Ortodonti bilimi eğri ve çarpık dişlerin – Çeneler arası kapanış ilişki bozukluklarının – dişler ve çenelerin alt ve üst dudaklar ile yüz boyutları arasındaki düzensizliklerinin ortaya konulduğu diş telleri ile gerektiğinde estetik ameliyatlar ile bu ilişkilerin düzeltildiği diş hekimliğinin en kapsamlı bölümüdür.

Ortodontik tedavinin amacı

1- Diş çapraşıklıklarının düzeltilmesi
2- Dişler ile birlikte alt üst çene kapanış bozukluklarının ideal ilişkiye döndürülmesi
3- Çene yüz bölgesindeki belirli estetik uyumsuzluklarının diş-çene dudak yüz boyutları arası dengesizliklerin ideal sınırlar içinde değerlendirilmesi
4- Doğuştan yada sonradan kazanılan diş , çene yüz bölgesi estetiğinin mekanik teller ve estetik uygulamalar (Ortognatik Cerrahi) ile dengelenmesi
5- 8-10 yaşlarından itibaren pedodonti (Çocuk Dişleri Tedavilerinin) bilim dalı ve hekimleri ile birlikte oluşacak yada varolan küçük bozukluklara koruyucu ve kısa süreli Ortodontik tedavi yaklaşımları göstererek 12-16 yaşlarında ideal diş , çene yüz bölgesi uyumunu tam estetik sınırlarda tamamlamak asıl amacıdır. Bu uygulama ileri yaşlarda çocuklarımızı uzun ve pahallı Ortodontik tedavilerden korumaktadır.

Ortodontik tedaviler iki şekilde uygulanır ,
1- Çocuklarda
2- Erişkinlerde


1. Çocuklarda Ortodontik Tedavi

a. Koruyucu hekimlik yaklaşımı ile erken kaybedilen süt dişlerin yerine daimi dişler gelene kadar yapılan yer tutucular ile birlikte başlanılır.

b. Erken dönemde kalıtsal olan çeneler arası ilişki bozukluklarını (Alt ve Üst Çenenin ileride yada geride konumlanması) tedavileri zaman kaybedilmeden başlanılır aksi takdirde ileri yaşlarda Ortodontik tedaviler yada çeneler arası ameliyatlar ile bu sorunlar giderilebilir.

c. Erken yaşlarda çenelerin herhangi birsi yada ikisinde gözlemlenen çapraşıklık yada yer darlıkları bazı vakalarda çocugun büyüme potansiyeline uygun olarak planlanıp takıp çıkarılan damaklı teller ile sorun kısa süreli ve kolayca çözümlenebilir.

d. 12 yaşlarına kadar kontroller altında yukarda bahsedilen tedavi teknikleri ile ortadan kaldırılamıyan dişsel yada çeneler arası sorunlar sabit teller ile tedavi edilebilirler. Bu dönemde bazen çeneler arası uyumsuzluklar aşırı derecede ise diş çekimi ve sabit teller kullanılır. Sabit teller metal , renkli teller , şeffaf braketler ile hasta ve hekimin ortak kararı ile uygulanırlar

2. Erişkin Ortodontik Tedavi Uygulamaları

a. Bu dönemde dişlerde aşırı çapraşıklık (Erken dönemde yapılmayan Ortodontik bozukluklar) çeneler arası normalden sapmalar ve hoş olmayan diş , çene ,dudaklar ve yüz uyumsuzluklarının oluşturduğu kötü görüntü renkleşmiş dişler ağız kokusu şikayetlerine sahip hastalarda bu tedaviler uygulanır. Ayrıca erken diş çekimlerinden (Yer tutucular yapılmadığı için) ileri yaşlarda bu boşluğa kaymış yada pozisyonu bozulmuş devrik, yatık dişlerin oluşturduğu çeneler arası kapanış bozukluklarına sıkça rastlanılır. Bu durum çene yüz ağrıları ile birlikte bu bölgelerdeki dişlerin kolay temizlenemediği ve diş eti hastalıklarının başlamış olduğu ileri dönemde yine bu bölgelerde yaygın diş çürükleri – diş eti çekilmesi sıkca rastlanılan sorunlardır.

Hastaların en önemli sorunlarının başında ön bölgede eğri ve çarpık dişlerin kolay temizlenememesinden kaynaklanan renkleşmiş yada kirli dişlerin gülme estetiğini bozması ve hastaların rahatsızlık hissetmeleri (Gülerken ağızlarını elleri ile kapamaları) ve bunu psikolojik sorun haline getirmeleri sıkca karşılaşılan başlıca sorunlardır. Bu sorunda kısa zamanda kurtulmak isteyen pek çok kişi ön bölgedeki dişlerini kaplamalar ve porselenler ile uygun estetik kazandıklarına inansalarda bu işlem çok yanlış bir uygulamadır , çünkü en güzel ve en uzun ömürlü diş Kişinin kendisine ait dişidir. Porselenler yada estetik diş uygulamaları dişlerin minesinde geri dönülmez madde kaybı – diş kesimleri ile yapıldıgı için bunları ömür boyu kullanmak mümkün değildir. Porselen ve bu tür estetik restarasyon uygulamalarının ortalama ömürleri 5-8 sene arasında oldugundan dolayı ömür boyu bunları yenilemek gerekmektedir. En önemlisi ise diş yüzeyinden kaldırılmış olan mine ve diş dokularının artık geri dönüşü yoktur. Ortodontik tedavi amaçlamadan yapılan bu tür uygulamalarda kaybedilen mine ve diş dokuları için ileri dönemlerde hastaya Ortodontik tedavi uygulaması mümkün değildir.

b. Erişkin ve ileri yaşlarda eğri ve çarpık dişler tam fırçalanamadığı için önce dişlerin renkleşmesi ve bu bölgede diş eti hastalıklarına zaman içerisinde rastlamak en sık görülen sorunlardır.

c. Erken diş kayıpları bununla beraber ideal yerlerinde olmayan (Yatık ve Devrilmiş Dişler ) çeneler arası kapanışlarda kuvvet dengesizlikleri oluşturacağı için alt çene ekleminde çoğu zaman açıp kapama anında tıkırtılar, açma kapama zorlukları ve eklem ağrısı ile hasta şikayetleri oluştururlar. Bu kişiler ileri dönemde beslenme sorunları ilede karşılaşabilirler.

d. Erişkin Ortodontik tedavilerde genellikle sabit Ortodontik tedaviler kullanılmaktadır. Bu dönemde aşırı çeneler arası ve yüz asimetrik düzensizliklerde sabit teller ile birlikte cerrahi işlemler birlikte uygulanabilir. Erişkin Ortodontik tedavilerde hastaların sosyal konumu mesleğine göre sabit tellerin pek çok çeşidi olmakla birlikte dişin renginde fark edilmeyen diş telleri , braketlerin kullanılmasında tedavi süresince hasta psikolojisi acısından çok büyük yarar vardır.

Ortodontik Bozuklukların Sebepleri

1. Kalıtsal (Aileden Gelen genlerden dolayı)
2. Eksik yada Fazla dişler
3. İri Dişler
4. Küçük ya da Büyük çeneler
5. Eksik beslenme
6. Gecikmiş ya da yanlış tedavi
7. Diş, çene ve yüz belgesinde oluşan kazalar
8. Çocuklarda erken dönemde kulak, burun, boğaz sorunlarının tümü
9. Çocukların parmak, dudak, dil emmesi ile birlikte bebeklik yutkunlamarının devamı
10. Uzun süre emzik ve biberon emmek
11. Okul çağı çocuklarda kalem silgi ve buna benzer dişler arasına sokulan yabancı maddeler ve tırnak yeme alışkanlıkları.

32 Ağız ve Diş Sağlığı Kliniği