Pervaneler Işığa Neden Gelir ?

Pervane, geceleri ışık etrafında dönüp duran kelebeklere verilen addır.
Dilimize Farsça'dan giren pervane kelimesi, devamlı dönüp duran şeyleri
nitelendirmek için kullanılır. Gemilerdeki, uçaklardaki pervanelerin
isimleri de, büyük bir ilgi ile birine bağlanmak anlamında kullanılan
'pervane olmak' deyimi de buradan gelir.

Birçok bitki ve hayvan ışığın geldiği yöne yönelirler. Buna 'pozitif
fototropizm' deniliyor. Tahta kurulan 'negatif fototropizm' gösterirler.
Gündüzleri karanlık yerlerde saklanıp, geceleri yiyecek aramaya çıkarlar.
Pervaneler ise karmaşık bir 'fototropizm' gösterirler. Parlak güneş
ışığından kaçarlar, alaca karanlıkta ortaya çıkarlar ama parlak lamba ve
ampullere yönelirler.

Pervanelerin düşmanlarının çoğu gündüz avlanırlar. Pervaneler gece
dolaşmakla düşmanlarından sakınmış olurlar ama bir sokak lambası veya yanan
bir ampul, onlar için bütün düşmanlarından daha tehlikelidir. Bir ışık
kaynağını görünce hipnotize olmuş gibi büyük bir coşkuyla, baş döndürücü bir
hızla etrafında dönmeye başlarlar. Bu şuursuz uçuşları sırasında ya
yarasalara yem olurlar ya da sonunda ışık kaynağına yapışarak yanıp
giderler.

Pervanelerin ışık kaynaklarına düşkünlükleri, onları Ay ışığı ile
karıştırmalarından kaynaklanıyor. Pervaneler geceleri Ay ışığı sayesinde
yönlerini buluyorlar. Geceleri, sabit bir referans noktası olarak Ay'ı kabul
edip, onu bir taraflarına alarak düz bir hat üzerinde yol alıyorlar.
Parlak bir suni ışık gördüklerinde de onu Ay ışığı sanıp, bir taraflarına
alıp uçtuklarını sanıyorlar. Işık kaynağını hep sabit noktada görebilmek
için de etrafında daireler çizmek zorunda kalıyorlar.

Işığın parlaklığı ve bir türlü hedefe varamamaları, pozisyonlarını muhafaza
etmelerini güçleştiriyor. Yörüngeleri daralıyor, gittikçe küçük daireler
çizerek uçuyorlar ve sonunda ışık kaynağına çarpıyorlar.*