Ülkemizin en büyük ekonomik faaliyeti olan hayvancılık sektöründe, hayvanların fertilitesi ve buna bağlı olarak ortaya çıkan problemler önemli bir yer tutmaktadır. Özellikle entansif yetiştiriciliği yapılan sığır, koyun ve keçi ile ekonomik hacmi milyon TL'ler ile ifade edilen At yetiştiriciliği sektörünün olmazsa olmazı yavru alma oranlarıdır. Son yıllarda ülkemizde pet hayvanlarının hayatımızdaki yeri artmış olup özellikle kedi ve köpeklerde doğurganlık ari ırklarda önem kazanmıştır.

Evcil hayvanlarda gebelik tayini için kliniklerde yaygın olarak ultrasound, rektal palpasyon ve radyografi gibi yöntemler kullanılmakta olup, laboratuvar teknikleri son yıllarda özellikle erken gebelik tanısı açısından önem kazanmıştır. Laboratuvarlarda bu amaçla duyarlı immunolojik prensiplere dayalı endokrinolojik analizler yapılmaktadır. Gebelik tanısında laboratuvar yöntemlerinin kullanımı ile rektal veya vaginal muayeneler en aza indirilmekte ve özellikle oluşabilecek rektum yaralanmaları, abortlar, embriyonik ölüm oranları azaltılmakta, iş gücü ve zamandan kazanılmaktadır.

Erken Gebelik Tanısında kullanılan hormonlar

Progesteron (P4)

Progesteron hormonu, ovaryumda ovulasyon sonrası gelişen corpus luteum tarafından salgılanan steroid bir hormondur. Progesteron hormonu gebeliğin devamı için zorunlu olup, gebelik tanısında carnivorlar hariç diğer evcil hayvanlarda değerlendirilen en önemli hormondur.

Kedi ve köpeklerde çiftleşme olmaması veya steril erkekle çiftleşme olması durumunda 65-70 gün süren yalancı gebelik olabilir. Bunun sebebi ovulasyondan sonra gebelik olsun veya olmasın corpus luteumun 50-70. güne kadar progesteron salgılamaya devam etmesidir. Bu sebepten dolayı progesteron hormonun gebelik tanısı için değerlendirilmesi yanıltıcı olabilir.

Kısrak: Kısraklarda erken gebelik teşhisin progesteron düzeylerine bakarak gebe olma veya olmama durumun belirlenebileceği belirtilmiştir. Çiftleşmeyi takiben gebelik oluşmuşsa progestron hormon düzeyleri 21. günde serumda 5-16 ng/ml düzeyinde bulunur

İnek: İneklerde progesteron hormonun plazma, serum ve sütteki düzeyleri gebelik veya korpus luteumun regresyonuna bağlı olarak artmakta veya azalmaktadır. Gebe kalmayan hayvanlarda östrüs siklüsünün 19-21. günlerinde progesteron düzeyleri 1 ng/ml altına düşmektedir. İdeal değerlendirme için tohumlama veya çiftleşmenin olduğu gün ile (0. gün) 21 veya 24. günde alınacak iki örneğin değerlendirilmesi yapılabilir.

Koyun ve Keçi: Koyun ve keçilerde erken gebelik tayini için progesteron düzeylerinin ölçümü tohumlama veya çiftleşmeyi izleyen 16-18. günlerde yapılmaktadır. Plazma progesteron düzeyi 1 ng/ml altı olan hayvanların gebe olmadığı 1.5 ng/ml üzeri hayvanların gebe olarak değerlendirilebileceği belirtilmektedir.

Örnek: Serum / Plazma (Örnekler soğuk zincir altında ve ışık almayacak şekilde gönderilmelidir. Plazma Progesteron ölçümünde heparinli tüpler kullanılmamalıdır.

Progesteron düzeylerinin değerlendirilmesinde yanlış pozitif gebelik tanısı olabilir ve bunun nedenleri arasında hayvanların yanlışlıkla diöstrus döneminde tohumlanmış olması, luteal kistler ve embriyonik ölümler ölümler olabilir.

Relaksin peptid yapıda bir hormon olup kedi ve köpeklerde gebelik tanısında kullanılmaktadır. Bu hormon plasenta tarafından sentezlenmekte olup gebeliğin 20. gününden itibaren kanda görülmektedir. Gebeliğin 30-32. günlerde kandaki değerleri pik seviyelere ulaşmaktadır (4-6 ng/ml).

Örnek: Serum / Plazma. (Örnekler soğuk zincir altında ve ışık almayacak şekilde gönderilmelidir. Plazma Relaksin hormunu için lityum heparinli tüpler kullanılmalıdır.

vetlab.gen.tr