1. Sayfa, Toplam 3 123 SonSon
Gösterilen sonuçlar: 1 ile 10 Toplam: 26

Başbakanlarımız :

YAŞAM VE İNSAN Kategorisi Biyografi (Yaşam Öyküsü) Forumunda Başbakanlarımız : Konusununun içerigi kısaca ->> Merhaba Bu baslik altinda Cumhuriyetin Basbakanlarinin sirayla biyografilerini vermeden once On Bilgi: İçişleri bakanı Ahmet Fikri Tüzer, Refik Saydamın görevi ...

  1. #1
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647

    Başbakanlarımız :

    Merhaba

    Bu baslik altinda Cumhuriyetin Basbakanlarinin sirayla biyografilerini vermeden once

    On Bilgi:
    İçişleri bakanı Ahmet Fikri Tüzer, Refik Saydamın görevi başında vefat etmesi üzerine, Şükrü Saracoğlu 9 Temmuz 1942 de 13. hükûmeti kurmadan önce 12. hükûmette bir günlüğüne başbakanlık görevini üstlendi.
    Emin Fahrettin Özdilek, 26 Ekim 1961 de Cemal Gürsel in Cumhurbaşkanlığı görevi başladığı için Başbakanlık görevini 27 Ekim 1961 - 20 Kasım 1961 tarihleri arasında geçici olarak yürüttü.
    Ali Hüsrev Bozer, Turgut Özal ın 31 Ekim 1989 tarihinde Cumhurbaşkanlığına seçilmesi üzerine boşalan yerine 9 Kasım 1989 tarihine dek vekalet etti.
    Erdal İnönü, Süleyman Demirel in Cumhurbaşkanlığına seçilmesi üzerine boşalan yerine 16 Mayıs 1993-25 Haziran 1993 tarihleri arasında vekalet etti.


    İsmet İNÖNÜ
    Görev Süresi: 1 Kasım 1923 – 6 MArt 1924 / 6 Mart 1924 - 22 Kasım 1924
    Mustafa İsmet İnönü (d. 24 Eylül1884, İzmir- ö. 25 Aralık1973, Ankara), emekli Orgeneral asker ve siyasetçi. Türkiye Cumhuriyeti nin ikinci Cumhurbaşkanı.



    Kurtuluş Savaşı nın kazanılmasında önemli bir rol oynamış, Türkiye Cumhuriyeti nin bağımsız bir devlet olarak dünya sahnesinde yerini almasını sağlayan Lozan Antlaşması nı imzalamış, birçok defalar başbakanlıkgörevini üstlenmiştir.

    Öğrenim ve İlk Görevleri
    1884 yılında İzmir de doğdu. Ailesi aslen Bitlis li olmakla birlikte Malatya da ikamet ettiği ve 2.dönem TBMM den itibaren Malatya Milletvekilliği yaptığı için Malatya lı olarak da bilinir. İlk ve orta öğrenimini Sivas ta tamamladı. Bir yıl Sivas ta Mülkiye İdadisi nde okuduktan sonra, 1897 yılında İstanbul daki Mühendishane İdadisi ne gitti. 1901 de Mühendishane-i Berri-i Hümayun a (topçu okulu) giren İsmet İnönü, bu okulu 1903 te topçu teğmeni olarak bitirdi. 1906 da Erkân-ı Harbiye Mektebi ni birincilikle bitirerek [kaynak belirtilmeli] kurmay yüzbaşı rütbesiyle Edirne deki 2. Ordu nun 8. Alay ında bölük komutanlığına atandı.

    1908 de kolağası oldu ve 31 Mart Olayı (13 Nisan1909) olarak bilinen ayaklanmayı Selanik ten gelerek bastıran Hareket Ordusu nda görev aldı. 1910-1913yılları arasında Yemen İsyanı nın bastırılması harekâtına katıldı. Bu ve bundan önceki görevlerinde hudut problemleri ve asilerle yapılan anlaşmalarda başarılı hizmetleri ve meslekî özellikleriyle dikkati çekti. Birinci Dünya Savaşı sırasında Kafkas Cephesi nde Kolordu Komutanı olarak Atatürk le birlikte çalıştı ve yıllardır süren dostlukları ile devletin geleceği hakkında ortak fikirleri gelişti. Suriye Cephesi nde savaştı; Millî Mücadele sırasında Atatürk ün en yakın silâh arkadaşı olarak çalıştı.

    Balkan Savaşları
    26 Nisan1912 de binbaşılığa yükseltildi ve Yemen Mürettep Kuvvetlerikurmay başkanı oldu. Balkan Savaşı çıkınca (1912) İstanbul a döndü (1913), Çatalca daki sağ cenah komutanlığı emrine verildi. 1914 te harbiye nazırlığı ve erkân-ı harbiye-i umumiye reisliğine (genelkurmay başkanlığı) atanan Enver Paşa nın başlattığı ordunun yenileştirilmesi hareketinde etkin rol oynadı.

    Birinci Dünya Savaşı
    29 Kasım1914 te kaymakam (yarbay), 14 Aralık1915 te miralay (albay) oldu ve Çanakkale deki İkinci Ordu (Osmanlı) nun kurmay başkanlığına atandı.

    I. Dünya Savaşı nda Doğu Cephesi nde görevlendirildi. Bu sırada Mustafa Kemal Paşa da (Atatürk) bu ordunun XVI Kolordu (Osmanlı)komutanlığına atandı. İsmet Bey, 1916 nın yaz aylarında bir süre çarpışmaları yönetti. Ocak 1917 de İkinci Ordu (Osmanlı)komutan vekili Mustafa KemalPaşa nın önerisiyle , IV Kolordu (Osmanlı)komutanlığına atandı; stratejik birliklere komutanlık dönemi de bu göreviyle başladı. Mayıs1917 de Suriye Cephesi nde 20. Kolordu komutanlığında görev almış, 19 Haziran da da , III Kolordu (Osmanlı)komutanlığıda görev almış[kaynak belirtilmeli]. Bir süre sonra İstanbul a geri çağrıldı ve Halep te 7. Ordu nun oluşturulmasında görev aldı. Daha sonra bu orduda kolordu komutanlığına getirildi ve Yedinci Ordu (Osmanlı) nun komutanlığını üstlenen Mustafa Kemal Paşa ile gene yakın ilişki içinde oldu. Ancak Nablus Hezimetisırasında bayılıp İstanbul a gönderildi.

    Kurtuluş Savaşı
    Mondros Mütarekesi nin (30 Ekim1918) imzalanmasından az önce Sina ve Filistin CephesindekiYıldırım Orduları Grubu nun General Edmund Allenbykarşısında uğradığı Nablus Hezimetindensonra rahatsızlanarak İstanbul a dönen İsmet Bey, 24 Ekim1918 de Harbiye Nezareti nde müsteşarlığa atandı. 29 Aralık ta Paris Barış Konferansı na (1919) hazırlık için kurulan komisyonda askeri müşavir oldu; 4 Ağustos1919 da yalnızca sekiz gün için Askeri Şûra Muamelat-ı Umumiyemüdürlüğüne, bir ara da jandarma ve polis örgütünün iyileştirilmesi için kurulan komisyona üye olarak atandı. Bütün bunlar genellikle birkaç günlük görevlerdi.

    Albay İsmet Bey, ilk kez 8 Ocak1920 de, yalnızca bazı danışmalarda bulunmak için Ankara ya gitti ve kısa bir süre Mustafa Kemal le çalıştı. Yeni kurulan Ali Rıza Paşahükümetinde harbiye nazırı olan Fevzi Paşa nın (Çakmak) çağrısı üzerine şubat sonlarında İstanbul a gitti. 9 Nisan1920 de Mustafa Kemal in çağrısı üzerine Ankara ya döndü ve İstanbul la bütün resmî bağlarını kopardı.

    23 Nisan1920 de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ne (TBMM) Edirne milletvekili olarak katılan İsmet Bey, 3 Mayıs1920 de İcra Vekilleri Heyeti nde Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekili (o dönemde Genelkurmay Başkanlığı) görevine getirildi. Bu görevi üstlendiğinde albaydı ve kendisinden hem rütbe, hem kıdemce çok ileride komutanlar da vardı. İsmet Bey, 6 Haziran 1920 de İstanbul da divanı-harp tarafından gıyabında ölüm cezasına çarptırıldı.

    10 Kasım1920 de milletvekilliği ve vekillik görevi saklı kalmak üzere Garp Cephesi Kuzey Kesimi Komutanlığı na atandı. Çerkez Ethemayaklanması nın ve iç isyanların bastırılmasında etkin rol oynadı. Ocak 1921 de Birinci İnönü MuharebesindeYunan ilerlemesini durdurunca 5 senedir bulunduğu Albaylıkrütbesinden Mirliva (Tuğgeneral) rütbesine terfi etti. Mart 1921 de İkinci İnönü Muharebesindekibaşarıdan sonra 4 Mayıs 1921 de Garp Cephesikomutanlığına getirildi. 17 Temmuz 1921 de Kütahya-Eskişehir Muharebelerinikaybedince Türk Ordusu Polatlı ya kadar çekilmek zorunda kaldı. Millet Meclisi nin Ankara dan Kayseri ye taşınması gündeme geldi.

    17 Temmuz 1921 de Kütahya-Eskişehir Muharebelerindeİsmet Paşakomutasındaki Garp Cephesi ordularının Yunanlılara karşı kaybetmesi ve bunun sonucunda Kütahya, Eskişehirve Afyon un düşman orduları tarafından işgal edilmesinden sonra, TBMMReisi ve Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, 3 Ağustos 1921 de Tuğgeneral İsmet Paşa yı Genelkurmay Başkanlığıgörevinden alarak, aynı zamanda Başbakanve Milli Savunma Bakanıda olan Orgeneral Fevzi Paşa yı bu vazifeyle de görevlendirdi.

    Siyasal yaşamı
    Milli Mücadele nin sonunu belirleyen Mudanya Mütarekesigörüşmelerinde (3 Ekim-11 Ekim1922) Türk tarafını temsil eden İsmet Paşa, 26 Ekim1922 de hariciye vekili oldu. Lozan görüşmelerinde murahhas heyetin başkanlığını yaptı; yeni devletin bağımsızlığını ve egemenliğini onaylayan, Sevr Antlaşmasıve Mondros Mütarekesinigeçersiz kılan Lozan Antlaşması nı imzaladı.

    İkinci dönem (1923-27) TBMM de Malatya milletvekili olarak bulunan İsmet Paşa, Fethi Bey in (Okyar) kurduğu İcra Vekilleri Heyeti ne gene hariciye vekili olarak girdi. 23 Ağustos ta Lozan Antlaşması nın TBMM de kabulü, siyasal-diplomatik başarılarının en önemlisi oldu.

    29 Ekim1923 te Cumhuriyet in ilanı ile sonuçlanan süreçte, Mustafa Kemal le yakın siyasal işbirliği içindeydi. İlk Cumhuriyet hükümetini kurdu (30 Ekim); aynı zamanda Halk Fırkası (sonradan Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) genel başkan vekilliğini üstlendi. Bu arada Mustafa Kemal Paşa nın askerlik yapanların siyasete karışmamaları gerektiğine dair talimatından sonra, aralarında Kazım Karabekir, Ali Fuat Paşave Rauf Orbay ın da bulunduğu tüm komutanlar 31 Ekim 1924 te askerlik görevlerinden ayrılıp siyasette kalırlarken Fevzi Paşada milletvekilliğinden istifa edip Genelkurmay Başkanlığıgörevine devam ederken, İsmet Paşaaskerlikten istifa etmeden siyasi görevlerine de devam etti. Hatta 30 Ağustos 1926 da Başbakanlık yaparken, Tuğgenerallikrütbesinden Orgenerallikrütbesine terfi etti ve 30 Haziran 1927 de askerlikten emekliye ayrıldı.

    İsmet Paşa böylece hükümet ve parti üzerinde otorite kurma olanağı elde etti. Muhalefet partisi olarak kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası(TCF) karşısında istediği yetkileri elde edemediği için 8 Kasım1924 te başvekillikten istifa etti; 21 Kasım1924 te yeni hükümeti Fethi Beykurdu.

    Doğudaki Şeyh Said İsyanı üzerine 3 Mart1925 te İsmet Paşa yeniden hükümeti kurmakla görevlendirildi. Ayaklanmanın bastırılmasında hükümet başkanı olarak önemli rol oynadı. Bu tarihten sonra, yeni devletin ve tek parti yönetiminin oluşumunda Mustafa Kemal ile birlikte en önemli siyasal kişilik olarak belirdi. 6 Mart 1925 tarihinde Takrir-i SükunKanunu nun yürürlüğe konması ve İstiklal Mahkemeleri nin kurulmasıyla birlikte Halk Fırkası aleyhinde yayın yapan bütün gazeteler kapatıldı ve geriye sadece Cumhuriyet, Hakimiyet-i Milliyeve Taningazeteleri kaldı. İstiklal Mahkemelerinde (genç şair Nazım Hikmetde dahil olmak üzere) çok sayıda sol görüşlü yazar ağır cezalara çarptırıldı. TCF hakkında henüz bir işlem yapılmamış olmasına rağmen, polisler Türkiye nin çeşitli yerlerindeki parti üyelerini tutuklamaya, parti merkezlerini basmaya başladı. Kapatılmayan üç gazeteden biri olan Tanin in yöneticisi Hüseyin Cahit Yalçın, gelişmeler üzerine, artık siyasi makaleler yazmayacağını açıklamış, Malta daki sürgün yıllarını konu alan bir yazı dizisi yayınlamaya başlamıştı - ki halkın, bu yazı dizisinin II. Abdülhamidiktidarında sansürlerin yaşandığı döneme yaptığı göndermeyi fark etmemesi mümkün değildi. Ancak Hüseyin Cahit İstanbul daki TCF bürolarına yapılan polis teftiş lerine baskın diye referansta bulununca tutuklandı ve Ankara İstiklal Mahkemesi nce Çorum da ömür boyu sürgüne mahkum edildi.

    1934 te Soyadı Kanunu çıktığında Mustafa Kemal Atatürk ün verdiği İnönü soyadını alan İsmet Paşa, 1924 ten 1937 ye değin başvekillik görevini aralıksız sürdürdü. Bu dönemde ülkedeki bütün önemli siyasal gelişmelere damgasını vurdu. Siyasal muhalefetin etkisizleştirilmesinde, Kemalistreformların ilanında ve uygulanmasında, iktisat politikasında devletçilik ilkesinin kabulünde ve uygulanmasında çok önemli rolü oldu.

    İnönü Eylül 1937 de Atatürk le aralarındaki bazı görüş ayrılıkları yüzünden Atatürktarafından Başvekillikten azledildi.[1] CHP nin genel başkan vekilliğinden de alındı. Görüş ayrılıkları büyük ölçüde İnönü nün devletçilik uygulamalarından doğmuştu. Atatürk, devletçilik uygulamalarının İnönü nün düşündüğü biçimde genişletilmesinden yana değildi ve aynı görüşü paylaşan iktisat vekili Celal Bayar ı İnönü ye karşı siyasal bir seçenek olarak görüyordu. İnönü ikinci kez başvekillikten ayrılınca yerine Celal Bayaratandı. İnönü bu dönemde yalnızca TBMM de Malatyamilletvekili olarak görev yaptı.

    Cumhurbaşkanlığı ve çok partili dönem
    İsmet İnönü, Atatürk ün ölümü üzerine 11 Kasım1938 de TBMMtarafından Cumhurbaşkanlığına seçildi. Etkin siyasal yaşamdan çekildikten bir yıl sonra Cumhurbaşkanı seçilebilmesi, uzun yıllar Atatürk ün Başvekilliği ni yaparak diplomasi tecrübesi kazanmış olmasıyla ilgiliydi. Cumhurbaşkanlığının yanı sıra CHPgenel başkanlığına da getirildiğinden hem devlet hem de parti yönetimi üzerinde geniş otorite sahibi oldu. CHP nin 26 Aralık1938 de toplanan I. Olağanüstü Kurultay ında partinin "değişmez genel başkan"ı seçildi.[2] Ayrıca kendisine "Milli Şef" sıfatı verildi. Daha sonra, ilgili kanun gereği[3] TCbanknotlarındaki Atatürkresimleri çıkartılarak İsmet İnönü nün resimleri yerleştirildi.[4]

    11 Kasım 1938’de İsmet İnönü not defterine şunları yazacaktır:

    "İlk hükümet için dahiliye ve hariciye vekillerini değiştirmesini Celal Bayar’a tavsiye ettim. Tereddüt ettikten sonra kabul etti. Dahiliye Dr.Refik SaydamHariciye Şükrü Saraçoğlu. Dr. Tevfik Rüştü Arasile Şükrü Kaya’nın iktidardan gitmeleri memlekette hakikî bir inşirah verdi. Kendilerine karşı antipatinin bu kadar şamil olduğunu görmek herkesi şaşırttı."[5]

    Cumhurbaşkanı seçilmesinden hemen sonra başlayan II. Dünya Savaşı(1939-1945) döneminde İnönü ülkeyi savaştan uzak tutmaya çalıştı. Savaş yıllarındaki ekonomik ve toplumsal sıkıntılar ise, dönemin unutulmayan mirası olarak kaldı. Yine bu dönemde Hasan Ali Yücel in öncülüğündeki Köy Enstitülerikuruldu, ayrıca muhalif işadamlarına Varlık Vergisisalındı.[6]

    II. Dünya Savaşı nın hemen ardından, gerek uluslararası siyasetteki gelişmeler, gerekse ülke içindeki yeni oluşumlar rejimin genel niteliğinde önemli değişiklikleri gündeme getirdi. İkinci Dünya Savaşı galiplerinden olan Sovyetler Birliği nin Türkiye den Kars, Ardahan, Artvinve Sarıkamış ı istemesi, Türkiye yi, savaşın diğer galipleri Amerikave İngiltereile daha yakın ilişkilere mecbur etti. Bu yakınlığı sağlamak için de Türkiye nin, Almanyave İtalya daki benzerleri yok edilen Milli Şeflik yönetiminden çıkıp demokrasihamlesi yapması gerekiyordu. İsmet İnönü çok partili rejimdeki ilk muhalefet partisi olan Nuri Demirağbaşkanlığında kurulan Milli Kalkınma Partisini engelleme girişiminde bulundu. Parti başkanının mallarını kamulaştırdı. Yine Nuri Demirağ ın binbir emekle kurduğu dünyadaki sayılı olan uçak fabrikalarından olan NUD uçak fabrikasının kapısına kilit vurdu. Basında "kuzu partisi" olarak bu partiyi lanse ettirdi. İsmet İnönü nün çok partili rejimdeki ilk muhalefet partisi olan Milli Kalkınma Partisine olan tutumu çok partili rejimi ne kadar destekleyip desteklemedigi konusunda şüphe uyandırmaktadır.

    1945yılında kurulan Milli Kalkınma Partisinden sonra 1946 da kurulan Demokrat Partiile çetin bir seçim yarışına girdi. 1946 yılında yapılan TCtarihinin ilk çok-partili seçiminde "açık oy, gizli tasnif" metodu kullanıldı, ve CHPbu seçimleri %70 oy oranı ile kazandığını iddia etti.[7]

    "Gizli oy, açık tasnif" esasına göre yapılan 14 Mayıs1950genel seçimlerinde CHP nin DP ye yenilmesi üzerine iktidarı Demokrat Parti ye bırakırken, İsmet İnönü de cumhurbaşkanlığından ayrıldı ve ana muhalefet partisi genel başkanı olarak siyasal rolünü sürdürdü. On yıllık muhalefet döneminde, 1954ve 1957seçimlerini de kaybetmesine karşın partisinin başında kaldı ve iktidarın zamanla sertleşen siyasal baskılarına rağmen, CHP nin yeniden güçlenmesine katkıda bulundu.

    DP, 1960 yılında 27 Mayıs İhtilaliyleiktidardan uzaklaştırıldı. Yeni anayasa kabul edilip, 15 Ekim1961genel seçimlerinden CHP tek başına iktidar olacak çoğunluğu sağlayamasa da, birinci parti olarak çıkınca, İnönü yeniden hükümeti kurmakla görevlendirildi. Bu dönemde CHP-AP, CHP-YTP-CKMP ve CHP-Bağımsızlar koalisyon hükümetlerine başkanlık etti. Yeni kurulan siyasal sistemin sağlıklı biçimde işlemesi için çaba gösterdi.

    27 Mayıs hareketinin doğurduğu sorunlarla da uğraşarak 22 Şubat 1962 ayaklanmasıve 20 Mayıs 1963 ayaklanmasıgirişimlerinin önlenmesi çabalarında cumhurbaşkanı Cemal Gürsel e Genelkurmay Başkanı Cevdet Sunayile birlikte yardimci oldu. 1964Kıbrısolayları sırasında Amerika Birleşik Devletleri nin Türkiye nin adaya müdahalesini engellemesi üzerine dış politikada çok yönlü arayışlara girdi.

    Dönemin Cumhurbaşkanı ve milli birleştirici lideri olan Cemal Gürsel in Türkiye Cumhuriyeti ne katkıları olarak tarihe gecen ilk Devlet Araştırma Kütüphanesive hükümete yol göstericilik görevini yasayla verdiği Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu nun kurulmasi, planlı ekonomiye geçiş, Devlet Planlama Teşkilatı nin kuruluşu, 5 yillik kalkınma planları, sendikalar, grev ve toplu sözleşme yasalarının çıkarılması, Ankara Antlaşmasıve takip eden sene Ortak Pazarüyeliği, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğiile iyi ilişkiler kurulması, Milli İstihbarat Teşkilatıyasasi ve düzenlemesi, Milli Güvenlik Kurulu nun başlangıç ve geliştirilmesi, Türk ordusunun modernizasyonu, İran, Pakistan ile birlikte bölgesel kalkınma organizasyonunun kurulmasi, Avrupa ve Orta Asya memleketlerini bağlayan mikrodalga radyo iletişim ağı kurulmasi, Devlet İstatistik Enstitüsüile Turizm Bakanlığınınkurulması, Güneydoğu Anadolu nun kalkınma ve geliştirilmesi planlari, Basın Yayın Yüksek Okulununilk kuruluşu da bu döneme ve Başbakan İsmet İnönü nun Gürsel e destek verici idaresine rastlar.

    İnönü hükümeti, TBMM de yapılan güven oylamasını kaybedince, 6 Şubat1965 te yerini Suat Hayri Ürgüplühükümetine bıraktı. 10 Ekim1965seçimlerinde partisinin seçimi kaybetmesi üzerine, parti içi görüş ayrılıkları derinleşti. İnönü nün desteklediği "ortanın solu" politikasının CHPtarafından benimsenmesine rağmen 1969yılında yapılan genel seçimleri de kaybetti.

    Türk Silahlı Kuvvetleri nin 12 Mart1971 deki müdahalesinden sonra, CHP nin tutumu konusunda parti içinde önemli görüş ayrılıkları belirdi ve İnönü parti genel sekreteri Bülent Ecevit le anlaşmazlığa düştü. Ecevit e göre, müdahalenin amacı, CHP içinde egemen olan "ortanın solu" politikasına son vermek ve partinin iktidar olmasını önlemekti. İnönü ise, müdahaleye açıkça karşı çıkılmasını onaylamıyordu. Yeni kurulacak hükümete partinin üye verip vermeyeceği konusunda beliren anlaşmazlık sonucunda Ecevit istifa etti. Ecevit le yoğun bir mücadeleye giren İnönü, Mayıs 1972 de toplanan V. Olağanüstü Kurultay da, politikasının partisince onaylanmaması durumunda istifa edeceğini açıkladı. Kurultayda parti meclisi Ecevit in yanında yer alınca da 8 Mayıs1972 de CHP genel başkanlığından ayrıldı. Türk siyasal yaşamında parti içi mücadele sonucunda değişen ilk genel başkan olan İnönü 4 Kasım1972 de CHP üyeliğinden, 14 Kasım1972 de de milletvekilliğinden istifa etti. Başvurusu üzerine tabii senatör olarak Cumhuriyet Senatosu nda görev aldı.

    25 Aralık1973 te 89 yaşında ölen İnönü 27 Aralık ta devlet töreni ile Anıtkabir de toprağa verildi. Anılarının bir bölümünü Hatıralarım, Genç Subaylık Yılları, 1884-1918 (1968) adı altında toplamış, ayrıca çeşitli tarihlerdeki söylev ve demeçlerini içeren İsmet Paşa nın Siyasi ve İçtimai Nutukları, 1920-1933 (1933), İnönü Diyor ki (1944), İnönü nün Söylev ve Demeçleri I, 1920-1946 (1946) gibi kitapları yayımlanmıştır.

    Her iki kulağında da işitme kaybı olan İnönü ye bazı yerlerde muhalifleri "sağır İsmet" derlerdi.

    Mustafa İsmet İnönü
    Görev Süresi: 4 Mart 1925 - 1 Kasım 1927
    Görev Süresi: 1 Kasım 1927 - 27 Eylül 1930
    Görev Süresi: 27 Eylül 1930 - 4 Mayıs 1931
    Görev Süresi: 4 Mayıs 1931 - 1 Mart 1935
    Görev Süresi: 1 Mart 1935 - 25 Ekim 19
    37


    Turk Basin Birligi -- http://www.turkbasinbirligi.org

    DEVAM EDECEK!...............
    Konu mopsy tarafından (11-09-2011 Saat 12:17 PM ) değiştirilmiştir.

  2. #2
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647

    Ali Fethi OKYAR

    Merhaba



    Ali Fethi Okyar
    (29 Nisan 1881, MakedonyaPirlepe- 7 Mayıs 1943, İstanbul), Türk asker ve siyaset adamı. Cumhuriyet i kuran öncü kadro içinde yer almış, Başbakanlık ve TBMM Başkanlığı yapmış, Atatürk ün talimatıyla kurulan muhalefet partisi Serbest Cumhuriyet Fırkası nı yönetmiştir. Yaşamı boyunca Atatürk ün en yakın kişisel arkadaşlarından biri olmuştur.

    Gençlik Yılları

    1881 de bugün Makedonya da bulunan Arnavut kasabası Pirlepe de doğdu. 1898 de Harbiye Mektebi ne girdi ve 1900 de Piyade Teğmen rütbesiyle mezun oldu. 1904 te Kurmay Yüzbaşı olarak Selanik te bulunan 3 üncü Ordu emrine verildi. Burada İttihat ve TerakkiCemiyetine katılarak, 1908 Devrimi ni hazırlayan kadro içinde yer aldı. 1908 de Binbaşılığa yükseltilerek Selanik Jandarma Subay Okulu Komutanlığına getirildi.

    12 Ocak1909 da ParisAskeri Ataşesi oldu. 3 Temmuz1911 de ArnavutlukHarekâtında İşkodraMüretteb Kuvvetler Kurmay heyetine atandı. 6 Ekim1911 de Enver Beyve Mustafa Kemalile birlikte Trablusgarp a gelerek savunma kuvvetlerinde görev aldı.

    Osmanlı Meclis-i Mebusanı nın II. Dönemi için 13 Nisan1912 de yapılan seçimde ManastırMilletvekili oldu. Meclisin kapatılmasından sonra orduya dönerek 17 Kasım1912 de Çanakkale BoğazıMüretteb Kuvvetler Kurmay Başkanlığına atandı. 13 Ekim1913 te SofyaElçisi oldu. Aynı dönemde askeri ataşe olarak Sofya da bulunan Mustafa Kemal le dostluğu burada pekişti. Meclis-i Mebusan ın III. Döneminin son yılında 8 Aralık1917 de İstanbulMilletvekili seçilerek elçilik görevinden ayrıldı.

    İttahat ve Terakki nin düşmesinden sonra 14 Ekim1918 de kurulan Ahmet İzzet Paşa hükümetinde Dahiliye Nazırıoldu. 8 Kasım da eski rejim ileri gelenlerinden Talat, Enver, Cemal ve Sait Halim Paşaların yurt dışına kaçışına İçişleri Bakanı olarak engel olamamakla suçlanması, Ahmet İzzet Paşa kabinesinin istifasına neden oldu. 1 Kasım - 21 Aralık 1918 tarihleri arasında Mustafa Kemal ile birlikte Minbergazetesini çıkardı. İttihatçı gizli örgüte mensup olduğu iddiasıyla 10 Mart1919 da tutuklandı, 2 Haziran1919 da Malta ya sürgüne gönderildi. Malta sürgünlüğü30 Mayıs1921 de serbest bırakılmasıyla sona erdi

    Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet Dönemi

    15 Ağustos1921 de İstanbul Milletvekil olarak TBMM 1. Dönem e katıldı. 10 Ekim1921- 4 Ekim1922arasında Dahiliye Vekilliği yaptı. TBMM 2. Dönem de yeniden İstanbul Milletvekili seçildi. 14 Ağustos1923 den Cumhuriyet in ilanına kadar İcra Vekilleri Heyeti Reisliği ve Dahiliye Vekilliği yaptı. Fethi Bey kabinesinin istifasına yol açan siyasi olaylar, 29 Ekim 1923 te bir anayasa değişikliği ile Cumhuriyet in ilanına neden oldu.

    Cumhuriyetin ilanından hemen sonra, 1 Kasım1923 te TBMMBaşkanı seçildi. 1 Kasım1924 te yine Başkan seçildi. Ancak aynı ay içinde eski İttihatçılardan bir grup milletvekilinin Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasıadıyla muhalif bir parti kurmaları üzerine 22 Kasım1924 te İsmet Paşayerine Başbakanlığa getirildi. Bu atamada, sertlik yanlısı olarak tanınan İsmet Paşa ya karşılık Fethi Bey in ılımlı ve uzlaşmacı kimliği rol oynadı. Ancak üç ay sonra Doğu da Şeyh Said İsyanı nın patlak vermesi üzerine uzlaşma politikası iflas etti. 2 Mart1925 te hükümet istifa etti, İsmet Paşa yeniden başbakan oldu. Aynı gün ilan edilen Takrir-i Sükûn Kanunu ile ülke çapında muhalefete karşı sert tedbirler alındı. Terakkiperver Fırka kapatıldı. Fethi Bey Paris Büyükelçiliğine atanarak Türkiye den uzaklaştırıldı.

    9 Ağustos1930 da Atatürk ün talimatıyla büyükelçilikten istifa ederek Serbest Cumhuriyet Fırkası nı kurdu ve partinin genel başkanı oldu. GümüşhaneMilletvekili olarak tekrar Meclise girmesi sağlandı. Muvazaa amacıyla kurulan partinin, İzmir Mitingi nden sonra gerçek bir muhalefet hareketine dönüşmeye başlaması üzerine, yine Atatürk ün talimatıyla 17 Kasım1930 da partisini feshetti. Tekrar yurt dışına gitti.
    31 Mart1934 te LondraBüyükelçiliğine atandı. İkinci Dünya Savaşı öncesinde Türkiye ile İngiltere arasında gerçekleşen diplomatik ve askeri yakınlaşmada önemli bir rol oynadı; Montreux Antlaşması nın mimarları arasında bulundu. Atatürk ün ölümünden kısa bir süre sonra, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü nün eski hasımlarıyla barışma politikası uyarınca 4 Ocak1939 da BoluMilletvekilliğine atandı; büyükelçilik görevinden ayrılarak yurda döndü. Aynı yıl seçilen 8. Meclis e de Bolu Milletvekili olarak girdi. 2. Refik SaydamKabinesinde Adalet Bakanıoldu ve bu görevini 12 Mart1941 e kadar sürdürdü.
    7 Mayıs1943 te İstanbul da vefat etti.

    Kişiliği
    Fethi Okyar diplomatik yetenekleri ve ılımlı, akılcı kişiliğiyle her dönemde saygı topladı. İngiltereve Amerika da uygulandığı şekliyle, millet iradesine dayanan demokratik, liberalve pragmatikbir siyasi görüşü savundu. İngilizler tarafından Malta ya sürüldükten sonra bile İngiltere ye olan yakınlığını kaybetmedi.
    İttihat ve Terakkiiçinde önemli görevler üstlendiği halde parti üst yönetiminin yolsuzluk ve cinnetlerinden uzak durdu; bu sayede İttihat ve Terakki nin çöküşünden sonra da saygınlığını koruyabildi. Yakın arkadaşı Rauf Bey ın aksine, siyasi kariyeri boyunca Mustafa Kemal e ters düşmemeyi başardı. Uzun süre İsmet İnönü nün başlıca rakibi olarak görüldüğü halde 1928 den sonra onunla barıştı ve yeniden üst düzey siyasi mevkilere getirildi.

    DEVAM EDECEK!...............

  3. #3
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647

    Celâl BAYAR

    Merhaba



    Görev Süresi: 25 Ekim 1937 - 11 Kasım 1938
    Görev Süresi: 11 Kasım 1938 - 25 Ocak 1939

    Mahmut Celâleddin Bayar (d. 16 Mayıs1883, Gemlik– ö. 22 Ağustos1986),İstanbul;
    lakapları: Galip Hoca, Reşad-ı Sani), Türkiye Cumhuriyetieski milletvekili, bakan, başbakanıve üçüncü cumhurbaşkanı.

    1883 yılında Bursa nın Gemlikilçesinin Umurbey köyünde doğmuştur. Ailesi, şimdi Bulgaristan a ait olan Plevne şehrinden göç etmiştir. Celâl Bayar ın babası, ilmiye sınıfına mensup bir fıkıhbilgini olan Abdullah Fehmi Efendi dir. 93 Harbi nden sonra muhacir olarak geldiği Bursa nın Umurbey köyündeki rüştiyedemüdürlük ve bir ara Gemlik te müftülükyapmıştır.

    Celâl Bayar, ilk ve orta öğreniminden sonra memuriyet hayatına atıldı. Adliye, reji ve bankacılık sahasında memuriyet görevlerinde bulundu. Gemlik Mahkeme ve Reji Kalemleri nde memur olarak çalışma hayatına başlamıştır. Ardından Bursa ya giderek Ziraat Bankası nda görev almış ve bu sırada Harir Darüttalimi ve Collège français de l Assomption isimli okullara devam etmiştir. Bursa daki çalışmalarını Deutsche Orientbank ta sürdürmüştür. Daha sonra İttihad-ı Milli bankasında çalışmıştır. Bu sırada İnegöllü Refet Bey in kızı Reşide ile evlenmiştir.

    1908yılında İkinci Meşrutiyet in ilanından sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti ne katıldı. Bu cemiyetin BursaŞubesi Genel Sekreterliğini yaptı. 1918 yılında Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti ne girmiştir.

    1913 yılı sonunda İzmir e gelen Celâl Bayar, İttihat Terakki Cemiyeti ne katmak için spor yapan Altaylı gençleri davet etti ve 1914 yılının 16 Ocak tarihinde Altay fiilen kuruldu. Celâl Bayar, Şark İdadisinde faaliyet gösteren Altay ın kuruluşu için para yardımında bulundu.

    12 Ocak1920 de toplanan son Osmanlı Mebusan Meclisi ne Saruhan Sancağımilletvekili olarak katıldı. Millî Mücadele nin başlaması ile birlikte Anadolu ya geçerek bu harekete fiilen Galip Hoca olarak katıldı.

    Bu mücadelenin kazanılması sırasında Batı Anadolu da faaliyet gösterdi. Aynı zamanda Birinci Büyük Millet Meclisi nde Saruhan (Manisa) Milletvekili olarak görev aldı. 1921 de İktisat Vekili oldu.

    Lozan Barış Konferansı na müşavir göreviyle katıldı. 1923seçimlerinden sonra İkinci Büyük Millet Meclisi ne İzmir Milletvekili olarak girdi.

    1924yılında Türkiye İş Bankası nın kurulmasında önemli rol oynadı. İktisat Vekilliği görevinde bulundu. Türkiye Cumhuriyeti nin kuruluşunda mücadele adamı, politikacı ve iktisatçı olarak temayüz etti. 1932-1937tarihleri arasında İktisat Vekilliği, 1937-1939yılları arasında Başvekillik yaptı. 1943yılına kadar İzmir Milletvekili olarak siyasi hayatını sürdürdü.

    Çok partili siyasi hayata geçilmesi üzerine 1946yılında arkadaşları ile birlikte Demokrat Parti yi kurdu ve başkanlığına getirildi. Partisinin 1950seçimlerini kazanmasından sonra aynı yıl Türkiye Büyük Millet Meclisitarafından Türkiye nin üçüncü Cumhurbaşkanıseçildi. On yıl boyunca sürdürdüğü bu görevden 27 Mayısdarbesi ile 1960yılında ayrıldı.

    Yassıada Mahkemesitarafından idama mahkûm edildi (15 Eylül1961). Yaşı nedeniyle idam cezası daha sonra müebbet hapse çevrildi. Yassıada dan Kayseribölge cezaevine nakledilen Bayar, 7 Kasım1964tarihinde rahatsızlığı nedeniyle serbest bırakıldı. 7 Temmuz1966 da da dönemin cumhurbaşkanı Cevdet Sunaytarafından, Anayasa nın 97. maddesinde yazılı sebeplere dayanılarak affedildi.

    22 Ağustos1986tarihinde, 103 yaşında İstanbul da vefat etti ve memleketi olan Bursa-Umurbey de toprağa verildi.

    Doğduğu ev, Yapı Kredi Bankası Genel Müdürü Kazım Taşkent in katkılarıyla restore edilmiştir.

    Devam edecek........

  4. #4
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647

    Refik SAYDAM

    Merhaba



    Görev Süresi: 25 Ocak 1939 - 3 Nisan 1939
    Görev Süresi: 3 Nisan 1939 - 8 Temmuz 1942


    İbrahim Refik Saydam, (d. 1881, İstanbul– ö. 8 Temmuz1942, İstanbul). Türkiye Cumhuriyeti nin 4. başbakanıdır.
    Askeri Tıbbiyeyi Doktor Yüzbaşı olarak bitiren Refik Bey, Almanya da Berlinaskeri tıp akademisinde Brandenburg, Danzig, Spandou ve Scharite te eğitim gördü.

    Balkan Savaşı nda Antalya da ve Çatalcacephesinde Kolerahastalığını önleyici çalışmalar yaptı. 1914 te atandığı sahra genel sağlık müfettiş muavinliği sırasında bakteriyolojienstitüsünü örgütleyerek tifo, dizanteri, vebave koleraaşılarının, tetanosve dizanteriserumlarının burada üretilmesini ve I. Dünya Savaşıboyunca ordu ihtiyacının karşılanmasını sağladı. Salgın hastalıklarla mücadelesini Hasankale de cephe hizmetinde sürdürdü.

    Tifüse karşı hazırladığı aşı tıp literatürüne geçti ve I. Dünya Savaşı nda Alman ordusunda ve Kurtuluş Savaşı nda kullanıldı. 1919 da 9. Kolordu sağlık müfettişi muavinliği görevi ile Mustafa Kemal in yanında Samsun a çıkan Refik Bey Erzurum da Mustafa Kemal in karargâhı dağıtıldıktan sonra Erzurum askeri hastanesi bulaşıcı hastalıklar servisi şefliğine atandı. Fakat bu görevi kabul etmeyerek ordudan ayrıldı. Erzurum ve Sivaskongrelerinin çalışmalarına katıldı.

    1920 de TBMM ye Beyazıtmilletvekili ve Milli Savunma Vekaletine bağlı Sıhhiye Dairesi Başkanı olarak girdi. İkinci dönemden başlayarak üyeliğini İstanbul milletvekili olarak sürdürdü. Aynı yıl Sağlık ve Sosyal Yardım (Sıhhat ve İçtimai Muavenet) bakanı seçildi. Türkiye Cumhuriyeti nin ilk sağlık bakanı olan Refik Bey 14 yıl sürecek olan bu görevinde sağlık hizmetlerinin temellerini attı. 1924 de Ankara da ve daha sonra Erzurum, Diyarbakır, Sivasve diğer birçok ilde memleket hastaneleri, doğum ve çocuk bakımevleri açtı. Ayrıca bu konuda eleman yetiştirilmesine önem vererek sağlık kursları, tıp öğrenci yurtları 1928 de HıfzısıhhaEnstitüsünü ve Mektebini, İstanbulve Ankara da verem savaş dispanserlerini kurdu.

    1931- 1938yıllarında zaman zaman Eğitim ve Maliye Bakanlıklarına vekaleten bakan Refik Saydam, Atatürk ün ölümünden sonra içişleri bakanlığı, CHPgenel sekreterliği ve 15 yıl Kızılaybaşkanlığı yaptı.

    1939-1942yılları arasında başbakaniken, sağlık konusuna ayrıca önem verem Refik Saydam "Devlet idaresi A dan Z ye bozuktur, düzeltmek ister" diyerek devlet yönetiminde köklü bir reform taraftarı olduğunu dile getirmişti. 8 Temmuz1942 de İstanbul un besin sorununun düzenlenmesi için yaptığı inceleme gezisinde hayatını kaybetti.

    Devam edecek........

  5. #5
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba

    Ahmet Fikri TÜZER
    Görev Süresi: 8 Temmuz 1942 - 9 Temmuz 1942
    Ahmet Fikri Tüzer (1878, Şumnu- 16 Ağustos1942), Türk devlet adamıdır.
    1924- 1927yılları arası Sağlık BakanlığıMüsteşarlığı yaptı. III, IV, V ve VI. dönemlerde (1927- 1942) ErzurumMilletvekilliği yaptı. 1942yılında 12. ve 13. hükümetlerde İçişleri Bakanlığıyaptı.Şükrü Saracoğlubaşkanlığındaki 13 üncü hükümet kurulmadan önce 12 inci hükümette geçici olarak (8-9 Temmuz1942) başbakanlık yaptı. 16 Ağustos1942 de görevi başında iken vefat etmiştir.


    Şükrü SARACOĞLU
    Görev Süresi: 9 Temmuz 1942 - 9 Mart 1943
    Görev Süresi: 9 Mart 1943 - 7 Ağustos 1946

    Mehmet Şükrü Saracoğlu, (d. 1887, Ödemiş-İzmir– ö. 27 Aralık1953, İstanbul). Eski milletvekili ve başbakan.
    İlk ve orta okulu Ödemiş’te okuduktan sonra İzmir idadisi’ne girdi. Son derece zeki, çalıskan bir öğrenciydi. İzmiridadisini birincilikle bitirerek, Mekteb-i Mülkiye’ye geçti. 1909yılında Mekteb-i Mülkiye’ yi bitirerek İzmir Valiliği Maiyet Memurluğu’na atandı. İzmir Sultanisi’nde matematik-öğretmenliği yapan Saracoğlu, 1911yılında İttihat ve TerakkiTicaret Mekteb-i Müdürlüğü görevine getirildi.

    1914yılının Ocakayında bir devlet bursu kazanan Saracoğlu, Belçika’ya öğrenime gitti. Kısa bir süre sonra Birinci Dünya Savaşıpatlayınca hemen İzmir’e döndü. 1915Mayıs’ında tekrar CenevreSiyasi İlimler Akademisi’nde okumak için İsviçre’ye giderek burada dört yıl kaldı ve bu fakülteyi çok iyi bir dereceyle bitirdi. Mondros Mütarekesi’nden sonra Cenevre’de Türk Talebe Cemiyeti’ni kurarak bu cemiyet adına Fransızca bir derginin yayınlanmasını üstlendi. Türk Talebe Cemiyeti’nin başkanı olarak Avrupakamuoyunda Mondrosşartlarının olumsuzluğuna tepki yaratmak için uğraşlar vererek Osmanlı Devleti’nin haklarını savundu.

    O günlerde İzmirişgal edilince Türkiye’ye gideceğini öğrendiği bir İtalyangemisine kaçak binip yurda döndü. Ulusal Kurtuluş Hareketi’ne katıldı. Kuşadası, Nazillive Aydınyörelerinde kurulan Kuva-i Milliyehareketlerinin örgütlenmesinde çalıştı. Osmanlı Meclisi Mebusanı’na İzmirmilletvekili olarak seçildiyse de, Saracoğlu bu göreve katılmadı.

    Saracoğlu, 1923’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne İzmir Mebusu olarak girdi.

    Fethi Okyarkabinesinde Maarif Vekili, İnönü’nün 3 ve 4. hükümetlerinde Adliye Vekili, ve 12’nci Refik Saydamhükümetinde Hariciye Vekiliolan Mehmet Şükrü Saracoğlu, 1942yılında Refik Saydam’ın ölümü üzerine İnönütarafından 9 Temmuz1942günü başkanlığa atanarak hükumetikurmakla görevlendirildi. 5 Ağustos 1942 de hükümet programını okurken "Biz Türk üz, Türkçüyüz ve daima Türkçü kalacağız. Bizim için Türkçülük bir kan meselesi olduğu kadar bir vicdan ve kültür meselesidir. Biz azalan veya azaltan Türkçü değil, çoğalan ve çoğaltan Türkçüyüz. Ve her vakit bu istikamette çalışacağız."[1] demişti.

    Fethi Okyarhükümetinde Milli Eğitim Bakanlığıyapan Saracoğlu, 1926’da Yunanlılarlakurulan Mübadele Komisyonu’na başkanlık etti. Başbakanlığına kadar kurulan bütün hükümetlerde görev aldı. Bu hükümetlerde Maliye, Adliye ve Hariciye vekilliklerinde bulundu. Varlık Vergisininuygulanmasında öncülük etti. Saracoğlu’nun 1932yılında Paris’te Osmanlıborçlarının ödeme koşullarının saptanması görüşlerini Türkiyeadına yürütürken görüyoruz. 1933’de bir antlaşma ile bu konuyu başarıyla ve batılı gözlemcilerin hayranlığı içinde bitirirken izliyoruz. Saracoğlu’nun devlet adamlığı vitrinini süsleyen en değerli ve liyakatinin zirvesine vardığı bu anlaşma ile genç Türkiye Cumhuriyeti’nin maliyesi soluk aldı.

    Genç Cumhuriyet’in devlet organlarının kurumlaşmasında da emeği geçen Saracoğlu, bakanlıkları sırasında avukatlık, hakimlik İcra İflas Kanunlarını hazırlamış ve çıkartmış iş esasına dayalı cezaevlerinin oluşmasını ve ilk örnek olarak İmralı’nın kuruluşunu sağlamıştır. Barem ve Emeklilik kanunları da Saracoğlu’nun zamanında oluşturulmuştur.

    Refik Saydam’ın ölümü sonrasında 1942yılında Başbakanolan Saracoğlu, bu döneminde de Cumhuriyetdöneminin bütünsellik taşıyan seçim yasasını iki dereceli olarak hazırladı ve çıkarttı. "Açık oy-gizli sayım" esaslarına göre hazırlanan bu kanuna göre her seçmenin hangi partiye oy verdiği herkes tarafından görülebilecek, fakat oy sayımı gizli yapılacaktı. O tarihe kadar başka hiçbir demokrasitarafından keşfedilmemiş olan bu usule göre yapılan 1946seçimleri CHPtarafından kazanıldı. Şükrü Saracoğlu döneminde başarılan diğer iki işlem ise muhalif işadamlarına salınan Varlık Vergisive Turancılık la suçlanan milliyetçilerin işkenceden geçirilmesidir.[2] İkinci Dünya Savaşı nın "Milli Şef"likle idare edilen Almanyave İtalyatarafından kaybedilmesi ve Sovyetler Birliği nin Türkiye den Kars, Ardahan, Artvinve Sarıkamış ı istemesinden sonra 1946 da Saracoğlu istifa ederek Başbakanlığı Recep Peker’e devretti. 1 Kasım1948ve 22 Mayıs1950yılları arasında Türkiye Büyük Millet MeclisiBaşkanlığı yaptı.

    Bütün demokratik ülkelerde olduğu gibi "Gizli oy-açık sayım" esasına göre 14 Mayıs 1950tarihinde yapılan demokratik seçimlerde yeterli oy alamayan Saracoğlu TBMM ye seçilemeyince siyaseti bıraktı.

    Şükrü Saracoğlu ayrıca 16 yıl boyunca Fenerbahçe Spor Kulübü nün başkanlığını yapmıştır. 22 Temmuz1998yılında alınan kararla Fenerbahçe Stadı nın adı Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumuolarak değiştirilmiştir.

    Devam edecek........

  6. #6
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba



    Recep PEKER
    Görev Süresi: 7 Ağustos 1946 - 10 Eylül 1947
    Mehmet Recep Peker (5 Şubat1889, İstanbul- 1 Nisan1950, İstanbul), Türkasker ve siyaset adamı. 1931 - 1936 Dönemi nde Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreteri sıfatıyla, Atatürkve İnönü nün yanında rejimin "üçüncü adamı" olarak sivrildi. Faşist İtalya ve Nazi Almanyası na yakın bir politikayı savundu. 1936 da iktidardan uzaklaştırıldı.
    7 Ağustos 1946- 10 Eylül 1947 tarihleri arasında Türkiye Cumhuriyeti başbakanlığında bulundu.

    Hayatı
    Orta öğrenimini Kocamustafapaşa Askeri Rüştiyesi ve İdadisi nde yaptıktan sonra 1907yılında Mekteb-i Harbiye yi bitirdi. 1911-1912yıllarında Yemen de Trablusgarpve 1912-1913yıllarında da Balkan Savaşları nda çarpıştı.

    I. Dünya Savaşı nda Rumelive Kafkas Cephelerindegörev aldı. 1919 da Erkânı Harbiye Mektebinibitirdi. Kurtuluş Savaşı na katılmak üzere Şubat 1920 de Anadolu ya geçti. Binbaşı rütbesi ile 20. Kolordu da görevlendirildi. 23 Nisan1920 de açılan TBMM nin Genel Sekreterliğine getirildi. 1923 te Kütahya Mebususeçilerek iki dönem TBMM ye girdi. Bir süre Hakimiyeti Milliyegazetesinin başyazarlığını yaptı.

    1924- 1925yıllarında Dahiliye Vekilioldu. Ayrıca Mübadele, İmar ve İskân Bakanlığı na vekalet etti. 3. ve 4. İsmet Paşahükümetlerinde 1925-1927yılları arasında Müdafaa-yi Milliye Vekilliğive 1928-1930yıllarında Nafia Vekilliğiyaptı. İtalya da Mussolinive Almanya da Hitlerrejimlerine yakın bir politikayı savundu. 1931 de Cumhuriyet Halk FırkasıKâtib-i Umumiliği ne atandı. 1933 te reorganize edilen İstanbul Üniversitesi nde Atatürk tarafından İnkılap Tarihidersleri vermekle görevlendirildi. 1931- 1936yılları arasında Atatürk ve Başvekil İsmet İnönü ile birlikte Tek Parti rejiminin"güçlü adamı" olarak görüldü. 1936 da Atatürk le arasındaki bir fikir ayrılığı nedeniyle Partideki Katib-i Umumilik görevinden azledildi.

    20 Temmuz1936 da İsviçre nin Montreauxkasabasında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi nden sonra, Atatürk ün dünya politikasında Türkiye nin İngiltereve diğer demokratik ülkelerle birlikte hareket alanı bulmasını istemesi, önce Peker in daha sonra da Başvekil İsmet İnönü nün azledilmelerinin asıl nedeni olarak gösterilir.

    Ağustos 1946 da çok partili dönemin ilk hükümetini kurdu. Recep Peker in Halk Evleri nin yayın organı Ülkü Dergisi nde çıkan İnkılâp Tarihi ders notları, 1935 de İnkılâp Tarihi Dersleri adı ile kitap olarak yayınlandı.

    Devam edecek........

  7. #7
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba



    Hasan SAKA
    Görev Süresi: 10 Eylül 1947 - 10 Haziran 1948
    Görev Süresi: 10 Haziran 1948 - 16 Ocak 1949

    Hasan Hüsnü Saka, (d.1886, Trabzon– ö. 29 Temmuz1960, İstanbul). Eski milletvekili, başbakan.

    İlk ve orta öğrenimini Trabzon İbtidai Mektebi ve Rüştiyesi nde tamamladıktan sonra İstanbul-Mercan İdadisi nden mezun oldu. Mülkiye Mektebi ni 1908 de bitirdi. Divan-ı Muhasebatta(Sayıştay) devlet hizmetine girdi. 1909 da öğrenim için Fransa ya gönderildi. Kasım1912 de Paris Siyasal Bilgiler OkuluDiplomasî Şubesinden mezun olarak yurda döndü, eski görevinde çalışmaya başladı. Nisan1915 te Maliye NezaretiVaridat Umum MüdürlüğüTemettü Vergisi Temyiz Komisyonu1 inci Mümeyyizliğineatandı. Ekim1916 da Eskişehir Bölge İktisat Müdürüoldu. 4 Eylül1918 de Mülkiye Mektebi İktisat Öğretmenliğini üstlendi. İstanbul Mebusan Meclisi nin son döneminde TrabzonMilletvekili seçilerek dağılmasına kadar görev yaptı.

    28 Ocak1921 de TBMM nin I. Döneminde Trabzon Milletvekili seçilerek Meclise girdi. 19 Mayıs1921 de Maliye Vekilioldu, 22 Nisan1922 de istifa suretiyle görevden ayrıldı. 11 Mayıs1922 de İktisat Vekilliği ne seçildi.

    II. Dönem seçimlerinde tekrar Trabzon dan Milletvekili seçildi. 24 Eylül de İktisat Vekilliğine atandı. 30 Ekim1923 te kurulan ilk Cumhuriyet Kabinesinde İktisat Vekilliğini korudu. 6 Mart1924 te II. İsmet Paşa Kabinesi nde Ticaret Vekilliği ne getirildi. 3 Mart1925 te III. İsmet Paşa Kabinesi nde Maliye Vekilliğine atandı. 13 Temmuz1926 da görevinden istifa suretiyle çekildi. 1 Kasım1926 da TBMMBaşkan Vekilliğine seçildi. Bu görevini III. ve IV. Dönemlerde de korudu.

    V. Dönemde yeniden Trabzon Milletvekili seçilerek 1 Mart1935 te yeniden Başkan Vekili oldu. 1 Kasım1935 te Başkan Vekilliğinden ayrıldı. 24 Ekim1936 da İstanbul dan Ankara ya nakledilen Siyasal Bilgiler Okulu Umumî İktisatProfesörlüğünü üstlendi.

    VI, VII, ve VIII. Dönemlerde de Trabzon dan Milletvekili seçilerek 13 Eylül1944 te II. Saraçoğlu kabinesi nde Dışişleri Bakanlığı na getirildi. Recep Peker Kabinesi nde de aynı görevi korudu. 9 Eylül1947 de Kabinenin istifasıyla görevi son buldu.

    10 Eylül1947 de Başbakanlığa atandı. 10 Haziran1948 de II. Kabinesini kurdu, 9 Ocak1949 da Başbakanlıktan çekildi. Mecliste CHPGrup Başkanı olarak yasama görevini sürdürdü. IX. Dönemde son olarak Trabzon dan milletvekili seçildi, 1954seçimleriyle politikadan çekildi.

    29 Temmuz1960 ta İstanbul da vefat etti, Zincirlikuyu Mezarlığı nda toprağa verildi.

    Devam edecek........

  8. #8
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Selam!



    Şemsettin GÜNALTAY

    Görev Süresi: 16 Ocak 1949 - 22 Mayıs 1950
    Şemsettin Günaltay (d. 1883, Kemaliye– ö. 19 Ekim1961, İstanbul),
    Türkiye Cumhuriyeti nin 18. başbakanı, tarihçi ve eski Türk Tarih Kurumubaşkanı.

    Şemsettin Günaltay, Lozan ÜniversitesiDoğa Bilimleri bölümünden mezun oldu. Yurda dönünce çeşitli liselerde müdürlük yaptı ve bu sırada tanıştığı Ziya Gökalp’in etkisiyle Türk tarihini araştırmaya başladı. 1914’te Darülfünun’daki ıslahat çalışmaları sırasında Edebiyat Fakültesi Türk tarihi ve İslam kavimleri tarihi profesörü, daha sonra da İlahiyat Fakültesi dekanı oldu. 1914-1918 yılları arasında Osmanlı Meclis-i Mebusanı Ertuğrul Sancağı’ndan Bilecik mebusu seçilerek Meclis-i Mebusan’a girdi ve Meclis dağılana kadar bu görevde kaldı.

    Bir süre İstanbul Belediye Meclisi’nde üyelik ve başkan vekilliği de yapan Günaltay, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nde görev aldı. II.(ara seçim), III., IV., V., VI. ve VII. Dönem Sivas, IX. Erzurummilletvekilliği yapan Şemsettin Günaltay, 1949’da Hasan Saka’nın istifası üzerine başbakanlığa getirilmiş ve Demokrat Partiiktidarına kadar bu görevini sürdürmüştü. CHPİstanbul il başkanlığı ve Kurucu Meclis üyeliği de yapan Günaltay, 1961’de İstanbul senatörü seçildi, ancak göreve başlayamadan öldü. 1941’den ölene dek Türk Tarih Kurumu’nun başkanlığını yapan Günaltay’ın eserleri arasında, Zulmetten Nura, Hurafattan Hakikata, İslam Dini Tarihi, Maziden Atiye sayılabilir.

    Şemsettin Günaltay, 19 Ekim 1961’de Ortaköy Şifa Yurdu’nda prostat kanserindenöldü. Cenazesi İstanbul Üniversitesi’nde yapılan bir törenden sonra vasiyeti üzerine Ankara Asri Mezarlığı’nda kızının yanında toprağa verildi.

    Laikliğe karşı işlenen suçları düzenleyen Ceza Kanunu nun 163. maddesinin düzenlemesini, Dp nin Günaltay ı dini kimliğinden ve kitaplarından dolayı ve paradan Atatürk ün resmini CHP çıkartarak İsmet İnönü nün resmini koyduklarından CHP yi ve kendisini Atatürk karşıtlığı ve irticanın odağı olduğu yönünde DP nin suçlamaları üzerine Şemsettin Günaltay döneminde çıkarılmıştır

    Devam edecek........

  9. #9
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba



    Adnan MENDERES

    Görev Süresi: 22 Mayıs 1950 - 9 Mart 1951
    Görev Süresi: 9 Mart 1951 - 17 Mayıs 1954
    Görev Süresi: 17 Mayıs 1954 - 9 Aralık 1955
    Görev Süresi: 9 Aralık 1955 - 25 Kasım 1957
    Görev Süresi: 25 Kasım 1957 - 27 Mayıs 1960

    Adnan Menderes (tam adı: Ali Adnan Ertekin Menderes, d. 1899, Aydın– ö. 1961, İmralı Adası), siyasetçi,
    Türk tarihinde demokratikseçimle işbaşına gelen ilk lider, 1950-1960yılları arasında Türkiye Cumhuriyetibaşbakanı.

    Çocukluk ve gençlik yılları
    1899 da, Aydınlıtoprak ağası varlıklı bir çiftçinin oğlu olarak doğdu. Büyük babası Hacı Ali PaşaKırım Tatarları ndan olup Eskişehirçevresinden Tiretaraflarına göç etmiştir. İbrahim Ethem Bey le, Tevfika Hanım ın oğludur. Kızkardeşi Melike küçük yaşta ölmüştür. 1. Dünya Savaşı öncesinde önce Karşıyaka da forvet, daha sonra Altay da kalecilik olmak üzere futbol oynadı. İzmir in ünlü ailelerinden, Yemişçibaşı Fatma Berin Hanım la evlenmiş, ondan Yüksel, Mutlu, Aydın olmak üzere üç oğlu olmuştur. İlkokuldan sonra, İzmir Amerikan Koleji nden mezun oldu. 1.Dünya Savaşı nda yedeksubay eğitimi gördü, fakat hastalandığı için cepheye gidemedi. Kurtuluş Savaşı nda savaştı ve İstiklal Madalyasıaldı. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi nden 1935yılında mezun oldu...

    Siyasi hayatı
    CHP dönemi
    Ana madde: CHP
    Aydın da, 1930 da, kısa süreli "Serbest Cumhuriyet Fırkası"nın bir kolunu organize etti. Bu partinin İsmet Paşatarafından zorla kapattırılmasından sonra 1931 seçimlerinde Atatürktarafından Cumhuriyet Halk Partisi nden Aydınmilletvekili seçildi.[1] Atatürk ün ölümünden sonra İnönü CHP nin başına geçince İnönü nün bütün üretim araçlarını devletleştirme faaliyetlerine karşı çıktı. Sonunda, zaten Devlet, Türkiye de toprakların %70 ten fazlasına sahipken, İnönü nün köylülere dağıtacağım diyerek geri kalan arazileri de devletleştirmek istemesi üzerine, İsmet Paşa nın Sovyetler Birliğindekigibi tarımı kolhozlaştıracağınıöne sürerek üç arkadaşıyla birlikte dörtlü takriri verdi.[2] Bu nedenden ve parti içi muhalefetten dolayı 1945yılında CHP den ihraç edildi.

    Demokrat Parti dönemi
    Ana madde: Demokrat Parti
    7 Aralık1945 te, CHP den birlikte ihraç edildikleri arkadaşları Celal Bayar, Fuat Köprülüve Refik Koraltanile Demokrat Parti yi kurdu. 1946seçimlerinde Celal Bayar dan sonra partideki ikinci önemli adam durumuna geldi.

    1946 da yapılan seçimlerde şaibeli bir şekilde "açık oy gizli tasnif" usulü uygulanmıştır. [3] [4] Bu sonuçlara göre CHP bu seçimleri %70 oy oranı ile kazandığını iddia etti. 1908 den sonra Türk tarihinde ilk defa 14 Mayıs1950 de "gizli oy açık tasnif" ile yapılan demokratik seçimlerde ise DP %52 oy oranıyla çoğunluğu sağlayarak tek başına iktidara geldi. Bu seçimde CHP %35 oy aldı ancak kendi kanunlaştırdıkları seçim sisteminin çarpıklığı nedeniyle DP 488, CHP 32 milletvekili çıkardı. Demokrat Partidaha sonra yapılan 1954 seçimlerinde %57, 1957 seçimlerinde de %48 oy alarak tek başına iktidarını devam ettirdi. Adnan Menderes böylece, Türkiye Cumhuriyetitarihinde arka arkaya üç serbest seçim kazanan tek lider oldu.[5] Adnan Menderes in 10 yıllık başbakanlık döneminde Türkiç ve dış politikasında büyük değişimler oldu. Menderes bu 10 yıllık başbakanlık döneminde Türkiye nin Kore Savaşı nda Birleşmiş Milletlerkuvvetlerine Türk Tugayı ile katılması gibi halen tartışılan bazı kararlara imza attı. ABDile sağlanan bu yakınlaşmadan sonra Türkiye, Komünizmle mücadele için kurulan NATO ya 1952 yılında tam üye olarak kabul edildi. O zamana kadar Kurtuluş Savaşı sırasında Sovyetlerden alınmış olan 1920 lerden kalan teçhizatı kullanmakta olan Türk Ordusu, ABD den hibe yoluyla alınan 2. Dünya Savaşıfazlası malzemelerle askeri teknolojide 1945 ler seviyesine geldi.

    Menderes teknoloji eğitimine verdiği önem dolayısıyla, Amerikan Ford Vakfıkatkılarıyla Orta Doğu Teknik Üniversitesi ni kurmuş ve aynı vakfı Ankara Fen Lisesi nin kuruluşu konusunda da ikna etmiştir. [kaynak belirtilmeli] İleri mali piyasaların gelişmesi için Türkiye Vakıflar Bankası nı kurdu ve özel bankacılığı da teşvik etti. Atatürkdöneminde kurulan ve yuvarlak inşaat demiri imal eden Karabük Demir-Çelik Tesislerineilave olarak sanayide kullanılan yassı çelik (sac) imal eden EreğliErdemir Demir-Çelik TesisleriniAmerikanMarshall Planındangelen kredilerle kurdu. Adnan Menderes in 10 yıllık Başvekillik döneminde Türkiye nin Gayri Safi Milli Hasılasıyılda ortalama %9 oranında büyüdü. Bu yıllık ortalama kalkınma hızına TCilk defa ulaşıyordu ve şimdiye kadar da bir daha hiçbir on-yıllık dönemde bu ortalama kalkınma hızına ulaşamadı.

    1957 seçimlerinden sonra İstanbul da imar çalışmalarına ağırlık verdi ve Barbaros Bulvarı, Büyükdere Caddesi, Vatan Caddesi, Millet Caddesi ve Edirne Asfaltı (şimdiki E-5 otoyolu) yollarını açtı. Mamafih, bu yolları açmak için binlerce evi, sahiplerine çok düşük bedellerle ve ödemeleri de geciktirerek istimlak etti ve yıktı.

    Son Menderes hükümeti (23. hükümet) Kıbrıskonusunda imzaladıkları ortaklık anlaşmasına garantörlük maddesini yerleştirerek Türk ordusunun 1974 yılında iki aşamada gerçekleştirdiği Kıbrıs Barış Harekatı nın hukuki zeminini hazırlamış, önemli bir uluslararası başarıya imza atmıştır.[kaynak belirtilmeli] Türkiye, 1959yılında hazırlanan ve 1960’da Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluşuyla uluslararası geçerlilik kazanan Garanti Anlaşması’ndan doğan haklarını kullanarak sözkonusu müdahaleyi gerçekleştirmiştir. Türkiye, Yunanistanve İngiltere’ye garantörlük sıfatını veren ve Kıbrıs ın bağımsızlığını tanıyan Garanti Anlaşması’nın(Londra Anlaşması,1959) 2. maddesi şöyledir: “Yunanistan, Türkiye ve Birleşik Krallık, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin bu anlaşmanın birinci maddesinde gösterilen yükümlülüklerini göz önüne alarak, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını, toprak bütünlüğünü, güvenliğini ve aynı zamanda Anayasa’nın temel maddeleriyle kurulan düzenini tanırlar ve garanti ederler.”

    Menderes, geleneksel aile yaşam tarzına hoşgörülüydü ve laiklikkonusunda Fransız yorumunu (jakoben laiklik) benimseyen İnönüve CHP nin aksine seküleranglo-sakson yorumunu (demokratik laiklik) tercih ediyordu. İsmet İnönüdöneminden o güne kadar Türkçe okunması zorunlu olan ezanın istenilen dilde okunabilmesini serbest bıraktı, ancak bundan sonra ezan hep Arapça okundu. Türkiye de İslami kuralların önünü açtı ama yine de batıya hoşgörüyle yaklaşıyordu. Menderes, daha liberalve dışa bağlı bir iktisat görüşüne sahipti; yani daha fazla özel girişime izin verdi. Ekonomik girişimleri toplumun yoksul kesimini kısa dönemlik mutlu etti,.
    ama ülkede aşırı dış alıma sebep oldu. Menderes, en çok eleştiriyi, dışa bağımlılık politikaları yüzünden almıştır. Atatürkzamanında ulusal servet n***** özel teşebbüs tarafından kurulduktan sonra İsmet İnönüdöneminde devletleştirilen traktör ve basma fabrikaları Menderes döneminde süratle gelişen özel girişimciliğin yatırımlarıyla kurulan tesislerin rekabetine dayanamayarak ya özelleştirilmiş ya da kapatılmıştır. Nuri Demirağtarafından kurulduktan sonra İsmet İnönütarafından devletleştirme kaps***** alınan uçak ve uçak motoru fabrikaları ise yeni gelişen teknoloji ye ve NATOstandartlarına ayak uyduramadıkları için yurtdışına da satış yapamayıp kapatılmışlardır.

    27 Mayıs dönemi
    Ana madde: 27 Mayıs Darbesi
    Adnan Menderes 27 Mayıs 1960günü Kütahya da, 1969 yılında Hava Kuvvetleri Komutanı, daha sonra da 1980 yılında CHP nin Cumhurbaşkanı adayı olacak olan Albay Muhsin Baturtarafından gözaltına alınarak Ankara ya götürüldü. Adnan Menderes diğer Demokrat Partiüyeleri ile birlikte Yassıada da kurulan özel bir cunta mahkemesinde çeşitli suçlardan yargılandılar.
    Milli Birlik Komitesitarafından kurulan Yassıadamahkemesi, Celal Bayar, Adnan Menderes, Hasan Polatkanve Fatin Rüştü Zorlu yu Anayasa yı ihlal suçundan(146/1) suçlu bularak idama mahkum etti. Celal Bayar ın cezası yaş haddi nedeniyle ömür boyu hapse çevrildi.Fatin Rüştü Zorluve Hasan Polatkan16 Eylül1961, Adnan Menderes ise 17 Eylül1961 de İmralı Adası nda sabaha karşı 2:31 de idam edildi.

    Adnan Menderes in idamından önce bir aracı tarafından Gıyaseddin Emre ye ulaştırılan mektubunda ise şu sözler bulunmaktaydı:
    Sizlere dargın değilim, sizin ve diğer zevatın iplerinin hangi efendiler tarafindan idare edildiğini biliyorum. Onlara da dargın değilim. Kellemi onlara götürdüğünüzde deyiniz ki, Adnan Menderes, hürriyet uğruna koyduğu kellesini 17 sene evvel alamadığınız için sizlere müteşekkirdir. İdam edilmek için ortada hiçbir sebep yok. Ölüme karar-i metanetle gittiğimi, silahlarin gölgesinde yaşayan kahraman efendilerinize acaba söyleyebilecek misiniz ? Şunu da söyleyeyim ki, milletçe kazanılacak hürriyet mücadelesinde sizi ve efendilerinizi yine de 1950 de olduğu gibi kurtarabilirdim. Dirimden korkmayacaktınız. Ama şimdi milletle el ele vererek, Adnan Menderes in ruhu sizi ebediyete kadar takip edecek ve bir gün sizi silip süpürecektir. Ama buna rağmen dualarım (bu cümlenin üzeri çizilerek merhametim yapılmıştır) sizlerle beraberdir..

    17 Eylül 1961 sabaha karşı infazdan hemen de önce de şunları söyledi:"Hiç muğber değilim"soruşturma savcısıysa ona "evet hiç iğribar duymuyorum" demiştir (Kaynak Menderes in Dramı Şevket Süreya Aydemir)
    7 Kasım1964’de, Celal Bayar’ın hapis cezası Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’in affı ile kaldırıldı.

    Ölümünden sonra
    Ölümünden sonra yapılan 2. serbest seçimlerde (ilki 1961 de yapılmıştı) Demokrat Parti nin devamı olduğunu söyleyen Adalet Partisi %52 oy alarak iktidara tek başına geldi.

    11 Nisan1990 da kabul edilen 3623 sayılı kanunla Adnan Menderes ve onunla birlikte idam edilen arkadaşlarının itibarları iade edildi.[8] Aynı kanun uyarınca naaşı 17 Eylül1990 da İmralı dan alınarak devlet töreniyle İstanbul da Vatan Caddesi nde kendisi için yapılan bir anıtmezara taşındı.

    Menderes in adı, Turgut Özal ın Cumhurbaşkanlığı döneminde İzmir deki uluslararası hava limanına (Adnan Menderes Hava Limanı), Süleyman Demirel in Cumhurbaşkanlığı döneminde de adı Aydın da kurulan üniversiteye (Adnan Menderes Üniversitesi) verildi.

    Devam edecek........

  10. #10
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba



    Cemal GÜRSEL

    Görev Süresi: 27 Mayıs 1960 - 5 Ocak 1961
    Görev Süresi: 5 Ocak 1961 - 27 Ekim 1961


    1895, Erzurum- 1966, Ankara, Türk asker, Milli Birlik Komitesi(MBK) başkanı, devlet adamı ve Türkiye Cumhuriyeti nindördüncü cumhurbaşkanıdır. Gürsel, Erzurum un Türk yerlisi asker kökenli bir ailenin çocuğu olarak 1895 yılında doğdu

    Eğitimi
    İlk öğrenime Ordu ilindensonra Erzincan dadevam eden Gürsel, orta eğitimini tamamladıktan sonra İstanbul Kuleli Askerî Lisesi neaskeri öğrenci olarak girdi. Kuleli de son sınıf öğrencisiyken Birinci Dünya Savaşı nınbaşlaması üzerine 16 Ekim1914 de askeri eğitimine ara verdi ve 4. Kolordu da subayolarak göreve başladı.

    1 Eylül1922 deyüzbaşılığayükselen Gürsel, bir yıl Harp Okulu ndaeğitim aldı. 1 Ekim1926 daHarp Akademisi nebaşladı ve 1 Eylül 1929 dakurmay subay olarak Akademi den mezun oldu. Gürsel, 1927yılında Melahat Hanım ile evlendi ve bu evlilikten Muzaffer adını verdikleri bir oğlu oldu.

    Askerlik dönemi
    Gürsel, birlik komutanlıkları ve karargahgörevlerinde 45 yıl süren askerlik hizmetinde bulundu.
    Gürsel, aktif askerlik görevine Çanakkale Savaşı na katılarak başladı. 45 yıl süren askerlik kariyerinde, Kara Kuvvetler Komutanlığı nabağlı çeşitli birliklerde komutanlık ve karargah görevlerinde hizmet verdi. Askeri ogrencilik yillarindan itibaren, populerligi ve kendisine duyulan sevgi nedeniyle arkadaslarinca "Ağa" lakabi verildi ve vefatina kadar hep Cemal Ağa olarak bilindi.

    Katıldığı savaşlar
    Gürsel, Çanakkale, Filistin, Suriyeve Kurtuluşsavaşlarındayer aldı.
    1914ve 1917yılları arası topçu teğmenolarak Çanakkale de1. Topçu Alayı nın 1. Bataryası nda savaştı. Çanakkale Savaşı sonrası, 1 Eylül1917 de41. Tümen Obüs Bataryası Komutanlığı na atanarak Filistin Cephesinegönderildi. Filistin ve Suriye cephesindeki bütün savaşlarda 41. Alay ın 5. Bağımsız Batarya Komutanı olarak görev aldı. İngilizlere Gazzecephesinde 19 Eylül1919 daesir düşerek Mısır daiki yıl esir kaldı. 6 Ekim1920 deserbest kalınca İstanbul adönüp, Erzurum Kongresi niizleyen günlerde Anadolu yageçerek, Kurtuluş Savaşı nın batı cephesindekibütün savaşlara katıldı.

    Aldığı ödüller
    1. Tümen de üstün başarı ile verdiği hizmetleri için kıdem zammı ile taltif edildi. Büyük Taarruz dafiilen görev başında muharebede bulunarak Harb Madalyasıve İstiklal Madalyasıile taltif edildi.

    27 Mayıs 1960 İhtilâli
    27 Mayıs 1960 ihtilâli öncesinde Kara Kuvvetleri Komutanıolan Gürsel; 2 Mayıs1960 daziyareti sırasında sohbet ettiği Milli Savunma Bakanı Ethem Menderes eve dolayısıyla hükümete kişisel görüşlerini belirterek Başbakan Adnan Menderes in cumhurbaşkanı olmasını destekleyen tarihi bir mektubu 3 Mayıs 1960 da yazdı. Gürsel erken emekliye sevkedildi ve 3 Mayıs1960 dazorunlu izinle İzmir egitti.

    Silahlı Kuvvetlerin tüm kademelerine iletilen ve ordunun mutlaka siyasetten uzak kalmasını tavsiye eden bir veda mektubu göndererek İzmir e yerleşmişti. Kara Kuvvetleri Komutanlığından ayrıldığını bildirdiği veda mektubunda Gürsel in ifadeleri: "Ordunun ve taşıdığınız üniformanın şerefini daima yüksek tutunuz. Şu sırada memlekette esen hırslı politika havasının zararlı tesirlerinden kendinizi korumasını biliniz. Ne pahasına olursa olsun politikadan katiyyen uzak kalınız. Bu, sizlerin şerefi, ordunun kudreti ve memleketin kaderi için ehemmiyeti haizdir." idi.

    27 Mayıs 1960 da albay ve daha alt kademedeki subaylarca gerçekleştirilen ihtilal sonrasında 3. Ordu Komutanı Orgeneral Ragıp Gümüşpala nın Milli Birlik Komitesi ne (MBK)liderlerinin kim olduğunu sorması ve eğer başlarında kendisinden daha kıdemli bir asker olmadığı takdirde 3. Ordu ile birlikte Erzurum dan Ankara ya yürüyüp isyana son vereceğini bildirmesi üzerine, ihtilalciler o zamana kadar darbe den haberi olmayan zorunlu izindeki Orgeneral Cemal Gürsel i askeri uçakla İzmir den Ankara ya getirdiler. Gürsel MBK nın daveti ile başkanlık görevini üstlendi ve ihtilal lideri olarak kabul edildi. Kendisiyle yapilan 16 Temmuz 1960 tarihli bir gazete (Cumhuriyet) görüşmesinde, ‘Şebeke zaten hazırdı. Ben şahsen ordunun siyasete katılmasını istemiyor ve genç arkadaşlarımın (ihtilal) teşebbüslerine engel oluyordum. İşler öyle bir seviyeye geldi ki, ordunun siyasete karışmasına karşı olmama rağmen, onları görevlerinde serbest bıraktım. şimdi bütün hedefim, adalet ve ahlak prensiplerine dayalı bir idareyi yeniden kurmaktir.’ açıklamasında bulundu.
    Cemal Gürsel, 27 Mayıs 1960 günü öğleden sonra, İstanbul ve Ankara Üniversiteleri Hukuk Fakültelerinin öğretim üyeleri Ordinaryüs Profesör Sıddık Sami Onar, Ord. Prof. Hıfzı Veldet Velidedeoğlu, Prof. Ragıp Sarıca, Prof. Naci Şensoy, Prof. Hüseyin Nail Kubalı, Prof. Dr. Tarık Zafer Tunaya, Doç. Dr. İsmet Giritli, Prof. İlhan Arsel, Prof. Bahri Savcı, Prof. Muammer Aksoyve hocalarına yardım eden İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi asistanı (eski YÖKBaşkanı ve uzmanlık alanı Anayasahukuku olan) Prof. Erdoğan Teziç i kabul etti. Ord. Prof. Sıddık Sami Onar, heyet adına : "Bugün içinde bulunduğunuz durumu adi ve siyasi bir hükümet darbesi saymak doğru değildir." ifadesinde bulundu. Heyet, Gürsel tarafından yeni bir Türkiye’nin en özgürlükçü anayasasının (1961) taslağını hazırlamakla resmen görevlendirildi. Cemal Gürsel Paşa, 30 Mayıs 1960 da TBMMGenel Kurulu nda okunan programda "İkinci Cumhuriyet" tanımını ilk kez şu cümlelerle kullandı: “İkinci Cumhuriyet in Anayasa sı, ilmin ve geçmiş uzun yılların acı tecrübelerinin ışığı altında, memleketin mümtaz ilim adamlarının geceli gündüzlü çalışmaları memleket aydınlarının bu çalışmalara anketler vasıtasıyla katılmaları suretiyle hazırlanmaktadır. Birleşmiş Milletler Anayasası, İnsan Hakları Beyannamesi, Hukuk prensipleri ve milli ruh ve ihtiyaçlardan doğmuş olan eski Anayasamız ile milli gelenekler ve yurdumuzun özellikleri yeni Anayasamız için ilham alınan başlıca kaynakları teşkil etmektedir.”

    Cemal Gürsel, daha önce iptal edilmiş olan Türk ve İskoç milli futbol maçının Ankara da 8 Haziran 1960’da yeniden tertip edilmesini sağladıkdan sonra (Türkiye 4, İskoçya 2), ihtilalin yarattığı üzüntülü ortamda milli moralin ve kaynaşmanın artması için "Cemal Gürsel Kupası" isimli, 3 Temmuz’da finali İstanbul’da oynanan Türk futbol turnuvasini organize edip izledi (Fenerbahçe 1, Galatasaray 0).

    Tutuklu gazeteci ve öğrencilerin serbest bırakılmasını, yasaklı kapatılmış gazetelerin yeniden açılmasını sağladı. Emekliye ayrilan Orgeneral Ragıp Gümüşpala ya Demokrat Partilileribir araya getiren Adalet Partisi ni kurma gorevini verdi. Anayasanın ardından en önemli sorun Yassıada daki yargılamanın sonuçlarıydı. Bu noktada Cemal Gürsel in gücü ancak 15 idamı üçe indirmeye yetti. Devlet Başkanı Cemal Gursel ve İsmet İnönü’nun, diger dunya liderleri ile birlikte Adnan Menderesve diger iki kabine uyesinin idam cezalarının affı dilekleri, Milli Birlik Komitesi tarafından reddedildi. Bir Milli Birlik Komitesi uyesi yayınlanan hatıralarında Menderes in infazınin durdurulması için devlet başkanı Cemal Gürsel’in emri karşısında Yassıada başsavcısı Ömer Altay Egesel’in, “Aman acele edelim, kurtaracaklar!” dediğini ve her ihtimale karşı hücumbotuna bir darağacı kurdurtduğunu, gazetecilerle yaptığı bir konuşmada da “Menderes’i kurtarmada Gürsel’in ne gibi bir müdahalesi olabilir ki?” diyerek Devlet Başkanının bu konuda yetkisiz olduğunu ima ettigini belirtir. Cemal Gürsel, Milli Birlik Komitesiüyesi bir kurmay albay tarafından yapılan suikast girişiminden yaralı olarak kurtuldu. Bu olaydan sonra, kendini silahla vuran albaya hukuki ceza istemedi ve onunla diğer 13 MBK üyesi yurt dışına görevli olarak gönderildiler. Yeniden demokratik düzene dönülmesinde, yeni askeri darbelerin önlenmesinde liderlik etti.

    Başbakanlıkve Cumhurbaşkanlığıgörevlerine aday olmaları için Ankara datıp ve muhendislik dalında yüksek düzeyli iki akademisyene teklif götürdü ve destek verme önerisinde bulundu. Cumhurbaşkanlığıiçin kendi adaylığı ya da başkalarının adaylıklarına karşı hiçbir lobi ve girişimde açık ya da dolaylı şahsi rol almadı.

    Halk oyuna sunulan ve kabul edilen yeni Anayasagereğince, 10 Ekim1961 de yapılan genel seçimlerden sonra oluşturulan yeni Türkiye Büyük Millet Meclisitarafından konulan adaylığı çoğunluğun desteğini alarak 21 Ekim1961 deTürkiye nin dördüncü Cumhurbaşkanı olarak seçildi.

    Dönemindeki Gelişme ve Yenileşmeler
    Meclis te çoğunluğa sahip iktidar partisinin her istediğini kontrolsüz yapabilme zihniyetini politikadan uzaklaştırmak için, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile verilen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak üzere demokrasinin "emniyet supabı" olarak görülen Anayasa Mahkemesini, Cemal Gürsel, 25 Nisan 1962 tarihinde Ankara da ilk defa yürürlüğe soktu. Kutsal Emanetler, Topkapi sarayi muhafaza depolarindan ilk olarak, 31 Ağustos 1962 tarihinde modern müzecilik anlayışına uygun bir şekilde Turk halkina ve dunyaya sergilenmeye başlandı. Dini reform niteligindeki Diyanet İşleri Başkanlığı nin ilk kez kuruluşu direktifi ile gerceklesti ve 22 Haziran 1965 de kanun ile kabul edildi.
    ABDile SSCBarasındaki Küba Füze Krizinde, batı tarafında Turkiye nin komünizmekarşı koruyuculuk görevini yürüttü.
    İngilterekraliçesi II. Elizabethve ABD başkan yardımcısı Lyndon B. Johnson ukonuk etti. İngiltere askeri uçaklarının Türk hava sahasını Kuveyt itehdit eden Irak akarşı kullanması için izin çıkardı. Avrupalı liderlerle olan yakın diplomatik ilişkileri sayesinde, Avrupa Birliği1963 Ankara Anlaşmasınıve bir yıl sonrada Assosiye Üyelik konumuna Türkiyenin ulaşmasını sağladı.

    O günkü şartlarda, Istanbul ve Ankara radyolarının dinlenemedigi Doğu Anadolu da daha sonra bütün Doğu Anadolu ya hitap edecek olan ilk radyo istasyonunun merkezi konumlu Erzurum da kurulmasını sağladi ve açış konuşmasında "Aziz Doğulu vatandaşlar; Sizleri yabancı radyoları dinlemekten kurtarmak için Erzurum’da bir radyo istasyonu tesis ettik. Ve bugün neşriyata başlıyoruz. Yabancı radyolardan çok defa fesat, fitne hatta zehir gelir. Erzurum radyosu sizleri bu kötülüklerden koruyacak, kendi temiz sözlerimizle milli meselelerimizi öğrenecek, güzel seslerimizle şarkılarımızı dinleyeceğiz. Erzurum radyosu, doğu illeri ve yurdumuz için mutlu olsun. Bu vesileyle, tüm doğulu vatandaşlarıma sevgi ve saygı hislerimi ifade ederim.” ifadelerini kullandı. Daha sonra Turkiye Radyo ve Televizyon devlet kurumu nu baskent Ankara da organize ederek, televizyon hizmetlerinin yurda ilk kez getirilmesini sagladi.

    Cemal Gursel Türkiyetarihinde ilk kez planlı ekonomiye geçiş, Devlet Planlama Teşkilatıve Devlet İstatistik Enistütüsükuruluşu, 5 yıllık kalkınma planları, sendikalar, grev ve toplu sözleşme yasalarının çıkarılması, Ortak Pazarüyeliği, SSCB ile iyi ilişkiler kurulması, Kıbrıs agarantör ülkeler tarafından müdahalesi, Cumhuriyet öncesi Erzurumve Doğu Anadolu daişgalcilerle işbirlikçi, isyancı azınlıklarca katledilen 250.000 sivil Türk halkının anıtsal temsili konusunda ulusal ve tarihsel önderlik niteliğinde çalışmalar yaptı. Milli İstihbarat TeşkilatıKuruluşu yasası ve düzenlemesi, Milli Güvenlik Kurulu nunbaşlangıç ve geliştirilmesi, Türk ordusunun modernizasyonu, İran, Pakistanile birlikte bölgesel kalkınma organizasyonunun kurulmasi, Avrupave Orta Asyamemleketlerini bağlayan mikrodalga radyo iletişim ağı kurulması, Güneydoğu Anadolu nunkalkınma ve geliştirilmesi planları, Basın Yayın Yüksek okulunun ilk kuruluşu, Turizm Bakanlığı nın kurulması da yine kendisinin Türkiye Cumhuriyetineolan katkılarıdır. Ayetullah Humeyni ve Mesud Barzani ye Turkiye ye siginma izni ve korunma verdi. Sinema ve gorsel sanatlara duydugu ilgi ve verdigi destek ile ulkenin batida turistik amaclarla kitlelere tanitilabilmesi fikri, Ingiliz yazar Eric Antler in romani nin Paris ve Istanbul da cekilen, Peter Ustinov un oynadigi "Topkapi" isimli populer filme basariyla uygulanmasi ile birlestirildi. Cumhurbaskani onayina sunulan yasa tekliflerini bir kez daha Meclis’te gorusulmek uzere geri gonderme uygulamasini 1963’de baslatti. Milletvekili gazeteci Cihat Baban, Politika Galerisi isimli kitabinda Cemal Gürsel’in kendisine “Eğer Suleyman Demirel Adalet Partisi’nin başına geçebilirse bütün dertleri hallederiz. Aydın adam, yobazlığa yüz vermez. Benim gözüm de arkada kalmaz. O başkan olsun diye ben çok çalışıyorum. Bir muvaffak olursam rahat edeceğim..” dedigini iddia eder. Toplumda gorme kaybi ve korlugun onlenmesi icin hayir yardimi amacini guden uluslararasi Lion’s kulubu’nun Turkiye de hizmete girmesi (1963), Turkiye Radyo ve Televizyon (TRT) kurumu’nun baslangici (1964), ilk milli nufus kontrol planlama calismalari (1965), ulkede ilk bilgisayar kullanimi, demir celik uretimi gelismesi (AET demir celik birligi dogrultusunda), petrol boru hatti inşasi Cemal Gürsel’in idaresi altinda gerceklesti.
    Cumhurbaşkanı Celal Bayarve Genelkurmay Başkanı Gen. Rüştü Erdelhun averilen hapis cezalarına af getirdi.

    İlk Devlet Araştırma Kütüphanesi ve hükümete yol göstericilik görevini yasayla verdiği Turkiye Bilimsel Teknik Araştırma Kurumunukurdu.
    Ordunun binek otomobil ihtiyacını karşılamak amacı da güden, ilk yerli ve seri üretimi hedefliyen Devrim (otomobil)projesini başlattı.
    Cemal Gürsel devlet başkanligi ve cumhurbaşkanligi gorevlerini ve ilgili masraflarini devletden maaş almadan, emekli asker maaşiyla karsiladi (kaynak: Cumhurbaskanligi bordro kayitlari).

    1966yılında başlayan rahatsızlığının sürmesi, yurt dışında (ABD) tedaviye rağmen ağırlaşarak komaya dönmesi ve görevini engellemesi üzerine, Anayasa uyarınca Cumhurbaşkanlığı görevi 28 Mart 1966 da TBMMtarafından sona erdirildi. 14 Eylül1966günü vefat etti. Geriye hiç bir vasiyet ve kendisi ile ilgili dilek bırakmadı. Anıtkabir devrim şehitleri bölümünde toprağa verildi ve sonradan devlet mezarlığınanakledildi.

    Hakkında
    Genelde, mütevazı ve gösterişsiz bir idareci sıfatıyla ün kazandı ve en büyük önemi, iyi eğitilmiş bir Türk gençliği ile çok ve dürüst çalışan bir halk önceliğine vermeye çalıştı.

    "General Gürsel, modern Türkiye’nin Ata’sı olan Mustafa Kemal Atatürk’e benzer bir şekilde, ikinci Türkiye Cumhuriyeti’nin babası olarak tarif edilebilir. Derin bir bölünme zamanında Gürsel, kendisini milli bütünlüğün bir sembolü olarak gören Türk Milleti’nin saygı ve sevgisini kazanıp devam ettirdi. Vefat ettiğinde, ulusun güven duyulan babası kimliğine sahipti." (Vefatı üzerine tüm Türk gazetelerinde yayınlananan baş sağlığı mesajıdır.)
    Prof. Bernard Lewis, 15 Eylül1966

    Ölümünden sonra o dönemin Yargıtay Başkanı İmran Öktem in 1967-1968 Adli Yıl Açılış Konuşmasınde Onun hakkındaki düşünceleri şu şekildeydi: Zeki, şefkatli, sağ duyusu kuvvetli, kararların*da isabetli, olduğu gibi görünmesini, gösterişten uzak kalmasını seven, sa*delik içinde büyük olan, büyüklüğünü belli etmek için bir ceht ve gayret gös*termek lüzumu duymayan, Atatürk Devrimleri ne bağlı, devrimleri korumayı amaç edinmiş, gericiliğin amansız düşmanı, milletine daha çok ve dürüst çalışmayı daima tavsiye eden Cemal Gürsel, büyük mümtaz vasıflariyle ve büyük devrim ve Devlet adamı olarak Türk Tarihi nde müstesna bir yer almıştır. Olağanüstü devrim idaresinin Anayasa kuruluşlarına arızasız olarak intikalinde ve demokrasinin yerleşmesinde Cemal Gürsel in büyük etkisi olmuştur. Bunu sağlamak için geceli gündüzlü çalışmış, sağlığını ve hayatını yitirmiştir. Devrimci Türk Milleti sana minnettardır.
    Erzurum 2011 Üniversitelerarası Kış Oyunları açılış ve kapanış törenlerinin Cemal Gürsel Stadyumu’nda yapılması planlanmaktadır.
    Ismi, cesitli okullar, caddeler ve silahli kuvvetler karargah binalarina verilmistir.

    Kronoloji
    1895, Erzurum dadoğdu.
    1914, 16 Ekim de subay olarak 4. Kolordu Komutanlığı emrine verildi.
    1915, 12 TemmuzAsteğmenoldu.
    1915, 1 EylülTeğmenoldu.
    1917, 1 Eylül41. Tümen Obüs Bataryası Komutanlığına atanarak Filistin Cephesinegönderildi.
    1918, 19 Eylülİngilizlereesir düşerek iki yıl Mısır daesir kampında kaldı.
    1920, 6 Ekimserbest bırakıldı ve İstanbul adönüşte Üsteğmenliğeyükseltildi ve İstiklal Savaşı nakatıldı.
    1922, 1 EylülYüzbaşıoldu.
    1926, 1 EkimHarp Akademisi nebaşladı.
    1929, 1 EylülHarp Akademisi nden mezun oldu.
    1931, 30 AğustosBinbaşıoldu.
    1936, 30 AğustosYarbayoldu.
    1940, 30 AğustosAlbayoldu.
    1946, 30 AğustosTuğgeneraloldu ve 15. Tümen Tugay Komutanlığına atandı.
    1948, 30 Ağustos2. KolorduKomutanlığı Kurmay Başkanı iken Tümgeneraloldu.
    1950, 28 Haziran12. TümenKomutanlığına getirildi.
    1953, 30 Ağustosİzmir2. Yurtiçi Bölge Komutanı oldu.
    1957, 30 AğustosOrgeneralliğeyükseltilerek 3. Ordu Komutanı oldu.
    1958, 21 AğustosKara Kuvvetleri Komutanlığı na atandı.
    1960, 2 MayısMilli Savunma BakanıEthem Menderes eveda etti.
    1960, 3 MayısMenderes hükümetininMilli Savunma Bakanı Ethem Menderes e tarihe geçen mektubunu yazdı. Erken emekliye sevkedildi ve zorunlu izinle İzmir e gitti.
    1960, 27 MayısTSK nın ülke yönetimine el koymasıyla aynı gün Milli Birlik KomitesininBaşkanlığına getirildi (24. Hükümet - 1. Milli Birlik Komitesi Hükümeti 27 Mayıs 1960 - 5 Ocak 1961)
    1960, 28 MayısDevlet ve Hükümet Başkanlığı, TSKBaşkomutanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı (30 Mayıs - 9 Haziran 1960) yetkilerini üstlenerek 24. Hükümetikurdu. (1. Milli Birlik Komitesi Hükümeti)
    1961, 5 OcakHükümeti yenileyerek 25. Hükümetikurdu (2. MBK Hükümeti)
    1961, 26 Ekimyapılan halk oylaması ile Cumhurbaşkanı
    1963, Ekim Cumhuriyet in 40. kuruluş yıldönümü nedeniyle Atatürk, İnönü, Kennedy ve kendisinin konuşmalarını içeren bir kutlama plağı yayınlattı.
    1966, 31 OcakBeyin Kanaması geçirdi.
    1966, 2 Şubattedavi için ABDBaşkanı Lyndon B. Johnson unözel uçağıyla ABD ye götürüldü.
    1966, 9 Şubatkomaya girdi.
    1966, 24 MartBakanlar Kurulutoplanarak Gürsel in Türkiye yegetirilmesine karar verdi.
    1966, 26 MartTürkiye ye getirilerek, Gülhane Askeri Tıp Akademisi nekaldırıldı.
    1966, 26 Mart37 kişilik Müşterek Sağlık Kurulu, Gürsel in cumhurbaşkanlığı görevine devam edemeyeceğini belirten bir rapor hazırlayarak Başbakanlığa sundu.
    1966, 28 Martanayasauyarınca cumhurbaşkanlığı görevi TBMMkararıyla sona erdirildi.
    1966, 16 Eylülsabaha karşı (06.45) vefat etti.



    Devam edecek..........

1. Sayfa, Toplam 3 123 SonSon
Yukarı Çık