TÜRK HAVA KUVVETLERİ'NDE PİLOT EĞİTİMİ
Değişen bölgesel dengelerin ortasında ve dünyanın politik kırık fay hatlarının geçtiği bir noktada yer alan ülkemizin bu jeostratejik konumu, onun her açıdan bölgesel bir güç olma zorunluluğuna da beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda her geçen gün dev adımlarla ilerleyen hava-uzay teknolojisini yakından takip eden Türk Hava Kuvvetleri, sahip olduğu modern silah ve teçhizatı en uygun yer ve zamanda gerektiğinde kullanmak maksadıyla, yeni taktik ve tekniklerle yetişmiş kalifiye pilotlara ihtiyaç duymaktadır. Dünyada kendi pilotlarını ve hatta dost ve müttefik ülke pilotlarını yetiştirebilen sayılı ülke hava kuvvetlerinden birisi olan Türk Hava Kuvvetleri, söz konusu ihtiyacı NATO ve ABD Hava Kuvvetleri standartlarında uyguladığı Pilot Eğitim Sistemi ile karşılamaktadır.
Bu kapsamda Türk Hava Kuvvetleri, pilotlarını sırasıyla; önce Hava Harp Okulu’nda dört yıllık akademik eğitim içerisinde T-41D uçakları ile özendirici uçuş, planör, paraşüt/parasail eğitimine, mezuniyetten sonra Türk Hava Kuvvetleri Pilot Eğitim Sisteminin temeli olan Pilotaj Eğitimi’ni almak üzere İzmir Çiğli’deki 2’nci Ana Jet Üs Eğitim Merkezi Komutanlığı envanterindeki SF-260D uçaklarında Başlangıç Uçuş Eğitimi, T37C uçaklarında Temel Jet Eğitimi ve T38A Jet uçaklarında Tekamül Jet Eğitimi’ne tabi tutularak yetiştirmektedir. Ayrıca Temel Jet Eğitimini başarıyla tamamlayan pilot adayları, Hava Kuvvetleri Komutanlığının ulaştırma ve helikopter pilotu ihtiyacını karşılamak üzere, Tekamül Helikopter ve Tekamül Ulaştırma Pilotaj Eğitimlerine tabi tutulurlar.

Pilotaj Eğitimlerini başarıyla tamamlayan pilot brövelerini takan Genç Kartallar, birer muharip pilot olmak için nasıl savaşılacağını öğrenecekleri Konya’daki 3ncü Ana Jet Üs Komutanlığı’na gelirler. F-16 kurası çekenler burada F/NF-5A/B 2000 uçaklarında Harbe Hazırlığa Geçiş Eğitimi’ne tabi tutulurlar.Yoğun ve yorucu bir eğitimin ardından Harbe Hazırlığa Geçiş Eğitimini başarıyla tamamlayan pilotlar,muharip bir F16 pilotu olmak için son safha olan F16 Tam Harbe Hazırlık Eğitimi’ni almak üzere Ankara Akıncı’daki 4’ncü Ana Jet Üssü Komutanlığına bağlı 143’ncü Öncel Filo’ya gelirler. F4 kurası çekenler ise Malatya’da 7’nci Ana Jet Üssü Komutanlığına bağlı 173’ncü Filo Komutanlığında F4 Tam Harbe Hazırlık eğitimine tabi tutulurlar ve eğitimi başarıyla tamamlayan muharip pilotlar, Türk Hava Kuvvetleri bünyesindeki F4 filolarına tayin olurlar.
GENEL DURUM
Hv.K.K.lığı Pilot Eğitim Sistemi, Komutanlığın genel vazifesi kapsamındaki hedefleri yerine getirecek yeterli sorti üretimini sürdürebilir bir şekilde sağlamaktır. Anılan sorti üretiminin sürekliliğini yerine getirecek insan kaynağı, pilot adaylarının Hava Harp Okulu’na girişlerinden itibaren başlar. Hv.K.K.lığı kendi eğitim sistemini oluşturan Ana Silah Sistemi (Eğitim Uçakları), Malzeme, Teçhizat ve İnsan Kaynakları unsurlarıyla, ahenkli bir şekilde faaliyetlerini sürdürerek, kendine özgün başarılı bir eğitim sistemi yapısına kavuşmuştur. NATO dahil dünyanın gelişmiş ülkelerinin eğitim yapıları kıyaslandığında, Hv.K.K.lığı başta yer alan birkaç ülke ile birlikte yerini daima korumuştur. Ayrıca Pilot Eğitim Sistemimiz sadece Türk Silahlı Kuvvetlerinin pilot ihtiyacını karşılamakla kalmayıp, birçok yabancı ülke pilot ihtiyaçlarını da karşılamaktadır. Pilot adaylarının, ülkesini seven, fikren ve fiziken sağlam, donanımlı, kendini sürekli yenileyebilen , teknolojik yeniliklere açık ve liderlik vasıflarına sahip olarak yetiştirilmeleri esas alınmıştır. Bu vasıfları bünyesinde bulunduran pilot adayları, kıt’a muharip uçaklarında harbe hazır olana kadar geçen süre içerisindeki pilotaj eğitimlerini:
v Akademik,
v Sentetik/Simulator ve
v Fiili/Uygulamalı olarak gerçekleştirmektedirler.
PİLOT EĞİTİM SAFHALARI
Hava Harp Okulunda Verilen Uçuş Eğitimi
Yeşilköy Havaalanı askeri bölgesinde konuşlu çift kişilik T-41D uçakları ile, Yeşilköy ve Yalova askeri hava meydanlarında yapılan özendirici uçuşlardan oluşmaktadır. Öğrenci adaylarına Hava Harp Okulu’na giriş öncesinde uygulanan ve Öğrenci Seçme Uçuşları (ÖSU) adı altında, uçuş öğretmenleri nezaretinde 7-8 sorti olarak icra edilen bu eğitim, ağırlıklı olarak öğrencilerin uçabilme özelliklerini ölçümlendirmeye yöneliktir. Öğrenci adaylarına, dört yıllık akademik öğrenim süreleri içerisinde münferit zamanlarda ortalama 9-10 sortilik uçuşlar ile dönem sonu 6-7 sorti planör uçuşları yaptırılır. Bu safha sonunda, pilot adayı başına kümülatif olarak ortalama 23-24 sorti Özendirici Uçuş gerçekleştirilir.
Başlangıç Uçuş Eğitimi
Hava Harp Okulu’nu başarıyla tamamlayan pilot adayları, Çiğli Hava Üssü’ne bağlı Akhisar Meydan Komutanlığı’nda konuşlu, çift kişilik SF-260D pervaneli uçaklar ile uçuşa başlarlar. Bu yaklaşık 30 saat/25 sortiyi kapsayan, beş ay süreli bir uçuş dönemidir. Pilot adayları yeterli sorti sonunda yalnız uçuş gerçekleştirirler. Eğitimin amacı pilot adayını uçak ve çevre ort***** alıştırmak, onun kendine olan güvenini artırmak ve ona inisiyatif kazandırmaktır.
Temel Jet Uçuş Eğitimi
Başlangıç Uçuş Eğitimi’ni başarıyla tamamlayan pilot adayları, Çiğli Hava Üssü’nde konuşlu, yan yana oturma düzenine sahip çift kişilik T37C jet uçakları ile uçuşa başlarlar. Takribi 100 saat/75 sortiyi kapsayan, 5,5-6 ay süreli bir uçuş dönemidir. Amacı, jet uçağı karakteristiklerini, hakimiyetini pilot adaylarına alıştırmaktır.
Tekamül Uçuş Eğitimi
Temel Uçuş Eğitimi’ni başarıyla bitiren pilot adayları, Çiğli Hava Üssü’nde konuşlu, çift kişilik T38A jet uçakları ile uçuşa başlarlar. Yaklaşık 110 saat/85-90 sortiyi kapsayan, altı ay süreli bir uçuş dönemidir. Amacı muharip uçaklardan istenen uçuş görevlerini yeterli ölçülerde yerine getirebilecek bir seviyenin yakalanmasıdır. Çiğli Hava Üssü’nde uçuşlarını, kümülatif olarak ortalama 240 saat/190 sorti ve 17 ay süre ile tamamlayan pilot adayları, uzun bir maratonun sonunda, yarışı kazanıp hak etmiş oldukları brövelerini takarak, pilot adaylığından jet pilotu statüsünü hak kazanırlar.
Ulaştırma ve Helikopter Pilot Eğitimi
Ulaştırma uçaklarında uçacak pilot adaylarında durum farklılık gösterir. Başlangıç ve Temel Jet Uçuş Eğitimi safhalarını başarıyla bitiren pilot adayları, Çiğli Hava Üssü’nde konuşlu, CASA CN-235-100M ulaştırma uçaklarında uçuşa başlarlar. Bu yaklaşık 90 saat/60 sortiyi kapsayan, altı ay süreli bir uçuş dönemidir. Kümülatif olarak ortalama 210 saat/160 sorti ve 17 ay süre ile uçuşlarını tamamlayan pilot adayları hak etmiş oldukları brövelerini takarak, pilot adaylığından Ulaştırma Pilotu statüsüne geçerler. Helikopterde uçacak pilot adaylarındaki durum da ulaştırma uçaklarındakine benzer olup, UH-1H helikopteri ile uçuşa başlayanlar 60saat/50 sorti ve altı aylık süreler ile görevlerini tamamlayarak brövelerini almaya hak kazanırlar.
Jet Harbe Hazırlık
Jet uçaklarında Harbe Hazırlığa geçiş safhası (Lead in Flight) olarak adlandırılan bu safhada pilotlar, kıt’alarında uçacakları uçak tiplerine göre Konya 3’ncü Ana Jet Üssü Komutanlığı’nda konuşlu F/NF-5A/B ve F-5 2000 ve Malatya’da 7’nci Ana Jet Üssü Komutanlığı’nda konuşlu F4 uçakları ile uçuşa başlarlar. F/NF-5A/B uçakları ile ortalama 40 saat/35 sorti ve F4 uçakları ile ortalama 85 saat/70 sorti uçuşu kapsayan altışar aylık süreli eğitimlerini tamamladıktan sonra harbe hazır pilot olarak kıtalarına atanırlar. Bu pilotlar arasından seçilen yeterli sayıdaki uçucu ise, F16’larda Tam Harbe Hazırlık maksadıyla Akıncı Hava Üssü’ne gönderilirler. Burada konuşlu F16 uçakları ile ortalama 80 saat/65 sortiyi kapsayan altı ay süreli bir eğitimden geçerek harbe hazır bir muharip pilot olmaya hak kazanırlar. Jet Harbe Hazırlığın amacı, harekatın tüm isteklerini yerine getirebilen, uçak donanımlarının gerektirdiği performansı farklı görev sahalarında kullanabilen, ikili ve dörtlü kolu yönetmede yeterli seviyede liderlik vasıflarını algılayabilen, gece ve gündüz her türlü hava şartlarında anılan istekleri yerine getirebilen, tam harbe hazır pilot statüsü kazandırmaktır.
Ulaştırma Harbe Hazırlık
Ulaştırma pilotu statüsündeki uçuculardan bir kısmı Kayseri’de konuşlu C-130 ve C-160’larda uçuşa başlarlar. Ortalama 70 saat/35 sorti ve altı aylık bir sürede harbe hazır olurlar. Uçucuların bir bölümü ise CASA CN-2352’lerde ortalama 40 saat/25 sorti ve üç aylık bir süre içerisinde harbe hazır hale gelirler.
Eğitim Safhalarının Genel Değerlendirmesi
Açıklamış olduğumuz tüm standartlar, bizzat uçak ve helikopterler ile uçularak yerine getirilen fiili/uygulamalı uçuş istekleridir. Bu isteklerin öncesinde pilotlar, uçak ve hava ortamının ihtiyacı olan her türlü akademik bilgi ile teçhiz edilirler. Bu bilgileri tazelemeye devam ederlerken, aynı zamanda yerde Sentetik/Simülatör uçuşlarını gerçekleştirirler. Uçuştaki aynı his hareketi verebilen sayısal görüntü yeteneğine sahip olan simülatör uçuşları, toplam fiili uçuş saatlerinin 1/3’nden fazlası bir oranda uçurularak uygulanır. Sonuç itibarıyla; Türk Hava Kuvvetleri’nin sahip olduğu eğitim sistemi, modernize edilmiş/edilmekte olan uçakları, tesisleri, teçhizatı, uçuş öğretmenleri ve yönetim kadroları ile dünyanın en gelişmiş birkaç eğitim sistemi içerisinde yer almaktadır.
Sonuç
Sonuç olarak, havacılık bir yetenektir. Yaşam tarzıdır. Risk yönetimini doğasında devamlı yaşatan, başkalarının yaşam sorumluluğunu da yetkilendiren bir olgudur. Bu nedenle her girdisi, hakim bir unsur olarak ciddiyetle ele alınmalıdır. Resmi ve sivil otorite kanla yazılmış kurallar üzerine taviz vermemelidir. Takımdaşlık ve koordinasyon sürekli tutulmalıdır. İnsan kaynakları açısından yıllara sari plan ve programlar acilen yapılıp uygulanmalıdır. Eğitimi zor ve uzun, tecrübesi çok değerli olan bu mesleğin, ekonomini diğer ürün çeşitleri gibi temini düşünülür ise, bunun getireceği yüksek maliyet ve yaşam acılarının telafisi asla mümkün olmayacaktır.