Tornado (Hortum)

Tornadolar çok sayıda can kaybına ve maddi zarara neden olan en tehlikeli hava olaylarından biridir. Yalnız ABD'de her yıl ortalama 800 kadar tornado olduğu ve bu olaylarda yaklaşık 80 kişinin hayatını kaybederek 1500 kişinin de yaralandığı rapor edilmektedir. Tornadonun güçlü rüzgarları 483 km/saat'e ulaşabilmektedir. Genellikle kuzey yarım kürede saat ibresinin ters yönünde güney yarım kürede ise saat ibresi yönünde dönerler. Bunun aksi yönünde olanlara çok nadir rastlanır. Tornadolar genellikle bir saatten daha az sürerler ve yaklaşık 32 km yol alırlar. Ancak bir kaç dakika sürerek 7 km yol alan veya saatlerce sürerek 100 km'den fazla yol alanları da gözlenmiştir. Tornadoların yaşam süreçlerinde dört ana aşama vardır. Bunlar organizasyonolgunlaşma zayıflama ve bozulma aşamalarıdır. Organizasyonda huni şekli ortaya çıkar ve yere kadar ulaşır. Olgunlaşma tornadoların en büyük oldukları zamandır. Daha sonraki zayıflama aşamasında yavaş yavaş küçülmeye başlarlar ve son olarak parçalanarak bozulurlar ancak bu durumlarında dahi halen yıkıcı etkileri vardır.

Tornadolar havadaki ısı akımının çok güçlü bir şekilde yükselmesi sonucunda doğan girdaplardan birisidir. Bunlar tropikal siklonlara oranla çok daha küçük ve yerel olmakla birlikte dünyada bilinen en güçlü ve yıkıcı fırtınalardır. Tornadoların ılık sular üzerinde daha zayıf şiddette olanlarına da waterspout adı verilir. Genellikle ABD'nin güneydoğu sahillerindesonbahar ve kış sonuna doğru oluşur ki bu mevsimler tornadoların en az görüldüğü zamanlardır. (Harun Yahya Dünya Hayatının Gerçeği)

Tornadodaki ısı akımının artması hava kütlelerinin alttan ısınması ile değil nemli-sıcak (maritim-tropikal) bir hava kütlesi üzerine kuru-soğuk (kıtasal-poler) bir havanın çıkması ile oluşur. Sıcak havanın üzerinde soğuk havanın bulunması kararsızlık oluşturur. Zaten tornadoların gelişmesi için kararsız havanın şart olduğu ve şiddetli fırtınalı havaların tornado oluşumu için uygun olduğu bilinmektedir. Bu durum en çok yükseklerde çıkıntı gösteren bir soğuk cephede olabilir. Son derece büyük bir hızla yükselen hava içinde çok güçlü girdap meydana gelir ve nemli hava hızlı bir şekilde soğuk havanın içine çekilir kısa zamanda kararsız hava ve şiddetli fırtınalar doğar. Rüzgarın yükseklikle hızının artması yani düşey rüzgar şiddeti ve yönünün değişmesi etrafındaki havanın yatay olarak dönmesine neden olur. Bu yatay hava sütunu yukarı yönde kuvvetli bir akımla karşılaştığı zaman dönerek yükselmeye başlar. Bu dönen hava kütlesi mezosiklon olarak adlandırılır. Tornadolar genellikle mezosiklonların içinde oluşur ancak bu her mezosiklonun tornado üreteceği anla mına gelmez.

Havanın hızla yükselmesi ile basınç düşerek sıcaklık azalır. Böylece bu hava içindeki su buharı yoğunlaşır ve kararsızlık daha da artarak tornadoların olağanüstü enerjisini doğurur. Yoğunlaşan su buharı orta kısmın beyaz-gri renkli huni şeklinde bir bulut gibi görünmesini sağlar. Huni bulutun altındaki hava merkeze doğru çekilirken hızlı bir şekilde soğuyarak yoğunlaşır ve bulutun tabanından yere uzanmaya başlar. Bu yere ulaştığı andan itibaren tornado olarak adlandırılır ve büyük bir yıkım başlar. Bundan sonra su toz ve diğer yabancı maddeler gibi rastladığı her şeyi içine alır ve böylece koyu renkli siyaha yakın bir sütun halini alır. Tornadoların büyüklükleri çok farklıdır. Genellikle çapları 1500 metreyi geçmez ancak bir iki metre alanlarında da rastlanabilir ve kimi zaman saatte 483 km hıza sahip rüzgarlar oluştururlar.

Şüphesiz her şeyi kontrol eden Allah tornadoları da kendi kontrolünde tutmaktadır. Allah bize bu gerçeği bir Kuran ayetinde şöyle haber vermiştir: "Gece ile gündüzün ardarda gelişinde (veya aykırılığında) Allah'ın gökten rızık indirip ölümünden sonra yeryüzünü diriltmesinde ve rüzgarları (belli bir düzen içinde) yönetmesinde aklını kullanan bir kavim için ayetler vardır." (Casiye Suresi 5)
(makale harun yahya)