Son yıllarda yapılan araştırmalar çocukluk çağı hastalıkları ile çinko eksikliği arasında bir bağlantı olduğunu ortaya koyuyor. Birçok çalışma, çinko verilmesinin çocuklarda sık görülen enfeksiyonlar ile ishalin önlenmesinde ve hatta tedavi edilmesindeki etkisini kanıtlıyor.

Kış aylarının gelmesiyle birlikte çocuklarda görülen üst solunum yolu enfeksiyonlarında da bir artış yaşanıyor. Nezle, grip, orta kulak iltihabı, rinit, sinüzit, bademcik iltihapları gibi üst solunum yolu hastalıkları bazen ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Yüksek ateşle ile de seyredebilen bu hastalıklara yakalanma riski hem çocukları, hem de anne ve babaları kış mevsimi boyunca tedirgin ediyor. Sadece solunum yolu enfeksiyonları değil ishal de çocukluk çağında en sık görülen ve çocuk sağlığını en fazla tehdit eden hastalıkların başında geliyor. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Amerikan Pediatri Akademisi Üyesi Dr. Hayriye Aygar, bu iki hastalıktan korunma noktasında yapılan araştırmaların ilginç bir sonucu ortaya koyduğunu belirterek şöyle devam ediyor: “Birçok çalışma çocukluk hastalıkları ve çinko eksikliği arasındaki ilişki olduğunu ortaya koyuyor. Çinkonun çocuklarda sık görülen enfeksiyonların ve diyarenin önlenmesinde etkin bir rolü olduğu kanıtlandı.”

Çinkonun Etkileri

Çinkonun, hücre için olmazsa olmaz bir metal olduğu biliniyor. Çinko eksikliğinde protein ve karbonhidrat metabolizması bozuluyor, büyüme geriliği, bağışıklık düşmesi, deri bozuklukları görülüyor. Gelişmekte olan ülkelerde besinsel çinko eksikliğine yaygın olarak rastlanıyor. Dr. Hayriye Aygar, çinko ve hastalıklar arasında ilişki olduğuna dair yapılan 17 çalışmanın olduğunu belirterek çalışmalarla ilgili şu bilgileri veriyor: “3 yaş üstü ve 5 yaş altı 3819 çocuğa en az 2 hafta süreyle çinko verildi. Araştırma sonucunda sağlıklı çocuklara verilen çinkonun ishalin oluşumunu ve sıklığını yüzde 14 azalttığı ve solunum yolu hastalıklarının oluşumunu yüzde 8 azalttığı tespit edildi. Dünyada her yıl 5 yaş altındaki çocuklarda 2 milyar epizod diyare ( ishal ) meydana gelmektedir. Çinko verilmesi ile her yıl 280 milyon vakanın engelleneceği tahmin edilmektedir. Her yıl 3.5 milyon çocuğun diyare veya solunum yolu hastalıklarından öldüğü göz önüne alınırsa en küçük iyileştirici etkilerin bile çocuk hastalık ve ölümlerini düşürmede önemli bir role sahip olduğu unutulmamalıdır.”

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları Hakkında

Dr. Hayriye Aygar, üst solunum yolu hastalıkları hakkında kısaca şu bilgileri veriyor,


Soğuk algınlığı: 6 yaş altında daha sık görülüyor. Çocuklar yılda 5-9 defa soğuk algınlığı geçirebiliyor. Öksürük hapşırma ile havaya yayılan damlacıkların solunum yolu ile alınmasıyla veya el teması ile oluyor. Burun akıntısı, hapşırık, hafif ateş, halsizlik, iştahsızlık, öksürük, gözlerde kızarıklık ile kendini gösteriyor.. Destekleyici semptomatik tedavi olarak ateş düşürücüler, tuzlu sulu burun damlaları, bol sıvı veriliyor.

Grip: Etkeni influenza virüsleridir. Öksürme hapşırma ile havaya yayılan damlacıkların solunum yolu ile alınmasıyla, insandan insana bulaşıyor. Ani başlayan yüksek ateş, üşüme titreme, baş ağrısı,halsizlik, kas ağrıları, balgamsız öksürük olur. Ateş düşürücü, burun açıcı öksürük ilaçları, bol sıvı ,dinlenme gibi destekleyici tedavi veriliyor.

Orta kulak iltihabı: ( Akut otitis media ): 0 - 2 yaş arasındaki 10 çocuktan 9’u en az 1 kez otite yakalanır. Çoğunlukla etkeni bakterilerdir. Ateş, huzursuzluk, baş ağrısı, halsizlik, kusma,öksürük, burun akıntısı, büyük çocuklarda kulak ağrısı, bebeklerde ağrıyan kulağın üstüne yatma, kafayı sallama, kulağa el ile basınç uygulandığında başını çekerek ağlama, kulak akıntısı belirtileridir. Antibiyotik tedavisi uygulanıyor.

Bademcik iltihabı ve farenjit: Sıklıkla 5-15 yaş grubunda gözleniyor. En önemli klinik bulgu boğaz ağrısıdır. Semptomlar ani olarak başlıyor. Baş ağrısı,bulantı,kusma,karın ağrısı bademciklerde şişme, kızarıklık görülüyor. Antibiyotik tedavisi uygulanıyor.

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Amerikan Pediatri Akademisi Üyesi Dr. Hayriye Aygar