Merhaba

20 Temmuz 1969 gecesi astronot Neil Armstrong aya ayak basan ilk dünyalı oldu. 'Bir insan için küçük, insanlık için dev bir adım” şeklindeki sözleri dünyayı dolaştı, tarihe geçti. 40 yıl önce gerçekleşen aya inişi yarım milyar dünyalı televizyondan izledi. Aya yolculuk macerası 1961 yılının 25 Mayıs’ında zamanın ABD başkanı John. F. Kennedy’nin Kongre’de yaptığı ve on yıl zarfında bir Amerikalının aya ayak basacağını duyurduğu konuşmasıyla başlamıştı. Soğuk Savaş devam ediyordu ve 1960’lı yılların başlarında Sovyetler Birliği uzay rekabetinde öne geçti.

George Washington Üniversitesi Uzaycılık Politikası Enstitüsü’nün eski direktörü John Logsdan Amerika’nın kendine güvenini kaybettiğini anlatıyor: “Sovyetler Birliği ilk uyduyu göndermiş, Yuri Gagarin uzay boşluğunda uçan ilk astronot olmuştu. Başkan Kennedy, uzaydaki üstünlüğü Sovyetlere bırakmanın ABD’nin çıkarına olamayacağına karar vermişti.”





John Logsdon, rekabetin uzaydaki üstünlük arayışıyla sınırlı olmadığını da belirtiyor: Bu nedenle Amerikalılar her ne pahasına olursa olsun aya gidecekti. Uzay yarışı başlamıştı. 1961 yılından aya inildiği güne kadar, yani sekiz yıl boyunca 400 000 kişi Kennedy’nin hayalini gerçekleştirmek için çalıştı. Hemen hemen dünya ile ay arasındaki mesafenin her kilometresine bir kişi düşüyordu. 1963 yılının Ağustos ayında zencilerin, beyazlar tarafından ayrımcılığa uğratılması karşısında verdikleri mücadele doruğuna ulaşmıştı. Martin Luther King Washington’da toplanan 250 bin kişiye hitaben o ünlü konuşmasını yapıyor ve hayallerinden söz ediyordu. Aynı yılın kasım ayında Başkan Kennedy suikasta kurban gitti. Apollo programıyla aya yolculuğun temellerini atan Kennedy ölmüştü. NASA, Kennedy’nin çizdiği süre içinde komşu gezegende astronot dolaştırma gayretlerini daha da arttırdı. Gözleri uzayda dolaşan uzmanların ülkenin sorunlarına ayıracak vakti yoktu. Ama NASA yolundan şaşmıyor ve Apollo uzay programını mutlaka sonuçlandırmaya çalışıyordu.





20 Temmuz 1969 gelip çattığında bütün dünya ilk insanın aya adım atarak, kolektif hafızaya kazınan şu kelimeleri söylemesini bekliyordu: İnsan için küçük, insanlık açısından dev bir adımdı. Apollo 11’in misyonunu başarmasına bütün dünya sevindi.Aya ayak basan ilk insan Neil Armstrong hantal astronot kıyafetiyle ayın düzeyinde ilk ayak izini bırakırken dünyaya, ayın apayrı güzelliğinden etkilendiğini sesleniyordu: “Amerika’nın çölleri gibi. Burası çok farklı ama çok da güzel.” ABD ay yarışını kazandı, Sovyetler Birliği’ni mağlup etti. Aya yolculuk yaklaşık 25 milyar Dolar’a mal oldu. 1960’ların sonlarında bu muazzam bir rakamdı.



Uzaycılık Politikası Enstitüsü eski direktörü John Logsdan, ABD’nin kendine güvenini yeniden kazanmasına değdiği görüşünde: “1969 yılında en az beş yaşında olan herkes, Armstrong’un insanlığın dev adımını nasıl attığını hatırlar. Bu 20. yüzyılın en büyük hadiselerinden biriydi.” Apollo 11’in ardından aya beş sefer daha yapıldı. Aya toplam on iki astronot ayak bastı. Ama Armstrong’un ‘ilkinden’ sonra ABD’nin ve dünyanın ay uçuşlarına ilgisi azaldı. Eugene Cernon 1972 yılında aya şimdilik son çıkan astronot oldu. Apollo programı sona ermiş ama Sovyetler Birliği uzay yarışında yenilmişti. Bu dev programdan geriye 380 kilo ay taşı, resimler, filmler ve yanmaz elbise, kordonsuz matkap ve bir de çok güzel bir melodi kaldı.

D W / Anna Angelke / Ahmet Günaltay
Editör: Hülya Topcu