Şişli Etfal Hastanesi’nden Dr. Gülsen Meral, bebeklerde beslenme konusu hakkında annelere ipucu niteliğinde bir yazı hazırladı. İlk 6 ay sadece anne sütünün önemine değinen Meral, bu dönemin ardından ek gıdalara geçilebileceğini belirtiyor.

Hamilelik döneminde yağ tüketmekten vazgeçmeyin

Hamileliğin son ayında annenin yağ deposu çocuğa geçtiği için annenin düzenli ve yeterli miktarlarda yağ tüketimi bu dönemde büyük önem taşır. Eğer annede yeterli oranda yağ yoksa çocuklarda IQ düşüklüğüyle karşılaşılabilinir. Örneğin hamileliğin ilk döneminde ceviz tüketimi bebeğin zeka gelişiminde önemli rol oynayan bir etkiye sahiptir. Bunun yanı sıra; bebeğin 6. aya kadar anne sütünden aldığı demir, 6. aydan sonra çocuğa yeterli gelmeyebilir. Bu dönemde ek besinlerle demir takviyesi yapılması gerekir. Ayrıca, anne sütünün yetmediği 4–6 ay arasında, pirinç unu ve hazır mamayla takviye besinler hazırlanabilir. Ancak bu besinleri kaliteli ve cam biberonlarla kullanmaya dikkat etmek gerekir.

Anne sütüyle beslenme

Bu dönemde en ideal beslenme, anne sütüdür. Çalışan anneler çocuklarını emziremediği için mamaları tercih ediyor. Gece, anne sütünde bebeğe yararlı olan hormonların daha fazla salgılandığı bilimsel bir gerçek. Bu açıdan bakıldığında çalışan anneler bebeklerini gece emzirebilir. Anne sütünün yetersizliği durumunda “formüle süt” olarak adlandırılan çocuk mamaları kullanılabilir. Ne var ki, hazır mama tüketiminde sıklıkla karşılaşılan bazı hatalar söz konusu. Bu hataların başında, anne sütünün yetersiz olmasına inanılması ve gereksiz yere mama kullanımı geliyor. İzleyen süreçte, anne sütü gerçekten azalabiliyor ve bebek, anne sütüyle beslenebilecekken bundan mahrum kalıyor. Bu yaklaşımın tam tersi biçimde, anne sütünün yeterli olmadığı koşullarda, anne sütü vereceğim düşüncesinde ısrarcı olunarak bebeğin en hızlı kilo alacağı dönemlerde, takviye besinler geciktiriliyor ve bebeğin yetersiz kilo almasına neden olunuyor.İlk 6 ay anne sütüyle beslenme yeterli olduğu sürece, su dahil hiç bir ek gıda verilmemesi uygundur. Bu durumun dengesinin çocuk doktorunuz tarafından sağlanacağını unutmamakta fayda var.

Anne sütüyle ilgili bilinmesi gerekenler;

• Anne sütüyle beslenen çocuklarda enfeksiyon hastalıkları sıklığı, alerji, şişmanlık, kanser, şeker hastalığı, damar tıkanıklığı gibi hastalıkların riskini azaltıyor ve bebeklerin zeka gelişimi daha iyi seyrediyor.
• Emziren kadınlarda meme kanseri, kemik erimesi, anemi daha az görülüyor.
• Doğum sonrası ilk 7 gün üretilen süt, “kolostrum” olarak adlandırılır. Sarı renkli bu protein, vitaminden zengin ve bebeğin enfeksiyonlara direncini arttırıcı niteliktedir Doğum sonrası 7–15 arasındaki geçiş sütünde protein azalırken, kalori içeriği artar.
• İlk iki haftadan sonra olgunlaşan sütte emzirme süresince karbonhidrattan zengin, sonlara doğru yağdan zengin süt salınır. Son sütü alabilmesi için bebeğin tokluk hissi duyana kadar emzirilmesi gerekir.

Emzirmeyle ilgili bilinmesi gerekenler;

• Emzirme başlamadan eller mutlaka yıkanmalı.
• Bebeğin başı ve vücudu aynı doğrultuda düz olmalı, bebeğin yüzü memeye bakmalı, burnu meme başı hizasında olmalı.
• Anne, bebeği vücuduna yakın tutmalı.
• Emzirme sıklığı ve süresi bebeğin isteğine göre ayarlanmalıdır. Ancak yeni doğan bebek, en az iki saatte bir emzirilmeli.
• Memenin tamamen boşatılması sağlanmalı.
• Bebeğin günde en az beş kez idrar yapması, doğumdan sonra 15. günde doğum kilosuna ulaşması, o ay en az 500 gram alması; yeterli anne sütü aldığını gösterir. İlk 3 ay haftada 200gram, ikinci 3 ay haftada 150gram alınması yeterlidir.
• Bebek ağzıyla yalnız meme ucunu değil, etrafındaki kahverengi alanı da kavramalı, alt dudak dışa kıvrık çene memeye dayanmalı. Bebeğin memenin kahverengi kısmını kavramayıp ucunu emmeye çalışması meme çatlağına sebep açabilir.

Meme başı çatlakları için alınması gereken önlemler;

• Emzirme tekniği düzeltilmeli.
• Emzirmeler 20 dakikayı geçmemeli ve sık aralarla olmalı.
• Farklı pozisyonlarda emzirilmeli.
• Bebek çok acıkmadan emzirilmeli.
• Az ağrıyan memeden emzirilmeli.
• Ağrıdan emzirilemiyorsa süt yapımının devamı için memeler sağılarak boşaltılmalı.
• Meme başı kuru tutulmalı.
• Kullanılan sutyen, pamuklu kumaştan olmalı.
• Her emzirmeden sonra bir miktar süt sıkılarak meme başına sürülmeli.
• E vitamini vazelin veya gerekiyorsa doktor tarafından önerilecek meme çatlağının iyileşmesini çabuklaştıracak ilaçlar kullanılmalı.
• Meme başı çatlağının iyileşme süreci yaklaşık 7 gündür bunu bilerek sabırlı olunmalı.

Kimi zaman; emzirmeye geç başlamak, bebeğin memeyi iyi boşaltmaması, öğün aralarını uzun olması sebebiyle göğüste süt birikebilir. Bu durumlarda göğüs aşırı gergindir ama kızarıklık yoktur.

Göğüste süt birikmesi halinde yapılması gerekenler;

• Emzirme tekniğine dikkat edilmeli.
• Bebek emmekte zorlanıyorsa, anne sütü sağılarak memeler boşaltılmalı.
• Emzirmeden önce ağrılı göğüsün üzerine sıcak kompres ve emzirdikten sonra soğuk kompres uygulanmalı.
• Annenin dinlenmesi sağlanmalı.

Anne sütünün saklanması gereken durumlarda;

• Sağılan sütler kapağı ve şişesi 5 dakika kaynatılarak mikroplardan arındırılmış cam kavanozlarda saklanmalı.
• Sağılmış anne sütü oda ısısında 6 saat, buzdolabı rafında 24 saat, derin dondurucuda 6 ay değerini kaybetmeden bekletilebilir.