Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Eğitim Fakültesi Türkçe Bölümü Öğretim Görevlisi Sıddık Akbayır’ın arşivindeki Osmanlı gazetelerinde yer alan izdivaç ilanları, ”ilanla evlilik” konusunun, her dönem güncelliğini koruduğunu gösteriyor.

Osmanlı döneminde Samsun’da yayımlanan Musavvar Malumat Gazetesi’ndeki izdivaç ilanlarında kullanılan dilin zarifliği, eş arayan kişilerin genç oluşu ve taleplerde g...enellikle ”musikiden anlar” ifadesinin bulunması dikkat çekiyor.”Yumuşak huyluyum, kadınlığın esaretinden müştekiyim, işret asla kullanmam, tütün içmem, idaremi bilirim, iyi evlat terbiye eder, ev işlerini yapmağa gücü yeter, musikiden anlar bir refikaya talibim” gibi ilanların o dönemde sadece erkeklerin verebildiği görülüyor.

İzdivaç ilanlarının tarihinin oldukça eskiye dayandığını belirten Akbayır, ”Bu incelemede ‘yalnızlığın’ dünyanın en uzun ve eski cümlesi olduğunu gördüm. Her dönemde, kitle iletişim araçlarının, insanların yalnızlığına çare olabileceği umudunu taşıdığını söylemek mümkün. Gazetelerde, yalnızlığın Osmanlıcası da vardı. Dönemin kültürel yapısını yansıtan bir gramerle insanlar kendilerine eş arıyorlar. O dönemki ilanların daha samimi, daha içten olduğunu görüyoruz” dedi.

Osmanlı döneminde gazetelerde yer alan izdivaç ilanlarında aranan özellikler daha net olduğunu vurgulayan Akbayır, şöyle devam etti:

”Bir ayrıntı çok önemli. İlanları sadece erkekler verebiliyor. Kadınlar için bu o dönemde ayıp karşılanıyor. Günümüzde ise bu ilanların yerini evlilik programları alıyor. Nurseli İdiz’le başlayan modanın hiç de yeni olmadığını, 107 yıl önceki gazeteleri incelediğimizde fark ediyoruz. Şimdi, neredeyse her kanalda artık insanlar ekrana çıkarak eş arıyor.”

İşte samimi evlilik ilanlarından bir iki örnek:

”Ben bir zabitim. Rütbem Mülazım, memuriyetim şehirde. Yaşım yirmi altı. Yumuşak huyluyum, kadınlığın esaretinden müştekiyim (şikayetçiyim). İşret (içki) asla kullanmam. Tütün içmem. İdaremi bilirim. Başka gelirim olmadığı gibi kimsem de yoktur. Yirmi iki yaşlarında, iyi huylu, inas mektebi idadiyesi (Kız Lisesi) derecesinde tahsil görmüş, iyi evlat terbiye eder, ev işlerini yapmağa gücü yeter, musikiden anlar, sadeliği sever, bir refikaya talibim. Şartlar uygun olduğu takdirde evvela vekil veya velisinin (muhterem Malumat vasıtasıyla) adreslerini bildirmelerini arz eylerim. (H. Celal)”

”YAŞIM YİRMİ, 700 KURUŞ MAAŞIM VAR” ”Bir validem var. Askerim. 700 kuruş maaşım var. Yaşım yirmidir. Asil ve güzel bir kız ile izdivaç etmek istiyorum. Bunun için şu özelliklere sahip bulunması lazımdır: 14 ila 17 yaşında bulunması, Bir parça musikiye aşina olmalı, Benim maaşım kadar bir gelire sahip bulunması, Oldukça mutaassıp olmalı. Bu şartlar dahilinde dest izdivacı arzu edecek hanımefendilerin ya adreslerini bildirmesini veya gazetenizle adresime müracaat etmesini arz eylerim. (H.N.)”

”HOPPALIK, ZÜPPELİK İSTEMEM” ”On sekiz yaşına girmiş, kalbi, dimağı payitahtın nuru irfan medeniyetiyle tenvir etmiş. (İstanbul’un çağdaşlığının ilim ışığı ile aydınlanmış) Samsun’un havayı samimiyetinde (samimi havası içinde) oldukça yüksek bir ailenin dest tertibinde (terbiyesi ve gözetiminde) büyümüş bir Türk genciyim. İçki kullanmam. Kahve nedir bilmem. Hoppalık, züppelik istemem. 15-16 yaşlarında, aklı başında, gözü evinde, eli kalbinde, tahsili yerinde, asil ve necip bir aileye mensup sevimli bir kızla evlenmek istiyorum. 500 kuruş aylık gelirim, mükemmel bir evim ve ufak bir arsam var.Ancak saadetimizin devamı için refika-i müstakbelimin (müstakbel eşimin) biraz servet sahibi olmasını dilerim. İstanbul için iç güvey girilir. Bu şartları kabul edenler olursa Samsun’da İskenderiye Oteli’nde Yusuf Ziya Bey delaletiyle (aracılığıyla) M.H. Bey’e müracaat etmelidirler.”
facebook.com