Gözardı edilen bir hastalık: Değişken ruh hali

* Bazı insanların günlük olaylar karşısında aniden öfkelenmesinin duygusallaşarak ağlamaya başlamasının beklenmedik çıkışlarda bulunmasının ardında yatan asıl sebep nedir?

* Öncelikle kişinin kendisine zarar veren ve toplum içinde “onun sağı solu belli olmaz” şeklinde ifade edilen bu değişken ruh hali neden kaçınılması gereken bir hastalıktır?

* Bu hastalıktan kurtulmak için ne yapmak gerekir?


Bazı insanlar hayatı kendi belirledikleri kurallar doğrultusunda yaşarlar. Bu kişiler nefislerinin o anki istekleri doğrultusunda kolaylıkla bu kurallarından tavizler verebilmektedirler. Çünkü hayatlarına yön veren kişiliklerinde süreklilik göstermelerini sağlayan ve mutlak olarak doğru olduğuna inandıkları bir yol göstericileri yoktur. Bundan dolayı da kişilikleri çoğu zaman değişkenlik gösterebilmektedir. Örneğin beş dakika öncesine kadar oldukça sakinken kişinin kapıları çarpması taşkınlık dolu hareketler yaparak çevresindeki insanlara çıkışması bağırıp çağırarak azarlaması ya da biraz önce mutlu olduğunu ifade ederken birden ağlamaya başlaması ve her şeye alınması bu kişilerin en belirgin özellikleridir.

Tüm iman sahipleri tarafından şiddetle kaçınılması gereken bu davranış bozukluğunun temel kaynağı ise kişinin davranışlarını konuşmalarını hareketlerini düşüncelerini ve olaylara yaklaşımını Kuran ahlakına göre şekillendirmemesidir.

Dengeli Bir Kişiliğin Önündeki Engeller

I. Nefsin İsteklerinin Peşinden Gidilmesi

Yüce Allah Kuran'da nefislerin bencil tutkulara yatkın olarak yaratıldığını bildirmektedir. İnsan eğer nefsinin kendisini yönlendirmesine izin verecek olursa tüm tavırları bu bencil tutkuları doğrultusunda şekillenecektir. Bu bencil tutkular ise; insanın sabit tutarlı ve dengeli bir kişilik sergilemesini engelleyecektir. İnsan nefsinin telkinleri sonucunda bir anda öfkelenebilecek duygusallaşabilecek küsüp darılabilecek kıskançlık hissine kapılabilecek ve bunlara bağlı olarak da ani kararlar alabilecektir. Dolayısıyla kişiliği çevresindeki insanlar için her zaman bir sürpriz olacaktır. Bir anı bir diğer anına uymayacaktır. Her an ruh hali düşünceleri duyguları kararları ve bakış açısı değişebilecektir. Böyle bir insan ise tutarsız ve dengesiz davranışlarıyla her zaman için çevresindeki insanlar üzerinde tedirginlik ve güvensizlik hissi oluşturacaktır.

Bu kişilik yapısına din ahlakından uzak yaşayan toplumlarda sık olarak rastlamak mümkündür. Bu karakteri taşıyan insanlar Kuran ahlakının kazandırdığı bakış açısından uzak oldukları için kendi koydukları nefsani kuralların tüm hayatlarını yönlendirmesine izin verirler. Bu da onları akılcılıktan uzaklaştırır ve bazı dengesiz tavırlar içerisine sürükler. Böyle bir durumda Müslüman'ın rehberi ise Kuran'dır. Allah Kuran'da nefsin kişiyi daima kötülüğe çağıracağı ve şeytanın da insanı tutarsızlığa akılsızca ve hırslarının tutkularının gerektirdiği şekilde hareket etmeye zorlayacağı konusunda insanları uyarmıştır. Tüm bunlara karşılık kendisine Kuran'ı rehber edinen vicdanının sesi doğrultusunda hareket eden insanların ise ideal bir kişilik kazanacaklarını hem dünyada hem ahirette üstün konuma geleceklerini müjdelemiştir.

İman eden kişi Allah'ın gösterdiği yola uyması sebebiyle bu güçlü ve üstün kişiliği kazanmıştır. Rehberi Kuran olduğu için olaylar karşında göstereceği tavırlar vereceği tepkiler hep İslam ahlakına göre olur. Bu da ona itidalli ve dengeli bir kişilik kazandırır. Nasıl hareket edeceği olayları hangi bakış açısıyla nasıl bir mantık örgüsüyle değerlendireceği çevresindekiler için hiçbir zaman sürpriz olmaz. Aklı vicdanı tavırları konuşmaları hep Kuran ahlakının getirdiği istikrarı yansıtır. Bundan dolayı da güvenilir bir karaktere sahiptir.
(makale harun yahya)


II. Duygularla Hareket Edilmesi

Duygusallık din ahlakının yaşanmadığı toplumlarda çok olumsuz bir tavır olarak algılanmaz. Hatta duygusallığın aslında her insanın karakterinde az çok olması gereken önemli bir özellik olduğuna inanılır. Bu düşünceye göre duygusallığın neden olduğu tavırlar yaşanması gereken insani duygulardır. Bu nedenle duygusallıktan kaynaklanan “alınma yakınma darılma ağlama içine kapanma durgunluk kıskançlık kızgınlık” gibi tavır bozukluklarının “insanın içinden gelen duygular” olduğu öne sürülerek olabildiğince teşvik edilir. Oysa bu kanaat tümüyle yanlıştır.

Kuran ahlakına göre yaşamayan toplumlarda yaygın olarak yaşanan duygusallık insanın zayıf bir kişilik göstermesine neden olur. Kişi olaylar karşısında duygularının kendisini yönlendirmesiyle hareket ettiği için akılcılıktan büyük ölçüde uzaklaşır. Mantıklı ve doğru düşünemeyecek isabetli çıkarımlar yapamayacak hale gelir. Bu da kişinin değişken bir ruh haline sahip olmasına kendisine ve çevresine hem maddi hem de manevi olarak zarar vermesine neden olur.

Mümin ise tüm hayatına ve kişiliğine Kuran ahlakı hakim olduğu için nefsin bu özelliği ve ona karşı nasıl bir mücadele verilmesi gerektiği konusunda en doğru bilgilere sahiptir. Duygusallığın insanın aklını perdelediğini doğru düşünebilmesini gerçekleri olduğu gibi görebilmesini engellediğini insanı zayıf dirençsiz ve güçsüz hale getirdiğini bilir. Ayrıca cahiliye ahlakının getirdiği bu zayıf karakterle özdeşleşen duygusallaşmak üzüntüye kapılmak ağlamak söylenmek öfkelenmek kıskançlığa kapılmak içine kapanmak gibi tavırların iman sahibi bir insanın karakteriyle bağdaşmayacak ona yakışmayacak özellikler olduğunun da şuurundadır. Çünkü tüm bu tavırlar Allah'ın beğenmediği ve sakınılması gereken davranışlardır.

Değişken Ruh Halinin Çözümü Güçlü Allah Sevgisidir

Allah'a gönülden bir bağlılık içten bir teslimiyet her olayın Allah'ın kontrolünde olduğunu bilerek ve herşeyi hayır gözüyle değerlendirmek insanın duygularına kapılıp olumsuz tavırlarda bulunmasını engeller. İman eden bir insan Allah'a olan güçlü sevgisi ve derin Allah korkusu nedeniyle duygusallığın neden olabileceği tüm tavır bozukluklarından titizlikle sakınır. Allah'ın Kuran'da bildirdiği şekilde tüm tavırlarıyla kişiliğiyle yüksek ahlakıyla insanlara örnek olmayı hedefleyen bir insandır. (Furkan Suresi 74) Bu da Allah'ın izniyle ona hiçbir olay karşısında yıkılmayan güçlü bir kişilik kazandırır.

Müminler tüm hayatlarını Kuran ahlakına uygun olarak düzenlerler. İman etmeyen toplumlarda yaygın olarak görülen tavır bozukluklarından sakınıp güçlü bir kişilik sergilemenin tüm insanlar için güzel bir örnek olacağını bilir ve bu şuur ve sorumluluk bilinciyle hareket ederler. Allah'ın Kuran'da ". Kim nefsinin cimri ve bencil tutkularından ' korunmuşsa işte onlar felah (kurtuluş) bulanlardır." (Haşr Suresi 9) ayetiyle bildirdiği gibi nefislerini kötülüklerden arındırmak için çalışırlar. Bu çabalarına karşılık Allah iman edenleri dünyada ve ahirette nimete huzura kavuşturacağını ve mutluluğu en güzel şekilde onların yaşayacaklarını şöyle müjdelemektedir:
"Sizin yanınızda olan tükenir Allah'ın Katında olan ise kalıcıdır. Sabredenlerin karşılığını yaptıklarının en güzeliyle Biz muhakkak vereceğiz. Erkek olsun kadın olsun bir mü'min olarak kim salih bir amelde bulunursa hiç şüphesiz Biz onu güzel bir hayatla yaşatırız ve onların karşılığını yaptıklarının en güzeliyle muhakkak veririz." (Nahl Suresi 96-97)

Kişinin değişken ruh halini ortaya koyan olumsuz tavırların her biri bazı kişilerin temeldeki bazı inanç bozukluklarından ve birtakım gerçeklerin yeteri kadar şuuruna varılamamış olunmasından kaynaklanmaktadır.

Kolaylıkla hüzne kapılan ağlayan öfkesine yenik düşen kıskançlığa kapılan durgunlaşıp sessizleşen içlerine kapanan insanlar Allah'ın gücünün herşeyi hayır hikmet ve adaletle yarattığnın istediği an istediği herşeyi gerçekleştirebileceğinin insanların dualarına karşılık vereceğinin bilincinde değillerdir.

Olaylar karşısındaki tüm üzüntüleri öfkeleri kıskançlıkları hep bu bakış açısındaki yanlışlıklardan ve inanç bozukluklarından kaynaklanmaktadır.(makale harun yahya)