle aydınlatmaya devam etmektedirler. Bir süre önce Pennsylvania Üniversitesi’nde yapılan deneyler, sinir sisteminin hızı konusunu gündeme getirmiştir.

Görme Hızı Nasıl Tespit Edildi?

Araştırmacılar, görme hızını tespit etmek için denek olarak kullandıkları domuzların retinalarına elektrotlar yerleştirdiler. Retina, göze giren ışığın görme sinirlerine aktarıldığı ve ışığın bir seri kimyasal değişim geçirerek elektrik sinyaline dönüştüğü kısımdır. Bu dönüşümün sebebi, beynin ışığı değil sadece elektrik sinyallerini yorumlayabilmesidir. Daha sonra gözdeki sinir hücrelerinden çıkan akson adı verilen kablo benzeri taşıyıcı uzantılar ile beynin arkasında yer alan görme bölgesine elektriksel sinyaller iletilir. Domuzlarda tüm bu veri aktarım işlemlerinin araştırmacıların hesaplarına göre, saniyede 875 kilobit’lik bir hızda gelişir.

Bilim adamlarına göre, insanda aynı veri iletimi 10 kat hızlı gerçekleşmektedir. İnsanın görme yeteneği saniyede 8.75 megabit’lik bir hızda işler. Araştırmayı yürüten Vijay Balasubramanian, insanın potansiyelinin gerçekte saniyede 10 megabit’in üzerinde olduğunu belirtmektedir. Öyleyse insanın görme sinirleri, neden kapasitesinin altında bir performans göstermektedir?

Sinir Sisteminin Enerji Tasarrufu

Her bir sinir hücresi kendi üstüne düşen görevi 1 milisaniyede (saniyenin binde birinde) yerine getirir. Ancak bilim adamları, insan vücudunun enerji tasarrufu yapmak için hızı kasıtlı olarak düşürdüğünü belirtmektedirler. Buna rağmen çok hızlı görebiliriz; ancak daha hızlı görüyor olsaydık, bu bizi yorgun düşürecek kadar enerji sarfiyatına neden olurdu.

Görüldüğü gibi bizler farkında bile değilken bizim adımıza enerji tasarrufu yapan sinir hücrelerimiz, apaçık bir şuur ve akıl sergilemektedirler. Şuursuz atomlardan meydana gelen ve bir araya gelseler bir toplu iğnenin başını dahi doldurmayacak küçüklükteki sinir hücrelerimiz, Yüce Allah’ın sonsuz aklının ve ilminin sayısız delillerinden sadece biridir.

Sinir hücrelerinin hızlarını sınırlaması, saatte 300 km'ye ulaşabilen ama yakıt tasarrufu yapmak için daha yavaş giden bir otomobile benzetilebilir. Unutulmamalıdır ki otomobilin hızını ayarlayan akıl ve muhakeme sahibi bir sürücüdür; oysa sinir hücreleri şuursuz atomlardan oluşmuş mikroskobik yapılardır. Bu durum onları yaratan Allah’ın sonsuz aklının apaçık bir göstergesidir.

Beyin Nasıl Enerji Sarf Eder?

Sinir hücrelerinin enerji tasarrufu için böyle bir önlem alması, akla bu enerji sarfiyatının ne boyutlarda olduğu sorusunu getirmektedir. Çünkü insan beyninin kütlesi tüm insan vücudunun sadece % 2’sidir. Ancak beyin çalışırken vücuttaki enerjinin % 20’sini kullanır. Özellikle sinir yolları yüksek enerji tüketimine sahiptir, dolayısıyla insan çok daha hızlı görmek isteseydi bunu başarırdı, ancak daha çok enerji tükettiği için yorulurdu. İnsanın her bir retina hücresi saniyede 13 bit veri işleme kapasitesiyle çalışır, bu şekilde dahi insan hareket eden nesneleri görebilir. Hareket eden nesneleri yakalamanın öneminin arttığı durumlarda alarma geçen göz veriyi daha hızlı işleyebilir. Retinadaki “Ganglion hücreler” adı verilen hücreler, hareketli ve hareketsiz hücreler olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Hareketli cisimleri hızlı bir biçimde görmemizin gerektiği durumlarda hareketli hücreler devreye girer, böylece hız yalnızca gerektiği durumlarda artırılmış olur.

İnsan gözü, beyne saniyede 10 milyon bit veri işleme yeteneğine sahiptir. Uzmanlara göre görme sinirleri, kurumlar arasında kullanılan ethernet ağı hızında veri gönderebilmektedir.


İnsanın her iki gözü de aynı anda, aynı hızla, farklı iki açıdan aldığı görüntüyü hiçbir şaşma olmadan hatasız bir biçimde birleştirip sinyale çevirerek beyne iletir.

Tasarrufu Yapan Hücreler Değil, Onlara Bunu İlham Eden Yüce Allah’tır

Tasarruf akıl ve mantık sahibi insanların deneme yanılma yöntemiyle, tespit ettikleri bir gideri sınırlamak için başvurdukları bir yöntemdir. Ancak bu yazının konusu olan enerji tasarrufunu gerçekleştirenler eğitim görmüş, akıl ve mantık sahibi insanlar değil, gözle görülmeyecek kadar küçük, herhangi bir beyne, akla veya şuura sahip olmayan biyolojik yapılar, sinir hücreleri, elektriksel sinyalleri ileten kablolar ve iletim hızını ayarlayan kimyasallardır. Kuşkusuz bir soruna karşı önlem almak, bir çözüm geliştirmek apaçık bir akıl göstergesidir. Tüm kainata hakim olan bu sonsuz şuur ve akıl alemlerin Rabbi olan Allah’ındır. Allah yarattığı herşeyde ilmini ve aklını tecelli ettirmektedir. Bu gerçek bir ayette şöyle haber verilmiştir:

“Sizin yaratılışınızda ve türetip-yaydığı canlılarda kesin bilgiyle inanan bir kavim için ayetler vardır.” (Casiye Suresi, 4)
(makale harun yahya)