Kariyerinizi planlarken “Çocuk Planı”nızı ihmal etmeyin!

Tüp bebek tedavisine ne zaman başvuruluyor?
Çiftler belirli bir süre çocuk sahibi olmayı denedikten ve sonuç alamadıktan sonra tüp bebek merkezlerine başvurmaktadırlar. Tabii farklı sebeplerle de başvuran çiftler var. Artık kadın da erkek gibi kariyerini düşünüp geleceğini planlamak istiyor. Bu planlamaya çocuk sahibi olmak da dahil. Planlanan süreçte çocuk sahibi olmak için hiç de azımsanmayacak sayıda çift yardımcı üreme metotlarından faydalanmak için merkezimize başvuruyor.

En çok hangi sorunla tüp bebek başvurusu yapılıyor?
Tabii ki ilk başvuruda çiftlerin amacı neden çocuk sahibi olamadıklarının teşhis edilmesi. Soruyu farklı sormak lazım. Tüp bebek tedavisi için başvuran hastalarda en önemli kısırlık nedenleri nelerdir? Kadınlarda endometriozis, yumurtlama problemleri, yumurta kalitesinin bozuk olması, tüplerin tıkalı olması ve rahim problemleri (Uterus-vajina anomalileri) başlıca problemler. Erkekler de ise sperm problemleri (sayısının az olması, bozuk şekilli olması gibi) ve sperm kanallarının tıkalı olması başlıca sebepler. Çiftlerin yaklaşık olarak %15-20’sinde ise hiçbir probleme rastlanmamakta ve bu da izah edilemeyen infertilite olarak sınıflandırılmaktadır.

Kısırlık oranı kadın ve erkekte nedir?
Hemen hemen oran benzerdir. Kabaca % 35-40 erkek, % 35-40 kadın problemlidir diyebiliriz. Yukarıda da bahsettiğim gibi vakaların %15 – 20’sinde sebep bulunamamaktadır.

Çocuğu olmayan bir çift ne zaman doktora gitmeli?
Vakit kaybetmeden. Geleneksel olarak bir yıl süre ile çocuk sahibi olma amaçlı cinsel ilişkiye rağmen çocuk sahibi olamamışlarsa çiftlerin doktora başvurması önerilmektedir. Tabii ki kadının düzenli adet görüyor olması ve tam bir cinsel birleşmenin gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Adetler düzensiz, ilişkiye vaginismus veya erektil impotans nedeni ile girilemiyorsa vakit kaybetmenin bir anlamı yok, derhal profesyonel yardım alınmalıdır. Ayrıca kadın 35 yaşın üzerinde ise veya adet dönemleri ağrılı ise bu süre 6 ay ile sınırlandırılmalıdır. Cinsel yolla bulaşan hastalık nedeni ile tedavi almış olan veya üreme organlarından ameliyat geçirmiş hastaların da uzun süre beklemelerine gerek yoktur.

Önce kadın mı yoksa erkek mi incelenmeli?
Erkek incelenmelidir. Erkekte yapılacak işlem basit. Sperm sayımı yapılacak o kadar! Kadında yapılan tetkikler uzun ve bazılarının girişimsel olması sebebi ile anne adayları yorucu bir süreçten geçiyorlar. Önce erkeği inceliyoruz.

Tüp bebekte başarı oranı nedir?
Öncelikle normalde gebe kalma olasılığınız nedir, onu bilmeniz lazım. Her ay sağlıklı çiftlerin %25’i gebe kalmaktadır. Bir yıl sonra bu oran % 85 olur. Kalan %15 için bir profesyonel desteğe ihtiyaç vardır. Demek ki doğada ay başına gebelik oranı %25. Tüp bebekte bu oran % 50’dir. Ancak bunun önemli şartları var. Ne kadar gençseniz, yumurtalarınız ne kadar fazla ve sağlıklıysa (yaşla ilişkilidir), sperm yapınız ve sayınız ve yapısı normalse, evet gebe kalma olasılığı tüp bebekle yüksektir. Başarı kadının yaşına, yumurta sayısı ve kalitesine, infertilite nedenine, daha önceki tedavilere göre değişmektedir. Bize başvuran hastalara kliniğimizin laboratuvar sonuçlarına göre bireysel başarı oranları verebiliyoruz.

Hangi tekniklerle başarı oranı artırılabilir?
Bize en fazla sorulan soru bu. Hangi teknikleri kullanıyorsunuz, başarınızı arttırmak için şu tekniği uyguluyor musunuz; başlıca sorular. Tabii ki uygulanan teknikler önemli, ancak bir tüp bebek merkezinin laboratuvarı, rüştünü öncelikle temel yöntemleri düzgün olarak uygulayarak ispat etmelidir. Tüp bebek merkezlerinin mutfağı laboratuvardır. Laboratuvarınız ne kadar iyi ise başarınız da o kadar yüksektir. Tüp bebek hastaları istismara en açık hasta gruplarından biridir. Bir gazete haberinin veya internet sitesindeki duyurunun peşinden koşup, henüz bilimsel yetkinliği kanıtlanmamış yöntemlerle tedavi olan parasını ve en önemlisi ümidini kaybetmiş hasta bizim branşımızda maalesef çoktur. Hangi tekniği uygularsanız uygulayın doğayı ancak bir ölçüde geçebilirsiniz. Teknolojiyi takip edeceksiniz ama yaptığınız işi de düzgün yapacaksınız.
Gazete haberleri de yanlış yorumlanabiliyor. Bunu en son ‘tüp bebeklerde anormallik %30 oranında’ haberi ile yaşadık. Tabii hemen uzman görüşleri alınarak doğru bilgilendirme yapıldı. Umuda yolculuk olduğu için haberleri de sansasyonel oluyor. Amerika’da Yale Üniversitesinde geliştirilen bir yöntem de böyle lanse edildi. ‘Tüp bebekte gebelik oranını % 45-50’den, % 70-80’e çıkaran yöntem’ diye haber yapıldı. Bilimsel açıklamaları es geçilerek hazırlanmış bir haberdi. Yöntem sağlıklı ve tutunabilme ihtimali yüksek embriyonun seçilebilmesine olanak sağlıyordu ve hedef çoğul gebeliklerin azaltılması idi, kamuoyu bunu tüm hastalar için gebelik başarısını arttıran bir yöntem olarak algıladı.
Bir de çiftlere düşen ödevler var, başarı şansını artırmak için sigara ve alkol bırakılmalı hemen sağlıklı beslenmeye başlanmalıdır. Hastalarımızın bazılarında özellikle sigarayı bırakmaya karşı bir direnç söz konusu. Sperm parametreleri kötü olan hasta bu alışkanlıklarını bırakmak yerine bize bu sonuçları iyileştirebilecek ilaç ve besinleri soruyor. Tüp bebek merkezinin sorumlulukları nasıl varsa, hastanın da sorumlulukları var, bu tip alışkanlığı olanlarda bunlar göz ardı edilmemeli.

Blastokist transferi nedir?
Blastokist embriyonun döllenmeden sonra 5. günde ulaştığı safhadır. Döllenme sonrası birinci günde iki hücre safhasına ulaşan embriyo, 2. günde 4 ve üçüncü günde 8 hücreye ulaşmaktadır. Blastokist safhasında hücrelerin sayısı artmış ve embriyo rahim duvarına tutunmaya hazır hale gelmiş demektir. Blastokist transferindeki birincil amaç 5. güne ulaşabilmiş ve sağlıklı embriyoları seçebilmektir. Ayrıca embriyonun endometriumla (embriyonun rahim içinde tutunacağı doku) uyumunu arttırmaktır. Böylece implantasyon başarısının arttırılması hedeflenmektedir. Bu şekilde başarılı tek embriyo transferi yapmak ve çoğul gebeliklerden korunabilmek mümkündür.

Genetik incelemelere ne zaman ihtiyaç duyulur?
Tekrarlayan implantasyon başarısızlığında çiftlerden kromozom analizi istenmektedir. Klasik değerlendirmede çiftlerin kromozom analizi rutin olarak istenmekteydi. Bir de spermi olmayan erkeklerde Y mikrodelesyonu bakılarak mikro TESE ye karar veriyoruz.
Anne ve baba adayının genetik incelemeleri normal rapor edilmesine rağmen, tekrarlayan tüp bebek başarısızlığında, implantasyon başarısızlığında ve düşükleri oluyorsa bu çiftlerin embriyolarına preimplantasyon genetik tarama(pgt) uygulanıp sağlıklı embriyoların seçilmesi de uygulanan bir yöntemdir.
Ailelerinde kalıtsal hastalığı olan ve bu hastalığı çocuklarına aktarma ihtimali olan hastalarda da preimplantasyon genetik tanı uygulanarak sağlıklı embriyolarla hastalıksız veya mümkün değilse sadece hastalığı taşıyan embriyolar verilip, ailenin çocuk özlemi giderilmektedir.

Sperm seçme yöntemlerinde yenilik var mı?
Özellikle normal morfolojiye sahip spermlerin seçilebilmesini sağlayan IMSI ve PICSI yöntemlerinden bahsedilebilir. Sağlıklı DNA (genetik materyale) ve yapıya sahip spermlerin seçilmesi ile spermin yumurtaya enjeksiyonu sonrasında daha yüksek sayıda sağlıklı embriyo elde edilebilmektedir. Spermin genetik yapısı eskiden incelenemiyordu. Yapılan çalışmalar sonucunda kromozom sayı ve yapısı normal olan erkeklerin sperminde problem olabileceği ve kromozomu anormal çocukları olabileceği anlaşıldı. Artık spermin genetik yapısı da direkt veya indirekt olarak inceleniyor. Bunlar sağlıklı sperm seçiminde önemli adımlar.


Yapay rahim uygulaması nedir?
Yapay rahim ifadesi yanlış anlamalara yol açabilir. Tüp veya endometrium hücrelerinin embriyoların beslendiği ve desteklendiği beslenme medyumlarına katılması işlemi yapay rahim (ko kültür) olarak adlandırılmaktadır. Bu hücrelerin embriyoların sağlıklı gelişmesini sağladığı, implantasyon ve gebelik oranlarının arttığı bilimsel olarak gösterilmiştir. Her hastaya uygulanmamaktadır. 40 yaş ve üstü, veya tekrarlayan implantasyon başarısızlığı olan kötü prognozlu hastalara önerilmektedir. Günümüzde embriyo kültürü için geliştirilen sofistike besleyiciler sayesinde daha önce ko kültür uygulayan merkezlerin çoğu benzer gebelik oranlarına ulaştıkları için ko kültür uygulamayı bırakmıştır.

Bu yöntemler her merkezde uygulanabiliyor mu?
Her yöntemin her merkezde uygulanabilmesi mümkün değildir. Uygulanan her yöntem tüp bebek maliyetlerini de artırmaktadır. Her yeni yöntem önemli bir bilgi birikimi gerektirmektedir. Uygulamaya sokulan bir çok yeni yöntem bilimsel yeterliliği kanıtlanmadan uygulanmaya çalışılmakta ve sonuçlar da yeterince yüz güldürücü olmamaktadır. Önce de belirttiğim gibi laboratuvarın tecrübesi bence tüm yeni yöntemlerin üzerindedir.

Dondurma tekniğinde gelişme var mı?
Merkezimiz hali hazırda kullanılan dondurma teknikleri ile yüksek gebelik oranlarına ulaşmış bulunuyor. Bugün laboratuvarımızda dondurulup çözülen embriyolarda sağlıklı olma oranı % 97’ye ulaşmıştır. Taze siklusla karşılaştırıldığında dondurulmuş sikluslarda başarı % 60 civarındadır. Yani daha yüksektir.

Tüp bebek kaç kez tekrarlanmalı?
Bizim web sitemiz de dahil olmak üzere birçok forumda ve sitede 14-15 deneme sonrasında gebe kalan hastaların öyküsünü okuyabilirsiniz. Ancak bunu iyi okumak lazım, literatüre baktığımızda 3 taze siklus sonrasında gebelik elde edilememişse başarının düştüğü net bir şekilde belirtilmektedir. Hatta 4-5 deneme sonrasında artık alternatif yöntemlerin (kiralık anne, yumurta ve sperm bağışı gibi) konuşulması gerekliliğinden bahsedilir. Tabii ki tüp bebek işleminin nerede yapıldığı, merkezin ve laboratuvarın tecrübe ve bilgi birikimi de çok önemlidir. Size çok deneme ile gelen hastanın gebe kalma ihtimali düşüktür. Biz hastalarımızla gebelik ihtimallerini dürüstçe ve her şeyi masaya yatırıp tartışarak karar vermesini sağlıyoruz.
Peki ne yapalım denedik olmadı deyip ümidimizi kaybedelim mi? Tabii ki ‘hayır’. Sizin çocuğunuz olmaz dediğimiz hasta evlatlık aldıktan sonraki ay gebe kalmıştır. Tüp bebek uygulamaları ile zor bela gebe kalan hastamız doğumdan 3-4 ay sonra kendiliğinden gebe kalmıştır. 43 yaşında zor yumurta elde ettiğiniz ve artık denemeyin dediğiniz hasta 3 ay sonra gebe kalmıştır. İnancınızı ve ümidinizi kaybetmeyin.


Op. Dr. Bora Cengiz



Kaynak :
www.bahceci.com
www.umuttupbebek.com







.