P.Nattereri

Bu türler, petshopda yavru halde satılırken, 1964 yılında aldığım, ilk piranhalardır. Ayrıca bu türlere baktığım 40 yıllık süre boyunca, kazara ısırıldığım ilk ve tek türlerdir. Bu piranhalar soğuk tolerans testinde kullandığım türlerdir. Sonraları, çok daha fazlası, yıllar boyunca büyüyen koleksiyonuma eklendiler. 1980lerde bu türlerden, iki kez, başarı bir şekilde yumurta aldım.
Pygocentrus nattereriler çok sayıdaki beneklenme, vücut şekli ve renk varyasyonları ile kompleks türlerdir. Morfolojilerinin önemli kısmı su kimyası ve beslenme ile alakalıdır. Karışıklığa neden olan bir başka neden ise P. Nattererilerin akvaryumlarda üretilebilmeleridir. Dolayısı ile renk veya vücut şekilleri doğadan yakalanan p. nattereriler ile farklılıklar gösterir. Hobicilerin bazen, ortaya çıkan bu farklılıklar nedeni ile, doğadan yakalananlar ile, tank üretimi olanlar arasındaki farklılıklar nedeni akılları karışır. Oysa bu anlaşılabilirdir. Doğadan yakalananların renkleri kendi doğal sularında daha parlaktır. Stres ve doğal gıda eksikliği, balıkların görünümlerinde değişikliğe neden olur. Ve bu bir hobicinin değişik kafa şekli ve daha donuk renkleri olan bir kırmızı karınlı piranha gördüğünde şaşkınlık yaşamasına neden olur.
Çene boyutu hakkındaki çoğu argüman eski zaman bilimlerinin aktardığı argümanlarla benzerdir. Ama günümüzde biliyoruz ki, bunu gibi hususlar kişilere özeldir. Ve sadece türlerin nasıl tanımlanacağına dair küçük bir görüş olarak düşünülmelidir.
Toplam uzunluk olarak 30-35 cmlik örnekler rapor edilmiştir. Akvaryum türleri çoğunlukla daha küçüktür. Birleşik Devletlerdeki Pet Shop endüstrisinde en çok bulunan piranha olmasının nedeni medya ve muhafazakarlar tarafından, piranha korkusunun tetikleniyor olmasıdır. Bu balıkların karın renkleri sarı-turuncu-kırmızı aralığında değişir. Vücut renkleri gümüş-altın-siyah aralığında değişebilir. Altın Tozu Piranha olarak da adlandırılan bazı türlerde çok belirgin altın renginde benekler vardır. Bu piranhaların kafa yapıları değişik şekiller gösterebilir. Bazıları keskin olmayan hatlara sahiptirler. Göz profillerinin üzerinde konkavlıkları yok denecek kadar azdır. Bu, balığın sınırlanmış (Eksik) diyetine bağlı olarak ortaya çıkmış bir durumdur. Bu balıklar nispeten küçüktürler; Brezilya Mato Grosso daki Cuiaba nehrinde yakalanan 1450 gram ağırlığındaki örnek dünya rekorudur. Bazı pygocentrus tütrü piranhalarda adipoz dokunun mevcut olmadığı veya büyümemiş olduğu bildirilmiştir. Araştırmacılar, doğal olmayan, adipoz yüzgecine sahip olan balıkların Serrasalminae alt familyasının üyesi olamayacağını hatırlatmaktadır. Piranhalar birbirlerini ısırırlar ve adipoz yüzgeci kaybı buna bağlı olabilir yüzgecin boyutundaki artış ise çevresel faktörlere, diyete ve adipoz yüzgecinin tamamı ile bir yağ dokusundan ibaret olmasındandır. Ve balıkların kıtlıkla karşılaştıklarında zayıflayan balıkların yağ depolarını kullandıklarını varsaymak da mantıksız değildir! Gözlerin üzerindeki bölge (dorsum) doğadan yakalanan bazı türlerde ve arada sırada, ticareti yapılan balıklarda oldukça zayıftır.(Sıska ve bitkin!!!) Dorsum bölgesi bir yağ ve kas deposu kısmı haline gelmiş bir piranha, balık ve başka doğal gıdalar yemeye teşvik edilmiş olmalıdır. Hobicilerin karakteri belirleyen değişik bir özellik olarak farzettikleri bu değişikliğin, Fink tarafından belli bir bölgede bulunan bütün P. nattererilerin spesifik bir özellik olabileceğini destekleyen vücut uzunluğu teorisi ile hiçbir orantısı bulunmamaktadır.
Vücut uzunluğu gerçekten p. nattereri populasyonlarının yayılım alanı boyunca görülen, daha ziyade bireysel, bir özelliktir.

Akvaryumda Yaşam Süreleri

Doğada, piranhalar diğer hayvanlar ve elbetteki kendi akranları tarafından yenilirler. Büyük çoğunluğu fazla yaşayamaz.

Akvaryumda böyle bir sorun yoktur. Akvaryumda bu süre birkaç gün ile, bazı durumlarda, yirmi yıldan fazla süreler arasında değişir. Fakat normal hobici bakımı ile bu süre ortalama 10 yıldır. Bütün bunlardan ötürü piranhalar beslenmek için tercih edilirler; kesinlikle uzun bir süre yaşayabilirler.

Akvaryumda beslenen bu türler, insanlar için potansiyel olarak tehlikedirler. Muhtemelen, büyük gruplar halinde bakılması en kolay pygocentrus türüdür. Aynı zamanda en geniş yayımlı gösterirler; 25 balıklık bir sürünün boyutu, beslenme sırasında yüzlerle ifade edilen sayılara ulaşır. Bazı hobiciler bu türlerin pygocentrus ailesinin iki üyesi olan cariba ve piraya ile beraber bakarlar. Bir araya konulmaları doğal değildir. (Doğada da bir arada bulunmazlar!) Bazı başarılı denemeler mevcuttur. Bununla birlikte yeterli bilgi birikimi ve deneyime sahip hobicilerin bunu yapmalarını önerir ve desteklerim.

Pygocentrusların her üç türü de birbirlerine karşı avcı karakter taşır. Ve kapalı bir sistem olan tankımız birbirleri ile beslenmelerine neden olacak koşulların oluşmasına neden olabilir. Benim tavsiyem, tek bir pygocentrus için 40 galonluk (151 litre) bir akvaryum ortamı oluşturmaktır. Çopk çeşitli türler daha büyük tanklara ihtiyaç duyacaktır. Tankları büyük olan p. nattereriler, küçük gruplar halinde bile doğadaki akranları kadar iyi durumda olacaklardır.


P.Cariba


Bu türler beni daima büyülemiştir ve doğal güzellikleri, bugün bile, halâ ilgimi çekmektedir. Bu türlerle ilk temasım Harald Schultzun, piranhalarla ilgili TFH Yayınlarından çıkan broşürü vasıtası ile oldu! (1964) Oradaki sayfalardan birinde hatalı bir şekilde Serrasalmus nattereri bilimsel adı altında bu türlerin bir resmi vardı!
1973 yılına dek, bu türün ilk canlı örneğini elde edebilmek benim için oldukça uzun bir zaman sürdü. Satın aldığım tür yaklaşık 6 inç (Yaklaşık 15 cm) boyundaydı. Ama şimdi, bu türleri biraz daha tartışalım ve son birkaç yılda ne öğrendiğimize bakalım!
Pygocentrus cariba dört adet supranöral(*) ve yan tarafındaki belirgin bir siyah humeral benek ile karakterizedir(FINK, 1993). Bununla beraber bazı örnekler, zayıf diyet, ve su değerlerinin de aralarında bulunduğu bazı nedenlerle bu beneği kaybederler. Yaş, bu kayıptaki en büyük faktör olarak gözükmektedir. Bu türler muhtemelen Pygocentrus takımında bulunan türler içinde en kötü şöhrete sahip olan türfür. Bu gözlemin ispatı tartışılmıştır. Üreme zamanında yüzgeç ve vücut tamamen siyaha döner. Caribe capa burro (eşek hadım eden) olarak da anılan P. cariba (NICO ve TAPHORN, 1986) sıklıkla kuş yuvalarının yakınında bulunur. Büyük kuşlar genç balıklarla beslenir. Bu balıklardan geriye kalanlar bazen suya düşerek aşağıda bekleşen capa burrolara öğün oluşturur. Yuvaların ve dalların etrafında hareket eden kuşlar bazen suya da düşerler. Yiyeceğin ulaşılabilirliği piranhaları, ağaçtan suya düşen herşeye saldırmaya şartlandırmıştır. Bu suyu, içine giren canlılar için, özellikle de yiyeceğin kıt olduğu kurak sezonda, oldukça tehlikeli hale getirir.

Piranhalar kurak mevsimde küçük su birikintilerina hapsolurlar ve çok sinirli hale gelirler. Bununla birlikte, bazı araştırmacılar bu kurak sezonda tarlalarında suya girenlerin aktif bir şekilde agresif davranışlarla karşılaşmadıklarını bildirmişlerdir. Still, Fakat halâ, suya giren bütün hayvanların hazır gıda kaynağı olmaları ve mevcut balıkçılık sahalarında insanların balıklar tarafından ısırıldıklarına dair kesin veriler olduğundan dikkat edilmesi gerekmektedir. Bundan başka, bu, suda sallanan iç organlarla beslenmeye şartlanmanın bir sonucudur.
Pygocentrus un sistematikteki yeri çoğu tipik Neotropikaller gibidir. Bu yüzyılda nominal türlerin sadece üçü tanımlanmıştır, ve bazı numuneler de kaybedilmiştir. (FINK, 1993).
*Supranöraller sırt yüzgecinin hemen önünde, omurgaların arasındaki nöral spinelerin arasındaki küçük kemiklerdir. Sırt yüzgecinin pozisyonuna bağlı olarak sayıları değişir. (Weitzman, 1962)
P. cariba. nın Pygocentrus nattereri nin kız kardeşi olabileceği yolunda spekülasyonlar vardı! Türler arasındaki farklılıkları meydana getiren bir çok vasıf, P. nattereriyi P. caribaya en çok benzeyen tür yapmıştır.(FINK, 1993). Bugün mevcut veriler ile P. nattererinin P. caribadan belirgin bir şekilde farklı olduğu gösterilmiştir. Pygocentrus cariba solungaç kapağının hemen yanındaki belirgin humeral beneği ile farklı bir dış görünüme sahiptir.Bu koyu renk humeral benek bazı örneklerde olmayabilir ve bunun meydana getireceği şaşkınlık bazı hobicileri başka bir tür piranha besledikleri hususunda endişelendirebilir. Araguaia nehrindeki bazı P. nattereri türleri parlak kırmızı bir karna ve ışıltılı gözlere sahiptirler, ama bunlar P. cariba dan farklı türlerdir ve P. caribalardaki supranöraller bu türlerde yoktur! P. cariba, P. piraya nın ardından en büyük yapıdaki ikinci Pygocentrus tur. Ayrıca güzellikleri ve renklilikleri ile akvaryumda beslenmeye değer olduklarını düşünüyorum.
Akvaryumda

İnsanlar İçin Potansiyel Tehlike – Grup halinde bakılabilirler, çok sayıda bireye akvaryumda bakmayı denemenin bazı olumsuz sonuçlara sebep olacağı konusunda uyarmak gereklidir. Çoğu yaralanma, anlatılanlara göre, balık gençken ya da yetişkinlikten önceki dönemlerinde meydana gelir.Bu türleri bir arada tutmanın zorluğu, kullanılan akvaryumun büyüklüğü ve balıkların boyutları arasındaki farklılıktan kaynaklanmaktadır. Bu türleri uygun bir ortamda bakmadaki acemilik de çok büyük bir sorundur. Hobiciler genellikle büyük balıklara, işlerine geldiği gibi, küçük hacimli tanklarda bakmaktadırlar. (55 Galon= 200-210 Litre) Bir diğer problem ise bu türlere ilgili efsane ve mitlere dayalı beklentileridir. Çok iyi beslenmeleri gerektiği ve çok iyi su değerleri gerektirdikleri bu türler hakkında bilinen çok az bilgilerden bazılarıdır. Bu balıkların canlı yemle beslenmeleri gerektiği düşünülse de bu,yayınlanmış verilerin aksine, akvaryumda gerekli değildir.
National Geographic Cemiyeti teleizyonunda sıklıkla suya düşen yavru kuşlarla beslendikleri görülür. Çiftlik sahipleri sığırlarının sudan geçerken karınlarını ya da su içerken dudaklarını yaralamaları gibi bir üne sahip olduklarından bu balıklardan şiddetle nefret ederler. Bu türlerle ilgili hikayelerin en büyük kaynağı gerçeğe aykırı anlatımlardır.Ama onları avlamaya çalışıyorsanız ve dikkatsizseniz, çıplak elle tutmak çok tehlikeli olabilir.Dolayısıyla akvaryumdan kepçe ile çıkarırken çok dikkatli olunmalıdır. Isırmak için çok kolay hamle yapabileceklerinden, sıçrayıp düşmelerini önlemek için ağın altında bir kova bulundurulmalıdır.Yerde çırpınan bir caribe eller ve ayaklar için tehlikeli bir balıktır.Tek bir P. cariba için U.S 50 galon (190 litre) hacminde bir tank gereklidir, sonradan eklenenler için daha büyük akvaryumlar gereklidir. Su sıcaklığı 78-82 Fahrenheit (25,5-28 Santigrat derece) civarında tutulmalıdır; canlı bitkiler de kullanılabilir. P. caribaların yedikleri bilindiğinden sert bitki takviyesi de gereklidir.
Aşağıda Eduardo Paiva tarafından resimlenen bir beslenme çılgınlığı örneği mevcut. 13 ve 14 Nisanda gittiği Venezuela Llanostaki Hato El Frio bölgesindeki Caño Guaritico nehrinde bir grup Pygocentrus caribaya yemeleri için atılan büyük bir parça eti yerken resmetmiştir.


Diş Yapısı

Pygocentrus caribaların dişleri geniş, testere yapısında, üççatallı ve jilet keskinliğindedir.Bu dişler balıkların etlerini dilimlemek için kullanılır.Bu dişler, gerilerindeki kas dokusununda yardımıyla, el veya ayak parmaklarını koparabilecek kadar güce sahiptir. Orta boy bir P. cariba (8 inç=20 cmlik bir örnek) 7mm kadar veya hayvanın boyutuna bağlı olarak daha uzun dişlere sahip olabilir

P.PİRAYA

P. Piraya en büyük 3 piranha türünden biri olup 45 cm boya ulaşabilirler. Fakat akvaryum hobisinde daha küçük pirayalar ithal edilmektedir. Piraya en açık pigmentlere sahip olan Genus'tur.Çünkü, piraya geliştikce üzerindeki noktalar azalır ve yaşlılığa ulaştığında tamamiyle yok olur. Parlak sarı-turuncu renkler, gövedenin alt kısmından başlayarak, gövdenin büyük kısmını kaplar. Bu yüzden pirayanın pigmentleri diğer türlerden farklıdır.
P. Piraya, Nattereri'ye benzer fiziksel yapıya sahiptir. Aralarındaki görsel farklılıklar, pirayanın boyutu ve yanlardaki alev desenli parlak renkleridir. Piraya besleyen hobiciler, piraya'nın kafa şeklinin ne kadar farklı olduğunu görürler fakat, pygolarda kafa yapısının farklı şekilleri vardır ve hiçbir balık bir diğerine benzemez. Pygo türleri farklı bölgelerde değişik şekillerde görülebilir. Bu pirayalar için de geçerlidir.
Akvaryumda Piraya:

P. Piraya, insanlar açısından tehlike taşıyacak potansiyele sahip bir türdür. Bağzı hobiciler bu türü grup halinde bakmayı denemişlerdir fakat, uzun süreli denemeler, sürü içerisindeki kavgalar yüzünden olumlu sonuç vermez. Bunun tek bir sebebi vardır "yamyamlık". Bu yüzden, küçüklükten, yetişkinliğe geçiş dönemlerinde tek bakılmaları önerilir. Grup halindeki pirayalarda kavgaların daha az olduğu bilinmektedir ancak, buna tamamen güvenmek yanlış olur. Grup halinde bakılan bütün piranhalara, büyük su değişimleri gerekmektedir. Su değişimleri balıkların agresif tavırlarını biraz olsa da azaltır.
Piraya'nın diğer pygo türleri ile de bakıldıkları görülmüştür. Bu olasılık doğada yoktur. 3 pygo türü de farklı bölgelerde yaşamaktadır. Türlerin birleştirilmesi ile hoş bir görüntü sağlayıp, başarılı bir sürü kurma ihtimali vardır. Yinede bu türlerin birbirine karıştırılmasını tavsiye etmiyorum. Bunun sebebi, vahşi olmaları balıklarınızın hayatına maal olabilir. Bağzı hobiciler 3 pygo türünü de başarılı bir şekilde birleştirmiş olsalar bile herzaman için bunu söyleyemeyiz. 20 cm boylarındaki bir piraya için en az 300 lt bir akvaryum gerekmektedir. Daha fazla sayıda piraya için daha büyük akvaryumlar önerilir.

Su Kimyası:

Piraya'nın yaşadığı Rio Sao Francisco nehirinin su değerleri:
sıcaklık 21-24 C
pH 6-7.8
sertlik 25 dGH
Akvaryumda Piraya için önerilen, suyun her 3 günde bir %30 unu değiştirip pH seviyesini 6.0 da tutmaktır. Daha önceden hazırlanmış su kullanılmalıdır.

Renkler:

13-14 cm boyundaki Pirayalar'ın karın altları, donuk altınımsı-kahverengi; üzerleri daha koyu renktedir. İri noktalar ve koyu pigmentler yoktur. 2-7 cm boyundaki yavru pirayalarda ise renkler daha kahverengiye dönüktür. Vucudun üst bölümünde siyah noktalar bulunur.


Dişler:

Yetişkin bir piraya rahatlıkla insan parmağını kopartabilir. 20 cm boyundaki pirayalarda dişler 1 cm büyüklüğüne ulaşır.


Bulunduğu Bölge:

Bu tür Rio Sao Francisco nehirinde ve kollarında bulunur fakat, drenajında yasaklanmıştır. Bunun sebebi gelişen insan nufusuna oluşturduğu tehlikedir. Piraya, S. Brandtii ile Brezilya'nın aynı nehirini paylaşır ve tek bulundukları yer bu nehir ve çevresidir.

Çeviri: A.Caner.Güven