Tanımlama
Tonsilit boğazda her iki tarafta bulunan tonsillerin inflamasyonudur. Ağiz ve farixin tam birleştiği yerde, boğazda dışyan tarafta gorulen 2-4 cm çapına kadar ulaşabilen dokulardır. Bu dokunun görevi infeksiyonlarla savaşmaktır. Yani tonsiller vucutta bağışıklık sisteminin bir parçaıdır. Ama bu dokularda direk olarak çeşitli viral ve bakteriyel infeksiyonlara maruz kalabilir. Bu durumda tonsilit diye nitelendirdiğimiz tablo ortaya çıkar.

Sebepleri

Ağızdan ve burundan gelen mikroorganizmalara karsı tonsiller filtre görevi görür, bu zararlı bakteri ve viruslar yakalanır ve tonsillerin içindeki alyuvarlar ve makrofaj hücreleri tarafından yok edilir. Ayrıca bu infeksiyonlar bağışıklık sisteminin bir parçası olan antikorı da uyararak ileriki zamanlarda gelecek mikroorganizmalara karşı da koruma sağlanmış olunur. Bazı bakteri ve virüs infeksiyonları tonsillerin bu etkisini yenebilir yani yok edilemezler. İşte bu durumun sonucu tonsilittir.
Tonsilite çok çeşitte bakteri ve virüs etken olabilir.
●Streptokoklar(ensık etken)
●İnfluenza-parainfluenza virüsü
●Entero virüs
●Adeno virüs
●Herpes-simplex virüsü

Belirti Ve Bulgular

Tonsilitin karekteristlik görüntüsü şiş ve kızarık tonsillerdir. Üzerinde beyaz lekeler olması da dikkat edilmesi gereken diğer bulgudur.
Majör belirti ve bulgular:
●Boğazda hassasiyet ve ağrı
●Yutkunmada zorlanma
●Baş ağrısı
●Ateş-titreme
●Boyunda ve çenede büyük yumuşak lenf nodları
●İşitme kaybı
●Halsizlik-kırıklık
Çocuklarda bunlara ek olarak:
●Mide bulantısı
●Kusma
●Karın ağrısı eşlik eder.

4. Hangi Durumlarda Sağlık Kuruluşuna Başvurulmalı?

Çoğu zaman tonsilitler ciddi klinik tablolara yol açmamakla beraber medikal tedavinin kesildiği hallerde bazı ciddi komplikasyonlara yol açabilirler. Bu ciddi olumsuz etkiler hızla tedavi altına alınmalıdır.
●48 saatten uzun sürüyorsa
●Gittikçe kötüye gidiyorsa
●Klinik tabloya farklı şikayetler ekleniyorsa
●Boğaz akıntısı varsa
●Yeme içme sırasında zorluk çekiliyorsa
●Soluk alıp verme esnasında zorluk varsa
Bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Tanı ve Tarama

Doktor tonsilleri kontrol eder. Büyüklük, kızarıklık, beyaz
lekeler ve iltihap olup olmadığına bakar. Eğer tonsiller infekte
görülüyorsa ve diğer belirtiler eşlik ediyorsa tonsillerin üzerinden bir sürüntü örneği alınır ve laboratuara yollanarak infeksiyon etkeni belirlenir. Eğer etken streptokok ise antibiyotik tedavisine başlanır etken virüs ise sadece semptomatik yani şikayetleri giderici tedavi uygulanır. Halk arasında yaygın olarak kullanılan antibiyotik tedavisi uygun olmayan kişilere verildiğinde ishal karın ağrısı halsizlik gibi olumsuz etkiler doğurur.

Komplikasyonlar
Tedavi bırakıldığı zaman tonsil ile yumuşak doku arasında irin birikimi olur. Bu apse şeklinde kendini gösterir. Bu apse boğazda tonsil çevresindeki ince dokunun etrafında geniş bir alana yayılır. Bazen bu şişlik daha da genişler boğaza darlık yapar yutkunmayı güçleştirir ve sonunda soluk alıp vermede zorluk çekecek kadar ileriye götürebilir. Nadiren apse kan yolu ile boyuna ve göğüs duvarına yayılabilir.
Bazı streptokok cinsleri tonsilite neden olmalarının yanında nefrit denilen böbrek infeksiyonlarına , romatizmal ateşe ve kalp-deri-sinir sisteminde ciddi patolojik durumlara neden olabilirler.

Kendiniz Evde Neler Yapabilirsiniz?

Eğer boğazınız şiddetle ağrıyorsa aşağıdakileri uygulayarak şikayetlerinizi azaltabilirsiniz.bu uygulamalar sizi rahatlatacaktır. Ancak bir tedavi yöntemi değildir.
●Sıvı gıdalar tüketiniz(sıcak çorba ve çay iyi birer seçenek olacaktır.)
●Tuzlu su ile gargara yapabilirsiniz(bu, tonsil üzerindeki beyaz lekeleri büyük oranda azaltacaktır.)
●Bal limon karışımı hazırlayabilirisiniz
●Pastiller rahat nefes alıp vermenize yardımcı olacaktır.
●Nemli havalı ortamlarda bulununuz.
●Sigara ve dumanlı kirli havalı ortamlardan uzak durunuz.
●Sesiniz dinlendiriniz.

Dr. Fatih KATAROĞLU 30.11.2007