YASAMA, YÜRÜTME,YARGI NE DEMEK?
Yasama 1982 Anayasasının 87’nci maddesinde sayılan yetkilerdir şeklinde tanımlayabiliriz. Kapsamı.- Bu maddeye göre “yasama yetkisi”nin kapsamında şu yetkilerin bulunduğu söylenebilir:
1. Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak.
2. Bakanlar Kurulu ve bakanları denetlemek.
3. Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek.
4. Bütçe ve kesin hesap kanun tasarılarını görüşmek ve kabul etmek.
5. Para basılmasına karar vermek.
6. Savaş ilânına karar vermek.
7. Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak.
8. Anayasanın 14’üncü maddesindeki fiillerden dolayı hüküm giyenler hariç olmak üzere, genel ve özel af ilânına karar vermek.
9. Mahkemelerce verilip kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar vermek.
10. Anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmek.kaynak
Yargı yürütmeyi denetleyen ve vatandaşların yasal haklarını kanun önünde koruması için çalışan erktir. Hukuksal olarak; Yasalara göre mahkemece bir olay veya olgunun doğuşuna etken olan sebeplerin de göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi sonucu verilen karardır. Diğer bir ifadeyle; Kavrama, karşılaştırma, değerlendirme vb. yollara başvurularak kişi, durum veya nesnelerin eleştirici bir biçimde değerlendirilmesi.Yani hükümdür.kaynak
Yürütme, yargı ve yasama ile birlikte, güçlerin ayrılığı ilkesine dayanan demokrasi rejimlerindeki üç erkten (güç) biridir.Yürütme, yargıya ve yasalara bağlı olarak ülkenin ve hükümetin icraatını gerçekleştiren erktir.
KURTULUŞ SAVAŞI HAZIRLIK DÖNEMİ
-Mustafa Kemal in samsuna çıkması:Samsun raporunda; Bölgedeki olayların Rum çeteler tarafından çıkarıldığını İngilizlerin Samsun u haksız yere işgal ettiğini açıklamıştır.
HAVZA GENELGESİ(28 mAYIS 1919):mONDROS A KARŞI ÇIKILMIŞTIR.
Ulusal bilinç uyundurulmaya çalışılmıştır.
AMASYA GENELGESİ (22 Haziran 1919): Asıl amaç ulusal bağımsızlığı gerçekleştirmek olmasına karşın ulusal egemenlik anlayışını da içermektedir. ileride nasıl bir yönetim kurulacağının ifucudur.
ULUSUN BAĞIMSIZLIĞINI, YİNE ULUSUN AZİM VE KARARI KURTARACAKTIR.
Mondros Ateşkesine açık bir şekilde karşı çıkılmıştır.
Amasya Genelgesinden sonra 7-8 Temmuz gecesi, Mustafa Kemal görevden alındı, Mustafa Kemal de görevinden istifa etti.
ERZURUM KONGRESİ (28 TEMMUZ -7 AĞUSTOS 1919)
Temsil kurulu seçilmiştir. EN SONUMUT SONUCUDUR.
Mustafa Kemal kurtuluş Savaşında lider durumuna getirmiştir.
Meclisi Mebusanın toplanması istenmiştirn. Mustafa Kemal in sivil olarak katıldığı ilk kongredir. iki üye istifa ederek yerlerine Mustafa Kemal seçilmiştir.
TEMSİL HEYETİ: İLK defa Erzurum Kongresinde ortaya çıkmış, Sivas Kongresinde üye sayısı arttırılmıştır. TBMM açılıncaya kadar Kurtuluş Savaşını yürütmüştür. Başkanı MUSTAFA KEMAL DİR.
SİVAS KONGRESİ (4-11 EYLÜL 1919)
Erzurum Kongresi kararlarını temel olarak genişletmiştir.
Kongrenin açılmasında başkanlık ve Manda sorunu yaşamnmıştır.
Anadolu draki tüm ulusal güçler birleştirilmiştir.
Sivas Kongresinin en önemli sonuçlarından biri Damat Ferit hükümetinin istifa ettirilmesidir. Anadolu hareketinin İstanbul hükümetine karşı kazandığı ilk siyasi başarıdır.
AMASYA GÖRÜŞMELERİ (20-22 EKİM 1919)
İstanbul hükümeti, Temsil Kurulunu resmen tanımış oluyordu.
İstanbul hükümeti ve Temsil Kurulu ilk kez birlikte hareket etmişlerdir.
İkisi gizli beş protokol yapılmıştır. ancak İstanbul hükümeti seçimlerin yapılması dışında alınan kararlara uymamıştır.
-Mustafa Kemal in Ankara yı merkez seçmesi
-Son Osmanlı Mebusan Meclisinin Açılması (12 OCAK 1920)
MİSAK-I MİLLİ (ULUSAL ANT) (28 OCAK 1920)
(İSTANBUL İTİLAF DEVLETLERİ TARAFINDANRESMEN İŞGAL EDİLMİŞTİR)
(ANKARA DA TBMM AÇILMASINA NEDEN OLMUŞTUR)
-Türk yurdunun sınırları çizilmiştir.
-Kurtuluş Savaşının programı oluşmuştur.
-Sorunlara, barışçı çözüm önermiştir.
-meclis kararlarıdır. Tam bağımsızlık istenmiştir.
-Padişah onallamamıştır.
-Dünyadaki ülkelerin meclislerini duyurulması kararlaştırılmıştır.
TBMM NİN AÇILMASI (23 NİSAN 1920 )
Meclisi Mebusanın kapatılması üzerine ortaya çıkan parlamento boşluğunu doldurmak
-Ulusal bağımsızlık ve egemenliği sağlamaktır.
ALINAN İLK KARARLAR (24 NİSAN 1920)
-padişahtan bağımsız olması amaçlandı.
-Osmanlı Saltanatının yok sayılması na karar verildi.
- TBMM yasama ve yürütme yetkilerini kendinde topladı
(amaç savaş koşullarında alınacak kararların hızlandırılmasıdır. )
-Meclis Hükümeti sistemi kabul edilmiş oluyordu.
1921 ANAYASASI İLE HUKUKİ GERÇERLİLİK DE KAZANACAKTIR.
-Temsil Kurulunun görevini sona erdirmiştir.
-Hıyanet-i Vataniye Yasası çıkarıldı.
-Kurtuluş tekirdağ-yozgat
23 Mart 2009 10:41 Düzenle Sil
-Kurtuluş Savaşını yürütmüş üyeleri istiklal mahkemelerinde görev almış 23 NİSAN 1920 – 1 NİSAN 1923 tarihleri arasında görev yapmış ve saltanatı kaldırmıştır.
1.TBMM nin İlk Kanunları
—TBMM, mille mücadeleye kaynak sağlamak için küçükbaş (ağnam) hayvanlardan alınan vergiyi artırmıştır. Bunun yanında Hıyaneti Vataniye kanununu çıkarılarak otoritesi güçlendirilmiştir. Kanunu gevrekçesi asker kaçaklarının artmaksı ve ayaklanmaların çıkmasıdır.
Firariler hakkında kunun çıkarılarak askerden kaçanları yargılamak üzere istiklal Mahkemeleri kurulmuştur.
SEVR BARIŞ ANTLAŞMASI (10 Ağustos 1920)
-Osmanlı Parlamentosunda onaylanmadığından hukuken geçersizdir.
- Kurtuluş Savaşı kazanıldığı için uygulanmamıştır.
-TBMM antlaşmayı tanımadığı gibi imzalayanları da vatan haini ilan etmiştir.
-Antlaşmanın amaıcı Türk ulusuna son vermekti. Bu durum ise Türk ulusunun bağımsızlık mücadelesini hızlandıracaktır.
(BATILI DEVLETLERİN OSMANLI Devletini nasıl paylaşacakları tartışmasının uzaması diğer antlaşmalara göre daha geç imzalanmasına neden olmuştur.)
MUHAREBELER DÖNEMİ
DOĞU CEPHESİ
GÜNEY CEPHESİ
BATI CEPHESİ
DOĞU CEPHESİ:
-TBMM NİN AÇTIĞI İLK CEPHEDİR.
-eRMENİ VE gÜRCÜLER 1. Dünya savaşı bunulımından yararlanarak;Kars, Ardahan ve Batum u işgal etmişlerdi.
(Türk ordusunun başarısı ile GÜMRÜ BARIŞI YAPILMIŞTIR..”ERMENİLERLE”)
_Kars ve çevresi Türklere geri verildi.
-Ermenistan Misak ı Milliyi tanıdı.
-TBMM Yİ tanıyan ve Sevr den vazgeçen ilk devlet Ermenistan dır
-TBMM nin imzaladığı ilk anlaşmadır.
(TBMM NİN ULUSLARARASI ALANDA İLK BAŞARISIDIR)
GÜNEY CEPHESİ:(FRANSA İLE ANKARA ANTLAŞMASI 20 EKİM 1921 İLE SONA ERMİŞ VE GÜNEY SINIRI ÇİZİLMİŞTİR.
BATI CEPHESİ: TBMM nin kurduğu düzenli ordu savaşmıştır.
yunanlılara karşı açılmıştır
En büyük maharebeler burda verilmiştir. bu muharebeler 1. ve 2. inönü savaşları, kütahya, eskişehir savaşları, Sakarya Meydan Savaşı ve Büyük Taarruz dur..
1. İNÖNÜ SAVAŞI (6-10 OCAK 1921 )
SAVAŞI TBMM ordusu kazanmıştır
-yeni kuruluna düzenli ordunun ilk başarısıdır.
-Halkın TBMM ye olan güveni artmıştır.
- Savaş sonrasi ilk Anayasa kabul edildi. (20 ocak 1921)
-iSTİKLAL marşı kabul edildi.
-İtilaf devletleri LONDRO KONFERANSINI TOPLADI
LONDRA KONFERANSI (21 Şubat -12 Mart 1921)
amaç; servi değiştirip TBMM ye kabul ettirmektir
-TBMM İSE mİSAK I mİLLİ Yİ DÜNYA KAMU OYUNA KABUL ETTİRMEK İÇİN KATILDI.
-iTİLAF DEVLETLERİ tbmm yi ilk kez resmen tanımış oldular.
MOSKOVA ANTLAŞMASI(16 Mart 1921)
-Sovyet Rusya ile imzalandı.
-Her iki devlet eski anlaşmaları geçersiz saydı
BÖYLECE SOVYET RUSYA KAPİTÜLASYON HAKKINDAN İLK VAZGEÇEN DEVLET OLDU.
-Misak ı Milli yi ilk tanıyan büyük devlet oldu.
-Batum ilk taviz verildi
-doğu sınırı güvence altına alındı.
2. İNÖNÜ SAVAŞI 822-31 MART 1921 )
Yunanlıların 1. inönü mağlubiyetinin izlerini silmek istemesi
ESKİŞEHİR KÜTAHYA SAVAŞLARI (10 -24 TEMMUZ 1921)
_TBMM ordusu sakarya nehrinin doğusuna çekildi.
-Mustafa Kemal Başkomutanlığa g2etirildi
- Tekalif i Milliye Yasası çıkarıldı.
Başkomutanlık Kanunu:Mustafa kemal in ordunun başına geniş yetkilerle geçmesi olarak belirlenmiştir.
TEKALİF İ MİLLİYE EMİRLERİ
-SAKARYA SAVAŞI ( 23 AĞUSTOS-12EYLÜL 1921)
-yUMANLILARIN SON SALDIRI SAVAŞI OLDU.
-mUSTAFA K. E gazilik ve Mareşallik rütbesi verildi.
-Kars antlaşması imzalandı.
-Ankara Antlaşması imzalandı
-Türklerin geri çekilişi sona erdi.
KARS ANTLAŞMASI
-Sakarya savaşxından sonra imzalanmıştır
-TBMM İLE sovyet Rusya, denetimi altındoa
-Dostluk antlaşmasıdır
-Doğu sınırı kesinleşmiştir
ANKARA ANTLAŞMASI ( 20 Ekim 1921)
“TBMM Yİ TANIYAN İLK İTİLAF DEVLETİ fRANSA OLMUŞTUR”
ZABIT KATİBİNİN GÖREVLERİ
1-Hukuk ve ceza yargılama usulü yasalarınca öngörüler görevleri ve yazı işleri müdürlerinin tevdii ettikleri işleri yapmak
2-Dosya ve kayıtları silintisiz ve muntazam tutmak
3-Karar ve tutanakları dikkat ve itina ile yazmak imzasız bırakmamak
4-Davalara ait müzekkere ve davetiyeleri karara uygun olarak yazmak ve ait oldukları adreslere göndermek
5-Cevabı gelmeyen müzekkerelerin tenkidini yapmak
6-Cevabı gelen müzekkerelerde istenilen bilginin verilmediği görüldüğü taktirde talike mahal bırakmamak için ilgili makama bildirmek ve mahkeme gününden önce gerekli yazıları yazmak
7-Dava dosyalarını oluşturan bütün kağıtlar için dizi pusulası oluşturmak
8-Duruşma işlemleri için verilen paraları vezneye veya yazı işleri müdürüne vermek
9-Tahliye ve tevkif müzekkereleri ile hüküm hülesasını zamanında yazmak
10-Ferdi fişleri zamanında doldurmak
11- Arandıklarında bulunabilmek için ikamet adreslerini, değiştikçe yenisini yazı işleri müdürüne bildirmek
CUMHURİYET SAVCISININ GÖREVLERİ
1- Adli göreve ilişkin işlem yapmak, duruşmalara katılmak ve kanun yollarına başvurmak
2-Cumhuriyet Başsavcısının verdiği idari ve adli görevleri yerine getirmek
3-Gerektiğinde Cumhuriyet Bassavcısına vekalet etmek
4-Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek
CUMHURİYET BAŞSAVCISININ GÖREVLERİ
1-Cumhuriyet Başsavcılığını temsil etmek
2-Başsavcılığın verimli,uyumlu ve düzenli çalışmasını sağlamak, işbölümü yapmak
3-Gerektiğinde adli göreve ilişkin işlem yapmak , duruşmalara katılmak ve kanun yollarına başvurmak
4-Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek
BAŞSAVCILIĞIN GÖREVLERİ
1-Kamu davası açılmasına yer olup olmadığına dair soruşturma yapmak veya yaptırmak
2-Kanun hükümlerince yargılama faaliyetlerini kamu adına izlemek,bunlara katılmak gerektiğinde kanun yollarına başvurmak
3-Mahkemelerce kesinleşen hükümlerin gerçekleşmesi için işlem yapmak ve izlemek
4-Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek sadesade
HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU
*Adli ve idari hakim ve savcıları göreve kabul etme,nakletme,atama,disiplin ve terfi işlemlerini yapar
*Kurumun başkanı Adalet Bakanıdır.Adalet Bakanı Müsteşarı kurumun tabii üyesidir.
*HSYK ayrı bir tüzel kişiliğe sahip değildir.
*Cumhur Başkanı,3 asil 3 yedek Yargıtaydan,2 asil 2 yedek Danıştaydan seçer.
*Üyeleri dört yıl için seçilir
*HSYK, Danıştay üyelerinin dörtte üçünü, Yargıtay üyelerinin tamamını seçer.
*HSYK’nın kararları yargı denetiminin dışındadır. sadesade
Yazı işleri ilgisine göre Cumhuriyet Başsavcısı , mahkeme başkanı ve hakimlerin denetiminde, yazı işleri müdürünün yönetiminde zabıt katibi, memur ve mübaşirler tarafından yürütülür. İlgisine göre Cumhuriyet Başsavcısı Cumhuriyet Savcısına , Mahkeme başkanı da üyelere yazı işlerinin yürütülmesinin denetlenmesinde görev verebilir. Yazı işleri müdürü ilgisine göre C. Başsavcısı, Mahkeme Başkanı ve hakimlerin onayını alrak yönetimindeki zabıt katipleri arasında işbölümü yapabilir. yazı işlerinin gecikmesinde kalemden sorumlu zabıt katibi ve yazı işleri müdür sorumludur.
YÜKSEK MAHKEMELER
1-ANAYASA MAHKEMESİ:
*11 asil dört yedek üyeden oluşur.
* üyelerini Cumhurbaşkanı seçer.
*Başkanını kendi üyeleri arasından salt çoğunlukla seçer
*Başkan ve vekili dört yıl için seçilir.
GÖREVLERİ
-Milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırılmasıyla ilgili itirazlara bakar.
-Kanunların,KHK (kanun hükmündeki kararnamelerin), ve Anayasa değişikliklerinin uygunluk denetimini yapar.
-Anayasa değişikliklerini sadece şekil yönünden denetler.
-Meclis iç tüzüğünü ile ilgili itirazlara bakar.
-Siyasi partilerin mali denetimini yapar.
-Siyasi partilerin kapatılma davasına bakar.
-Uyuşmazlık Mhakemesinin başkanını seçer
-Cumhurbaşkanı,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini, Hakimler ve Savcılar yüksek kurulu başkan ve üyelerini,Sayıştay başkan ve üyelerini görevleri ile ilgili suçlardan dolayı YÜCE DİVAN sıfatıyla yargılar
!!!!!Meclis başkanı ve millet vekilleri yüce divanda yargılanamaz.
2-YARGITAY:Adliye Mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olup ayrıca belli davalara da ilk ve son derece mahkemsi olark bakar, Yargıtay üyeleri, hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerince seçilir.
3-DANIŞTAY:İdare ve Vergi mahkemelerince verlien karar ve hükümlerin son inceleme mercii olup ayrıca belli davalara ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar. Üyelerinin dörtte üçü HSYK , dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
4-ASKERİ YARGITAY:Askeri mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
5-ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ: Asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapar.
6-UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ: Adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir. Bu mahkemenin başkanlığını Anayasa Mahkemesinin kendi üyeleri içinden görevlendirdiği üye yapar.
NOT: SAYIŞTAY VE HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU 1982 ANAYASASINDA BELİRTİLEN YÜKSEK MAHKEMELERDEN DEĞİLLERDİR . YÜKSEK SEÇİM KURULU’DA YÜKSEK MAHKEMELERDEN SAYILMAMIŞTIR.
SAYIŞTAY: TBMM adına kamu kurum ve kuruluşlarının bütün gelir ve giderlerini inceler ve denetler. SayıştayEın keisn hükümleri ahkkına ilgililer yazılı bildirim tarihinden itibaren 15 gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler. SayıştayEın kararlarına karşı idari yargı yoluna bşvurulmaz.
-*Danıştay kararlarıyla Sayıştay kararları çatışınsa Danıştay’ın kararları esas alınır.
-*2005 yılında yapılan Anayasa değişiklikleri ise Sayıştay merkezi yöentim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını TBMM adına denetler.
-*2005 yılında yapılan Anayasa değişiklikleri ile Mahalli idarelerin hesap ve işlemlerinin denetimi ve kesin hükme bağlanması Sayıştay tarafından yapılır
-*2004 yılında yapılan değişiklikler ile Sayıştay silahlı kuvvetlerin elinde bulunan devlet mallarının denetlemesinin yolu açılmıştır.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Anayasaya göre seçimler yargı organlarının genel yönetimi ve denetimi altında yapılır. Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğüyle ilgili bütün işlemleri yapmak, seçim süresince de seçimden sonra seçimle ilgili bütün yolsuzlukları şikayet etme görevi Yüksek Seçim Kurulu’nundur. Yüksek Seçim Kurulu’nun kararları aleyhine başka bir makama başvurulamaz. Yüksek Seçim Kurulu yedi asil ve dört yedek üyeden oluşru. üyelerin 6 sı yargıtay, 5 i Danıştay genel kurullarınca kendi üyeleri arasında üye tamsayılarının salt çoğunluğunun gizli oyuyla seçilir. Yüksek Seçim Kurulu ğyelerinin görev süresi 6 yıldır. süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Yüksek Seçim Kurulu anayasada yasama bölümünd edüzenlenmiştir. Anayasa Mahkemesi , tıpkı sayıştay gibi Yüksek Seçim Kurulu’nu da yüksek mahkeme olarak kabul etmemiştir.
GÖREVLERİ
*İl ve ilçe seçim kurullarının oluşmasını sağlamak
* il seçim kurullarını oluşumuna, işlemlerine ve kaarlarına karşı yapılacak itirazları, oy verme gününden önce ve itiraz konusunun gerektirdiği süratle kesin karara bağlamak
*Adaylığa ait itirazlar hakkında kesin karar vermek.
*İl seçim kurullarınca düzenlenen tutanaklara karşı yapılan itirazları inceleyip kesin kara bağlamak.
*Türkiye’nin gerçeklerinden doğmuş bir düşünce sistemidir. Türk milletinin iradesiyle oluşmuş, tarihi bir gelişmenin ürünüdür. Atatürkçülük, her şeyden önce millete haklarını tanıma ve tanıtmadır; millet egemenliğinin ifadesidir. Atatürkçülük bir kurtuluştur, milletçe bağımsızlığa kavuşmadır.
*Atatürkçülük, çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmadır, batılılaşmadır;bir diğer anlamda da modernleşmedir; hür düşünceyi temsil eder, hürriyet ve demokrasi anlayışıdır.
*Atatürkçülük, modern bir toplum hayatı yaşama demektir; laik bir düzen kurma, müspet bilim zihniyetiyle devleti yönetmedir. Bu iki anlamıyla Atatürkçülük, Türk toplumuna uygun sosyal ve siyasal kurumları kurma ve modern toplum olma demektir.
* Atatürkçülük ilkelerini “Temel İlkeler” ve “Bütünleyici İlkeler” olmak üzere iki grupta değerlendirmekteyiz. “Temel İlkeler”: Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik ve İnkılâpçılıktır. “Bütünleyici İlkeler” ise: Milli Egemenlik, Milli Bağımsızlık, Milli Birlik ve Beraberlik, “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh”, Çağdaşlaşma, Bilimsellik ve Akılcılık, insan ve insanlık sevgisidir.
Kaynak: Adliye - Katiplik Mülakatı soruları ve cevapları