Gösterilen sonuçlar: 1 ile 2 Toplam: 2

Karacaoğlan

YAŞAM VE İNSAN Kategorisi Biyografi (Yaşam Öyküsü) Forumunda Karacaoğlan Konusununun içerigi kısaca ->> Türk halk şairi. Etkileyici bir dil ve duygu evreni kurduğu şiirleriyle Türk halk şiiri geleneğinde çığır açmıştır. 1606' doğduğu, 1679'da ...

  1. #1
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye dogangunes - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Apr 2007
    Burç:
    Kova
    Cinsiyet
    Kadin
    Mesaj
    17.799
    Rep Gücü
    137443

    Karacaoğlan

    Türk halk şairi. Etkileyici bir dil ve duygu evreni kurduğu şiirleriyle Türk halk şiiri geleneğinde çığır açmıştır.

    1606' doğduğu, 1679'da ya da 1689'da öldüğü sanılmaktadır. Yaşamı üstüne kesin bilgi yoktur. Bugüne değin yapılan inceleme ve araştırmalara göre 17.yy'da yaşamıştır. Nereli olduğu üstüne değişik görüşler öne sürülmüştür. Bazıları Kozan Dağı yakınındaki Bahçe ilçesinin Varsak (Farsak) köyünde doğduğunu söylerler. Bazıları da Osmaniye ili Düziçi ilçesinin Farsak köyünde doğduğunu söylerler*. Gaziantep'in Barak Türkmenleri de, Kilis'in Musabeyli bucağında yaşayan Çavuşlu Türkmenleri de onu kendi aşiretlerinden sayarlar. Bir başka söylentiye göre Kozan'a bağlı Feke ilçesinin Gökçe köyündendir. Batı Anadolu'da yaşayan Karakeçili aşireti onu kendinden sayar. Mersin'in Silifke, Mut, Gülnar ilçelerinin köylerinde, o yöreden olduğu ileri sürülür. Bir menkıbeye göre de Belgradlı olduğu söylenir. Bu kaynaklardan ve şiirlerinden edinilen bilgilerden çıkarılan, onun Çukurova'da doğup, yörenin Türkmen aşiretleri arasında yaşadığıdır.

    Adı bazı kaynaklarda Simayil, kendi şiirlerinden bazısında ise Halil ve Hasan olarak geçer. Akşehirli Hoca Hamdi Efendi'nin anılarına göre Karacaoğlan yetim büyüdü. Çirkin bir kızla evlendirilmek, babası gibi ömür boyu askere alınmak korkusu ve o sıralarda Çukurova'da derebeyi olan Kazanoğulları ile arasının açılması sonucu genç yaşta gurbete çıktı. İki kız kardeşini de yanında götürdüğünü, Bursa'ya, hatta İstanbul'a gittiğini belirten şiirleri vardır. Yine bu şiirlerinden anlaşıldığına göre, Bursa'da ev bark sahibi oldu, evlat acısı gördü. Anadolu'nun çeşitli illerini gezdiği, Rumeli'ye geçtiği, Mısır ve Trablus'a gittiği de sanılıyor. Yaşamının büyük bir bölümünü Çukurova, Maraş, Gaziantep yörelerinde geçirdi.

    Doğum yeri gibi, ölüm yeri de kesin olarak bilinmemektedir. Şiirlerinden, çok uzun yaşadığı anlaşılmaktadır. Hoca Hamdi Efendi'nin anılarına göre Maraş'taki Cezel Yaylası'nda doksan altı yaşında ölmüştür. En son bulgulara göre ise mezarının İçel'in Mut ilçesinin Çukur köyündeki Karacaoğlan Tepesi denilen yerde olduğu sanılmaktadır.

    Karacaoğlan Osmanlı Devleti'nin iktisadi bunalımlar ve iç karışıklıklar içinde bulunduğu bir çağda yaşamıştır. Şiirinin kaynağını, doğup büyüdüğü göçebe toplumunun gelenekleri ve içinde yaşadığı, yurt edindiği doğa oluşturur. Güneydoğu Anadolu, Çukurova, Toroslar ve Gavurdağları yörelerinde yaşayan Türkmen aşiretlerinin yaşayış, duyuş ve düşünüş özellikleri, onun kişiliği ile birleşerek âşık edebiyatına yepyeni bir söyleyiş getirir. Anadolu halkının 17.yy'da çektiği acılar, göçebe yaşantısının yoklukları, çileleri, çaresizlikleri, şiirinde yer almaz.

    Şiirlerindeki insana dönüklüğünün özünde belirgin olan tema doğa ve aşktır. Ayrılık, gurbet, sıla özlemi, ölüm ise şiirinin bu bütünselliği içinde beliren başka temalardır. Duygulanışlarını gerçekçi biçimde dile getirir. Düşündüklerini açık, anlaşılır bir dille ortaya koyar. Acı, ayrılık, ölüm temalarını işlediği şiirlerinde de bu özelliği göze çarpar. Düşten çok gerçeğe yaslanır. Çıkış noktası yaşanmışlıktır. Ona göre, kişi yaşadığı sürece yaşamdan alabileceklerini almalı, gönlünü dilediğince eğlendirmelidir. Yaşama sevincinin kaynağı güzele, sevgiliye ve doğaya olan tutkunluğudur. Güzelleri, yiğitleri över, dert ortağı bildiği dağlara seslenir. Lirik söyleyişinin özünde, halkının duyuş ve düşünüş özellikleri görülür.

    Göçebe yaşamının vazgeçilmez bir parçası olan doğa, onun şirinin başlıca temalarından biridir. Yaşadığı, gezip gördüğü yörelerin doğasını görkemli bir biçimde dile getirir. Dost, kardeş bildiği, sevgilisiyle eş gördüğü, iç içe yaşadığı bu doğa, onun için sadece bir mekan olmaktan ötedir. Şiirinin başka önemli bir teması olan aşkın varoluşu, doğadaki benzetmelerle güzelleşir. Onunla yaşanan sevinç, onun getirdiği acı doğa ile paylaşılır. Sevgili, şiirinde doğanın ayrılmaz bir parçasıdır.

    Şiirlerinde yer yer sıla özlemi ve ölüm temasına da rastlanır. Sevdiğinden, ilinden, obasından ayrı düşüşü özlemle dile getirir, yakınır. Ölüm de, ayrılık ve yoksullukla eş tuttuğu bir derttir.

    Doğa temasının yanı sıra şirinin asıl odak noktasını oluşturan aşk/sevgili kavramını, âşık şiirinin geleneksel kalıpları dışında bir söyleyişle ele alır. Onun için sevgili, düşlenen, bin bir hayal ile var edilen, ulaşılmazlığın umutsuzluğuyla adına türküler yakılan bir varlık değildir; doğa ve insan ilişkileri içindedir. Onu, yaşamdan ve bu ilişkilerden soyutlamadan verir.

    İlk kez onun şiirinde sevgililerin adları söylenir: Elif, Anşa, Zeynep, Hürü, Döndü, Döne, Esma, Emine, Hatice...Karacaoğlan bunların kimine bir pınar başında su doldururken, kimine helkeleri omuzunda suya giderken, kimine de yayık yayıp halı dokurken görüp vurulmuştur. Gönlü bir güzel ile eylenmez, bir kişiye bağlanmaz. Uçarılık, onun duygu dünyasının şiirsel söyleyişine yansıyan en belirgin yanıdır. Erotizm, şiirine sevmek ve sevişmek olgusuyla yansır. Kanlı-canlı sevgili, cinsellik motifleriyle daha da belirginleşir, şiirinde etkileyici bir biçimde yer eder. Onun sevgiye ve kadına bakış açısı, âşık şiirine yenilik getirir ve bu gelenek içinde etkileyici bir özellik taşır. Tanrı kavramı ve din teması şiirinde önemlice bir yer tutmasa bile, bu konudaki yaklaşımıyla da kendi şiir geleneğine yine değişik bir bakış açısı getirmiş ve sonraki kuşaklar üzerinde etkileyici yönlendirici olmuştur.

    Karacaoğlan yaşadığı çağda yetişmiş başka saz şairlerinin tersine, dil ve ölçü bakımından Divan Edebiyatı'nın etkisinden uzak kalmıştır. Güneydoğu Anadolu insanının o çağdaki günlük konuşma diliyle yazmıştır. Kullandığı Arapça ve Farsça sözcüklerin sayısı azdır. Yöresel sözcükleri ise yoğun bir biçimde kullanır. Deyimler ve benzetmelerle halk şiirinde kendine özgü bir şiir evreni kurmuştur. Bu da onun şiirine ayrı bir renk katar. Bu sözcüklerin bir çoğunu halk dilinde yaşayan biçimiyle, söylenişlerini bozarak ya da anlamlarını değiştirerek kullanır.

    Karacaoğlan, halk şiirinin geleneksel yarım uyak düzenini ve yer yer de redifi kullanmıştır. Hece ölçüsünün 11'li (6+5) ve 8'li (4+4) kalıplarıyla yazmıştır. Bazı şiirlerinde ölçü uygunluğunu sağlamak için hece düşmelerine başvurduğu da görülür. Mecaz ve mazmûnlara çokca başvurması, söyleyişini etkili kılan önemli öğelerdir.

    Şiirsel söyleyişinin önemli bir özelliği de, halk şiiri türü olan mani söylemeye yakın oluşudur. Koşmalar, semailer, varsağılar ve türküler şiirleri arasında önemlice yer tutar. Bunların her birinde açık, anlaşılır bir biçimde, içli ve özlü bir söyleyiş birliği kurmuştur.

    Pir Sultan Abdal, Âşık Garip, Köroğlu, Öksüz Dede, Kul Mehmet'ten etkilenmiş, şiirleriyle Âşık Ömer, Âşık Hasan, Âşık İsmail, Katibî, Kuloğlu, Gevheri gibi çağdaşı şairleri olduğu kadar 18.yy ve şairlerinden Dadaloğlu, Gündeşlioğlu, Beyoğlu, Deliboran'ı, 19.yy şairlerinden de Bayburtlu Zihni, Dertli, Seyranî, Zileli Talibî, Ruhsatî, Şem'î ve Yeşilabdal'ı etkilemiştir. Daha sonra da gerek Meşrutiyet, gerek Cumhuriyet dönemlerinde, halk edebiyatı geleneğinden yararlanan şairlerden R.T. Bölükbaşı, F.N. Çamlıbel, K.B. Çağlar, A.K. Tecer ve C. Külebi, Karacaoğlan'dan esinlenmişlerdir.

    Şiirleri 1920'den beri araştırılan, derlenip yayımlanan Karacaoğlan'ın bugüne değin, yazılı kaynaklara beş yüzün üzerinde şiiri geçmiştir.


    Eserlerinden Örnekler:


    Vara vara vardım ol kara taşa
    Hasret ettin beni kavim kardaşa
    Sebep ne gözden akan kanlı yaşa
    Bir ayrılık bir yoksulluk bir ölüm

    Nice sultanları tahttan indirdi
    Nicesinin gül benzini soldurdu
    Nicelerin gelmez yola gönderdi
    Bir ayrılık bir yoksulluk bir ölüm

    Karac'oğlan der ki kondum göçülmez
    Acıdır ecel şerbeti içilmez
    Üç derdim var birbirinden seçilmez
    Bir ayrılık bir yoksulluk bir ölüm






    Sunayı da deli gönül sunayı
    Ben yoluna terk eyledim sılayı
    Armağan gönderdim telli turnayı
    İner gider bir gözleri sürmeli

    Sabahtan uğradım yarin yurduna
    Dayanılmaz firkatine derdine
    Yıkılası karlı dağın ardına
    Aşar gider bir gözleri sürmeli

    Ateş yanmayınca duman mı tüter
    Ak gerdan üstünde çimen mi biter
    Vakti gelmeyince bülbül mü öter
    Öter gider bir gözleri sürmeli

    Karacaoğlan kapınıza kul gibi
    Gönül küsüverse ince kıl gibi
    Seherde açılmış gonca gül gibi
    Kokar gider bir gözleri sürmeli




    Be felek senin elinden
    Hem yanarım hem ağlarım
    Gece gündüz ağlar gözüm
    Başımı döğer ağlarım
    Çağırırım gani deyi
    Gel ağlatma beni deyi
    Kimi görsem seni deyi
    Yüzüne sakar ağlarım

    Lutfeyle beyim urandır
    Gözümün yaşı barandır
    Kaygılı gönlüm virandır
    Hicrimi çeker ağlarım
    Karacaoğlan düştü derde
    Gece gündüz yanar narda
    Hak kadı olduğu yerde
    Kabrimden çıkar ağlarım



    Güzel Ne Güzel Olmuşsun,
    Görülmeyi Görülmeyi,
    Siyah Zülfün Halkalanmış...Aman Aman
    Örülmeyi Örülmeyi.

    Mendilim Yuğdum Arıttım,
    Gülün Dalında Kuruttum,
    Adin Ne İdi Unuttum...Aman Aman
    Sorulmayı Sorulmayı..

    Seğirttim Ardından Yettim,
    Eğildim Yüzünden Öptüm,
    Adın Bilirdim Unuttum...Aman Aman
    Çağırmayı Çağırmayı.

    Benim Yarim Bana Küsmüş,
    Zülfünü Gerdana Dökmüş,
    Muhabbeti Benden Kesmiş...Aman Aman
    Sevilmeyi Sevilmeyi.

    Çağır Karacaoğlan Çağır,
    Taş Düştüğü Yerde Ağır,
    Yiğit Sevdiğinden Soğur...Aman Aman
    Sarılmayı Sarılmayı.




    Gine Dertli Dertli İniliyorsun,
    Sarı Durnam Sinem Yaralandı Mı.
    Hiç El Değmeden De İniliyorsun.
    Sari Durnam Sinem Yaralandı Mı,
    Yoksa Ciğerlerin Parelendi Mi.

    Yoksa Sana Ya Düzen Mi Düzdüler,
    Perdelerin Tel Tel Edip Üzdüler.
    Tellerini Sırmadan Mi Süzdüler.
    Allı Da Durnam,Telli De Durnam,
    Sinem De Yarelendi Mi.
    Yoksa Ciğerlerin Parelendi Mi.

    Havayı Ey Deli Gönül Havayı
    Ay Doğmadan Şavkı Dutmuş Ovayı
    Türkmen Kızı Gater Etmiş Mayayı
    Çekip Gider Bir Gözleri Sürmeli

    Kuru Kütük Yanmayınca Tütermi
    Ak Gerdanda Çifte Benler Bitermi
    Vakti Gelmeyince Bülbül Ötermi
    Ötüp Gider Bir Gözleri Sürmeli

    Dere Kenarında Yerler Hurmayı
    Kılavuz Ederler Telli Durnayı
    Ak Göğsün Üstünde İlik Düğmeyi
    Çözüp Gider Bir Gözleri Sürmeli.
    Karacoğlan Der Ki Geçti Ne Fayda,
    Bir Vefa Kalmadı Ok İle Yayda.




    Bugün çay bulandı yarın durulmaz
    Yol ver dağlar ben sılama varayım
    Karlı dağlar varayım
    Zalım dağlar varayım
    Muhabbetli yardan gönül ayrılmaz
    Yol ver dağlar ben sılama varayım
    Karlı dağlar varayım
    Zalım dağlar varayım

    Gurbet elde efkarım var zarım var
    Sılada bekleyen nazlı yarim var
    Bizi ayırana intizarım var
    Karlı dağlar yaz gele
    Zalım dağlar tez gele
    Bizi ayırana intizarım var

    Oy dağlar
    Yol ver dağlar ben sılama gideyim
    Karlı dağlar gideyim
    Zalım dağlar gideyim

    Ezeli de Karacaoğlan ezeli
    Döküldü bağların gülü gazeli
    Gurbet elde ben nideyim güzeli
    Karlı dağlar güzeli
    Zalım dağlar güzeli
    Gurbet elde ben neyleyim güzeli

    Oy dağlar
    Yol ver dağlar ben sılama gideyim
    Karlı dağlar gideyim
    Zalım dağlar gideyim


    NOT:Alıntıdır

    Her Hakkım Saklıdır®
    |l|lllll|lll||ll||lll||ll||
    ³³°¹³²¹³ °¹²¹²²³
    © σяigiиαL-ρяσfiLє ®

    Supermeydan

  2. #2
    - Çevrimdışı
    Aktif Üye
    Üyelik tarihi
    May 2007
    Mesaj
    1.002
    Rep Gücü
    1278

    Cevap: Karacaoğlan

    Güzel bir paylaşım; Teşekkürler.

    Ülkemizde milletimizin yüce gönüllülüğüne bir örnek daha verdiniz, Karacaoğlan'ın mezar'ı veya mezarlarıda birçok yerde kabir var olarak karşımıza çıkıyor. Bu milletimize mahsus bir haslettir.

    Yunus Emer, Battal Gazi, Köroğlu, vs örneklerimiz çoktur. Ayrıca gerçekten tarihimizde birden çok Karacaoğlan takma ismini kullanan şairimizde vardır. dönemleride değişiktir.

Benzer Konular

  1. Karacaoğlan - Kaldır Nikabını Görem Yüzünü
    _gülgünturan Tarafından Şiir Foruma
    Yorum: 2
    Son mesaj: 08-11-2008, 05:39 PM
Yukarı Çık