3. Sayfa, Toplam 3 BirinciBirinci 123
Gösterilen sonuçlar: 21 ile 29 Toplam: 29

Çankaya/Falih Rıfkı Atay

Kültür, Sanat Kategorisi Kitap Forumunda Çankaya/Falih Rıfkı Atay Konusununun içerigi kısaca ->> Merhaba! Bir gün o ve Mustafa Kemal otururlarken Talât geldi: - Birkaç sözüm var, diye Fethi'yi odadan çıkardı. Fethi döndüğü ...

  1. #21
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba!


    Bir gün o ve Mustafa Kemal otururlarken Talât geldi:
    - Birkaç sözüm var, diye Fethi'yi odadan çıkardı. Fethi döndüğü vakit kendisine Sofya elçiliğini teklif ettiğini haber verdi. Mustafa Kemal:
    - Kabul ettin mi? dedi.
    - Evet, çünkü durum çok önemli imiş. Cemal Paşa ile de görüşmüşler. O beni sever, bilirsin.

    İkisi birlikte Cemal Paşa'ya gittiler. ''Çok önemli. Hatta sen de beraber git. Ataşemiliter olursun. Hem hizmet edersin, hem faydasız didişmelerle yıpranmazsın,'' dedi.
    Mustafa Kemal büyük işler görmek istiyen insanlar için sabırlı olmak, boşuna olayları zorlamamak, fırsat kollamak gerektiğini bildirdi. Bu gibi insanlar telâş ve acele ile çıkmazlara saplanmamalıdırlar. Askerlikte çok zaman rütbeleri çok üstün, ikinci sınıf kimselerin arkasında kalmayı bilerek başarılar kazanmıştı. Kendini ortaya atmayı, türlü hırslar arasında bunalıp kalmamayı öğrenmiş ve denemişti. Bir kimse, ölmedikçe daima vakti vardır.
    Mustafa Kemal kenara çekilmeyi bildi. Ataşemiliterlik görevi ile Sofya'ya gitti.
    O her işinde ciddî idi. Ataşemiliterlik işlerine de kendini verdi. O kadar ki bir müddet sonra Bükreş, Belgrat ve Çetine ataşemiliterlik görevlerini de kendisine verdiler.

    1914-1918/Birinci Dünya Harbi

    Benim Mustafa Kemal'i tanıyışım Balkan Savaşı sonlarında idi.
    1913 Ağustosundayız. ''Tanin'' gazetesinde devamlı gazeteciliğe başlamıştım. Edirne'yi Bulgarlardan geri almıştık. Veliaht Yusuf İzzettin Efendinin Trakya'ya giderek ordu ve halk ile temaslarda bulunmasına karar verilmiş. Hem bu yolculuk üzerine haberler göndermek hem de Trakya için röportajlar yapmak görevi ile ben de ''Tanin'' muhabiri olarak aynı trende gitmek için İstanbul muhafızlığından izin almıştım.

    Enver Bey'i, ilk defa sınıf arkadaşı Salâhaddin Adil Bey'in tavsiyesi ile orada tanıdım. Enver Bey binbaşı idi, ama kumandanı var mıydı, kimdi, şimdi bile bilmiyorum. Hurşit Paşa'sına hiç raslamadım. Asıl rütbesi hürriyet kahramanı ve müttefiklerinin saldırışına uğradığı için askerlerini çekip götüren Bulgarların boşalttığı şehre ilk giren olduğu için o sırada Edirne'nin de fatihi idi.

    Ordu, İttihat - ve - Terakki Cemiyetinin gene de asıl kuvveti idi. Küçüğü büyüğün üstüne geçiren askerlik dışı ''önemi''ler hiyerarşiyi altüst ettiği zaman, bir ordu bu disiplinsizliğe nasıl dayanabilir? Nitekim ilk meşrutiyet yıllarında generaller, yüzbaşıların oynattığı mankenler gibi görünmüştür. Politika ile uğraşan ordunun, bir despotluğu yıkmakta ve milleti hürriyete kavuşturmakta samimî de olsa, nihayet hürriyet rejimini diktatörlüğe sürükleyip götüreceğine, sanki tarihin ihtiyacı varmış gibi bir misal de biz hazırlıyorduk. Bir müddet sonra orduyu gençleştirme davası ortaya atılacaktı.

    Gençleşen ordunun başına Enver geçecekti. Ordunun başına geçen Enver, Harbiye Nazırı Enver Paşa kısa zamanda rejimin başlıca otoritesi olacaktı. Daha o vakit kahramanlık kıskançlığı ordunun, sıtma gibi, sık sık nöbet yapan bir hastalığı idi.
    Kendisini ilk gördüğüm gün Bulgaristan sınırında bir köyden hemen gelmişti. Bulgarlar köyde kız aradıkları vakit onlara kızlı evleri gösteren bir ihtiyarı göstermişler. Gülerek:

    - Dayanamadım, tabancamla öldürdüm, diyordu. Ne kadar da sevimliye benzer bir dış yüzü vardı.
    Bir gün Vali Hacı Âdil Bey bir teftişe çıkacağını, beni de beraber alacağını haber verdi. ''Tanin'' gazetesine mektuplar yollayacağıma seviniyordum.

    Önce Dimetoka'ya gidecektik. Burası, galiba bir kolordu merkezi idi. Sonradan anladığıma göre, Hacı Âdil Bey'in bir görevi de Enver'le bu kolordu arasındaki bir anlaşmazlığı yatıştırmak, bir soğukluğu gidermekti. Olay şu imiş: Müttefikleri ile harbe tutuşan Bulgarların Edirne'de dayanma imkânları yoktu. Yürüyüşe karar verdikten sonra, durum öyle imiş ki, şehre Fahri Paşa kuvvetleri girmeli imiş. Hâlbuki Enver, süvarilerini koşturarak Edirne'ye varmış ve gazetelerin gündelik kahramanı olmuş. Fahri Paşa'nın yanında Enver'in iki rakibi varmış: Fethi Bey, Mustafa Kemal Bey! Biri kurmay başkanı, öteki harekât şubesi müdürü imiş. Bunlar Enver'e kızmışlar. Hâlbuki üçü de İttihat - ve - Terakki'nin ileri gelen asker üyelerinden imişler. Hacı Âdil Bey, o buhranlı günlerde bu üç ordu genci arasındaki dargınlığın derinleşmesini önlemek için çalışacakmış.

    ''Tanin'' gazetesine yolladığım 1 Ağustos tarihli mektupta şu cümle var: ''Yarı yolu geçmiştik ki Fahri Paşa, Erkân-ı Harbi Mustafa Kemal Bey ve kaymakam karşılamağa geldiler.''

    Akşam karanlığında bir eşraf evinin büyük salonunda toplanmışlardı. Fahri Paşa ve Fethi Bey sedirde idiler. Eyice sarışın genç bir zabit bu sedirin karşısındaki duvarın dibinde bir iskemleye oturdu. Yakışıklı, temiz giyimli, keskin bakışlı, gururlu, bütün dikkatleri üstüne çeken bu subayın pek söze karıştığı yoktu. Fakat seziliyordu ki bu olup bitenlerde onun rütbesinden üstün bir önemi vardır. Sonra, aralarında vali ile neler görüştüklerini, nasıl bir karara vardıklarını bilmiyorum. Bir gazete muhabiri idim. Böyle politika işlerinden kendisine bahsedilecek mevkide değildim.

    Bu toplantı benim üstümde derin bir tesir bıraktı. Mustafa Kemal başı külâhlı, göğsü fişekli, omzu tüfekli fedayi komiteciler kılığında bir subay değildi. İtibarı, olsa olsa başka değerlerden ileri gelmeli idi.

    Mustafa Kemal adını, daha sonra Birinci Dünya Harbinin pek karanlık günlerinde duydum. Kalıbımızla Suriye'de, canımız ve nefesimizle İstanbul'da idik. Çanakkale sökülüp düşman İstanbul'a girecek miydi? Böyle bir facianın rüyasını görürüz diye uyumaktan korkardık. Mustafa Kemal'in ismi, o vakit İstanbul'un kurtuluş hikâyesine karıştı idi. Enver'in rakibi olduğu söylendiğinden ve adı saklanmak istendiğinden onu büsbütün benimsemiştik. Bir sır gibi gizli gizli yayılıp içlere sinen şöhreti, Enver'i sevmiyen ve ona artık güvenmiyen genç subayların dillerinde destandı.

    Bir aralık ''Harp Mecmuası''nda Ruşen Eşref'le konuşması yayınlandığı vakit, Enver'in veya ona yaranmak isteyenlerin emri ile baskı durdurulmuş, Mustafa Kemal'in resmi çıkarılarak yerine Liman von Sanders'in resmi konmuş olduğunu duyuyorduk.
    Enverci subayların da onun üzerine hikâyeleri vardı. Meselâ Doktor Nazım ve bir nüfuzlu İttihatçı aralarında konuşmakta imişler. Enver Paşa birdenbire içeri girince susmuşlar. Başkumandan merakla:

    - Her hâlde bana dair bir şeyden bahsediyordunuz. Söyleyin bana, demiş.
    - Mustafa Kemal'in niçin terfi ettirilmediğini konuşuyorduk, cevabını vermişler. Enver:
    - İşte, demiş ve cebinden Çanakkale kahramanını generallik rütbesine çıkaran tezkeresini göstermiş. Sonra şunu ilâve etmiş:
    - Ama biliniz ki onu paşa yapsanız padişah, padişah yapsanız Allah olmak ister.

    Bir aralık ben dördüncü ordu karargâhında iken Suriye'ye geldi. Karargâhta genç subaylardan öğrendiğimize göre kendisine Medine kumandanlığını teklif etmişler. O bu teklifi kabul etmedikten başka, oradaki kuvvetleri de Filistin cephesine çekmesini tavsiye etmiş. Doğru mudur, değil midir, sonradan anlamak bile istemedim. Fakat genç karargâh kurmaylarının: ''Tam asker... İşte hakikî asker...'' diye aralarında konuştuklarını hatırlıyorum. Harbin askerî politikasının da, harpteki iç politikanın da aleyhinde imiş. Bunların hikâyelerini kitabımda sırası gelince anlatacağım.

    İstanbul'a döndüğümde kendisini şık bir asker makferlanı ile Lebon şekerlemecisinden çıkarken görmüştüm. Bütün parlaklığı üstünde, benzerlerinden yalnız tabiî olarak ayrı değil, istiyerek ve özenerek ayrılış edinmek istediği de belli idi. İstanbul'da biraz daha bilgi edinmiştim, ne Almancı, ne İngiliz veya Fransızcı idi. İttihatçılara sorarsanız lüzumundan fazla ''kendici'' idi. Gururlu ve tenkitçi olarak tanınmıştı. Sevilen veya sakınılan, fakat bir türlü kayıtsız kalınamıyan, gergin yaya oku takmak gibi, onun hırsını da iktidara yaklaştırmak tehlikeli sayılan bir adamdı.

    Harbin sonlarına doğru Ruşen Eşref'in Pangaltı taraflarındaki apartmanında bir fotoğrafını görmüştüm. Resimdeki paşa esvabı pek süslü ve resmî idi. Enli bir nişan kurdelâsı ile, nemi ve dumanı üstünde ütüsü ile, bu esvabı Mercan yokuşundaki (1) camekânlardan birine daha fazla yakıştırıyordum. Onu bir siper kılığında görmek istiyordum.

    Fotoğrafın altındaki uzun ''ithaf'' yazısı, beyanname gibi bir şeydi. Bu yazı benim üzerimde Ruşen Eşref'e bir hatıra olmaktan fazla, onun evine gelecek bütün gençlere bir seslenme olmak etkisi bıraktı idi. Üslûp, Namık Kemal zevkinde ve çeşnisinde idi.

    İttihatçı tenkitlerini de bir türlü içimden atamadığım için, bu resimde bağlıyan çözen, inandıran şüphelendiren, çeken bırakan, sıcak mı soğuk mu, insanın dokunacağı gelen bir şahsiyet esrarlığı bulmuştum. Doğrusu askerden de yorulmuştuk. Enver'in yerine bir adam aramıyorduk. Bizi Enver'den de onun yerine geçeceklerden de kurtaracak, bir türlü tarif edemediğimiz bir memleket şartı arıyorduk. Üç harp, üçü de birbirinden beter harp, vatanı parça parça eden üç harp, destanlara el'aman dedirmişti. Her türlü kahramandan korkuyorduk.

    Fakat Birinci Dünya Savaşı bozgunundan sonra denizden düşman donanması ve Yunan zırhlısı Averof, karadan Franchet d'Fesperey İstanbul'a girdiğinden, vatan ve sancak ayaklar altına düştüğünden, padişahla vezirleri Afrika'daki kabile şeyhleri gibi aşağılaştıklarından beri, Mustafa Kemal'e Pera Palas'ın alt kat salon penceresinde veya caddede rasladığım vakit:

    - Acaba? derdim.
    Yalnız bağlayıcılığı, çekiciliği ve inandırıcılığı kalmıştı. Ama ne yapacaktı? Nerede ve nasıl yapabilirdi?

    Ne vakit, en uzaktan bile görsem, bir yerde toparlanmak bilmiyen o manevî çözülüş içinde, donuk, çağırışsız, fakat hiç iradesini kaybetmiyen bir bakışı vardı.
    O günlerdeki hayatını bana çok sonra Çankaya'nın eski köşkünde anlattı. Kitabımda okuyacaksınız.


    devam edecek....................

  2. #22
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba!

    Sofya'ya dönüyoruz. Mustafa Kemal Bulgaristan başkentine geldiği vakit, elçi Fethi Bey arkadaşı ya, nasıl olsa ev buluncaya kadar kendini misafir eder diye elçiliğe eşyaları ile gider. Valizlerini kapıda bırakarak yukarı çıkar. Fethi Bey hünez bekârdır. Bir müddet konuştuktan sonra Fethi Bey:
    - Biraz şehri dolaşalım. Hava da almış oluruz, der.
    İnerler. Elçi kapı önündeki valizleri görünce:
    - Ne olacak bunlar? diye sorması üzerine pek sıkılan Mustafa Kemal:
    - Otele götüreceğim, der ve çıkarlar.
    Fethi Bey hasisti. Hâlbuki Mustafa Kemal Ankara'da Kuvay-ı Milliye'ye Meclis Başkanı ve sonra Cumhurbaşkanı olunca, Fethi ne zaman gelse ailesi ile beraber kendi evinin bahçesindeki ufak köşkte yatırıp kaldırırdı.

    Mustafa Kemal Sofya'da Fransızcasını ilerletti. Hoca tuttu ve çalıştı. Pek çekici, iyi giyinen, dans eden, içen eğlenen bir erkek güzeli de olduğu için toplantı yıldızları arasında idi. Çok çeşitli zevkleri olduğu için fikir arkadaşları, olay ve eğlence arkadaşları, birbirinden pek farklı idi. Ömrünün sonuna kadar da böyle kalmıştır. Bir değişmez hâli toplantı havasına o hâkim olmalı idi. Hırsı ve gururu şüphesiz, hele içtiği vakitler, kırıcı denecek kadar sert ve yalçındı. Ordu ve politikada kendinden üstün gördüğü yoktu. Doğrusu bu da doğru idi. Sofya'ya gidinceye kadar daima haklı çıkmıştı. Hiçbir huyu ve davranışı İttihatçı ölçüsüne göre değildi. O devirde y a ş a m a, ve onun zevklerini yaratan şeyler, kadın, içki, açık eğlence, dans, flört, hepsi ayrı ayrı günahtır. Hiç olmazsa ''gizli'' olmalıdır. Kimse görmemeli ve duymamalıdır. Mustafa Kemal'in huyu da gizliliği gurur ezici bulması idi. Ahlâkın softaca da halkça da anlaşılma ve zorlanma sıkı ve baskısına karşı idi.

    İstanbul'da Madame Corinne denen bir dulla ilişkileri olmuştur. Sofya'dan ona Fransızca mektuplar yazmıştır. Bu mektuplar aynı zamanda Fransızca exersise'leri sayılabilir. Birinde içini şöyle döker: ''Kış Sofya'da çetindir. Mevsimin eğlenceleri elçilikte geçirilen geceler, meslekdaşlar arasında küçük toplantılar, bazan da kâğıt oyunları... Beni çok eğlendirmiyen ve hiç hoşuma gitmiyen bir hayat... Umarım ki senin eğlenceleri hiç eksik olmıyan İstanbul'da daha hoş geçen bir hayatın var.'' Fakat mektup birdenbire parlayıverir: ''Benim ihtiraslarım, hem de pek büyük ihtiraslarım var. Fakat ben bu ihtiraslarımın gerçekleşmesini vatanıma büyük faydaları dokunacak, bana da yeterlikle yapabileceğim bir görevin canlı iç rahatlığını verecek büyük fikri başarmakta arıyorum. Bütün hayatımın prensibi bu olmuştur. Onu çok genç yaşımda edindim ve son nefesime kadar ona bağlı kalacağım.''

    Enver bir gün kendisine:
    - Ne istiyorsun Kemal? diye sorması üzerine:
    - Büyük kuvvetlere kumanda etmek istiyorum, demişti.
    Bu Bayan Corinne'in Harbiye okulu karşısındaki evinde müzik toplantıları yapılırdı. İstanbul'un sanatçı veya Batı eğitimli kimseleri bir araya gelirdi. Mustafa Kemal general olduktan sonra da savaş sırasında bu evin eğlencelerine katılmıştı.

    Birinci Dünya Savaşına yaklaşıyoruz. Almanya Generali von Sanders'in başkanlığı altında Türkiye'ye bir ''askerî ıslahat'' heyeti gönderilmiştir. Çanakkale ve İstanbul boğazlarını nüfuzu altına tutan bir durumda olduğu için İngiltere, Rusya ve Fransa protesto etmişlerdir. Enver Almancıdır: Ona göre bu devlet yenilemez. Mustafa Kemal'e göre Türkiye için harbe girmemek bir ölüm-kalım meselesidir.

    İngiltere, Fransa ve Rusya Türkiye'nin tarafsız kalmasını ister. Enver buna karşı Yunan topraklarından taviz ister. ''Yapamayız. Fakat sizin toprak bütünlüğünüzü garanti ederiz. Memleketinizdeki Alman demiryollarına da el koyunuz. Size bunu hak olarak tanırız,'' derler. Enver, ordu benim emrimdedir, benim istediğimden başka türlü olmaz, direnişindedir. Meşrutiyet Türkiyesinde iki çeşit emperyalizm ideolojisi baş göstermişti: Pan-İslâmizm, Pan-Turanizm. Enver Pan-İslâmisttir. Halifenin fetvasını alınca bütün Müslümanları ayaklandırabileceğini sanmaktadır. Kayzer Wilham'de bu hayale az çok bel bağlamıştır. Göben ve Breslauv Alman savaş gemileri Çanakkale Boğazı'ndan geçerek İstanbul'a gelmişlerdir. Gemiler sözde bize satılmıştır ama, amiral de, subaylar da, erler de Alman kalmıştır. Yalnız kasketlerini fesle değiştirmişlerdir.

    Harbe girersek doğu sınırımızda Rusya var: Denizden asker gönderemeyiz. Karadan yol yok. Demiryolunun son istasyonu Ankara. İngilizler Mısır'da Mezapotamya'ya asker çıkaracaklar. Bizim Bağdat demiryolu henüz ne Toros'u, ne Amanuslar'ı aşmış değildir. Halep-Hicaz demiryolu dar hattır. Bu şartlar içinde savaşa girmek, nasıl olsa pek kısa zamanda Almanlar düşmanlarını yenecekler, biz ufak tefek fedakârlığımızın büyük karşılıklarını toplayacağız, diye düşünmektir. Sadrazamlığa kadar çıkan Talât Paşa, biz varlığımızı iki büyük devletler takımından birine bağlamakla koruyacağımız inancında idik, Almanlar ittifaklarına alınca girdik, şartları da yanlarında savaşmamız olduğu için harbi göze aldık, der.

    Türkiye asker değil, bir sivil aydının da kolayca karar vereceği üzere, kendisine saldırılmadıkça eline tüfek almaması gereken bir durumda idi. Enver'in tek dayanağı Alman zaferi idi. Nitekim iki Alman harp gemisi Karedeniz'e çıkarak, sadrazam ve nazırların haberi olmaksızın, Odesa'yı bombardıman etmiş, savaşı bir olup bitti haline getirmiştir.

    Mustafa Kemal bu ara bir de kaza atlatmış. Bir gün kendisine ataşemiliterlerin bağlı olduğu dairenin başındaki Almandan bir tezkere gelir. Mustafa Kemal Sofya'da oturmalı, ordan bütün Balkan merkezlerindeki ataşemiliterlik işlerine bakmalı imiş. Teklif saçma idi. Sert bir cevap verdi. İstanbul'da oturayım, oradan bütün merkezlerdeki işlere bakayım... diye. Hâlbuki o sırada orduyu pek sıkı bir disiplin altında tutmak ve Alman idaresine itaat ettirmek için en şiddetli tedbir almıya karar vermişlerdi. Daire başkanı ilk ağır cezayı Mustafa Kemal'e uygulamak istedi. Enver Paşa: ''İlk tecrübeyi Mustafa Kemal'de yapmayınız!'' dedikten sonra, Almanın yanındaki Osmanlı kurmayını çağırarak: ''Durum kötü olacaktı. Yaz, böyle yapmasın!'' demiş.

    Mustafa Kemal bu acı günlerdeki hatıralarını bana şöyle anlatmıştı: ''Ben Kaymakam Mustafa Kemal Sofya'da ataşemiliter bulunuyordum. Harp çıktı. Alman askerî ıslahat başkanı Liman von Sanders'in Çanakkale'yi savunacak ordunun başına geçtiğini de henüz bilmiyordum. Osmanlı ordusunda hemen seferberlik yapılması bile düşünülecek bir mesele iken devletin Karadeniz'de hâlâ bugün bile nasıl geçmiş olduğunu öğrenemediğim bir olay üzerine harbe girilmiş olmasından şikâyetçi idim. Bu şikâyetlerim o vakit ne kadar manasız sayılmıştı. Çünkü ben yalnız şikâyetçi olduğumu söylemiyordum.

    Almanlarla beraber olanlar yenileceklerdir, diyordum. Bu sözlerim ise gerçekten çok elverişsiz bir zamana raslıyordu. Çünkü Alman kuvvetleri dev adımlarla Paris üzerine yürümekte idiler." Türkiye'yi, bilerek veya bilmiyerek, aldatmak için çenelerini işletenlerin, doğru bir iş yapmak neşesi ile sarhoş oldukları günlerde, bir Sofya ataşemiliteri çıkmıştır. İstanbul'da bazı kimselere sayfalar dolusu tenkitler yapmakta, yalnış bir iş yapıldığını söylemektedir, bu adam delinin biri değil de nedir? Bir ara Talât'la İsmail Cambulet Bulgarları harbe girmeye kandırmak için Sofya'ya gelmişler, görüşmüşlerdi. Mustafa Kemal'i yanlarına bile almadılar. Dev gibi adımlarla ilerleyen Alman kuvvetleri sonunda Paris önünde takıldı, kaldı. "Bütün memleketin bence açık bir felâkete atılmış olduğunu gördükten ve bütün Türk ordusunun bu felâketi, her ne pahasına, önlemek için kanını dökmeğe hazırlanmasından başka çare kalmadığını anladıktan sonra benim hâlâ Sofya'da kordiplomatik içinde rahat salon hayatı geçirmekliğime imkân olabilir mi idi?

    Başkumandanlık vekilliğine baş vurdum. Ordu içinde rütbeme uygun herhangi bir görev istedim. Başkumandan vekili tarafından çok nazik bir cevap geldi: 'Sizin için orduda daima bir görev vardır. Fakat Sofya ataşemiliterliğinde kalmanız çok önemli sayıldığı içindir ki sizi orada bırakıyoruz.' Cevap verdim: 'Vatanımın savunması ile ilgili fiili görevlerden daha önemli bir görev olamaz. Arkadaşlarım savaş meydanlarında ateş hatlarında bulunurken ben Sofya'da ataşemiliterlik yapamam. Eğer birinci sınıf subay olmak değerinde değilsem, inancınız bu ise lütfen açık söyleyeniz.' Uzun müddet cevap gelmedi. O günlerde neler çektiğimi anlatamam.

    Gerekirse bir er gibi, herhangi bir cepheye katılmaya karar vermiştim. Onun için Sofya'daki evimin eşyalarını, Fethi Bey arkadaşımla anlaşarak, elçiliğe taşıttım. Hemen hareket edebilmek üzere küçük bir bavul hazırladım. Artık evi de bırakmak üzere iken 'İsmail Hakkı' imzalı bir telgraf aldım. İmzanın üstünde 'Harbiye Nazır Vekili' yazılı idi. 'Ondokuzuncu tümen kumandanlığına tayin buyruldunuz. Hemen İstanbul'a hareket ediniz.' Ben bu telgrafı aldığım vakit Başkumandan Vekili Enver Paşa Sarıkamış Savaşını yapıyordu. 'Levazımat-ı Umumiyye Reisi' İsmail Hakkı Paşa da bu işlerinde ona vekillik ediyordu.''

    Sarıkamış, Birinci Dünya Harbinde Türkiye'nin uğradığı en kanlı bozgunlardan biridir. Alay, tümen, kolordu ve ordu kumandanlıklarından hiçbirini yapmadan başkumandanlığa çıkan Enver, Şark ordumuzu kar kış içinde Kafkas toprakları içine atmış ve ''eritmiştir.'' Ben bu kitapta asker tenkitçilerin işleri ile ilgilenecek değilim. Fakat Sarıkamış bozgununun o vakit ordu içinde nasıl kötü tepkiler uyandırdığını hatırlarım. İleri sürülen tek özür şu idi: ''Harp bir bütündür. Hindenburg Rus ordusu ile çarpışırken, Asya Rusyasından o cepheye giden kuvvetlerden bir kısmını üstümüze çekmek de bizim görevimizdi.'' Sonraları Sarıkamış Savaşına katılan bir hekimin günü gününe tuttuğu notları okumuştum. Bir Rus albayını esir almışız. Esir albay cepheye doğru giden üstsüz başsız zavallı askerlerimizi görünce:

    - Yahu bunları soğuktan ölmiye götürüyorsunuz, diye acımış.
    Aynı gündemler arasında Enver Paşa'nın bir de gündelik emrini okumuştum. Aşağı yukarı: "Evet askerimizin giyecek yiyecek ve malzeme eksiklerini biliyorum, ama onun yiğitliği ve manevî gücü bütün bu eksiklerin yerine geçer.''

    devam edecek................

  3. #23
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba!

    Yıllar sonra CHP umum kâtibi Saffet Arıkan'dan dinlemiştim. Kuvay-ı Milliye devrinde Ali Fuad Cebesoy Moskova'da büyükelçi iken yanında ataşemiliterlik eden Arıkan, bir ara Moskova'ya gelen Enver Paşa'ya:

    - Paşa hazretleri biz Sarıkamış meselesini bir türlü kavrıyamamıştık, demesi üzerine kısaca:
    - Zaten açlıktan öleceklerdi. Cephede düşman da öldürerek öldüler, cevabını vermiş.
    Bu bozgun Orta Anadolu'ya doğru bütün vatan kapılarını Rus ordularına açmıştı.
    Mustafa Kemal, Sofya'dan İstanbul'a geldiği vakit Enver Paşa da Sarıkamış'tan dönmüştü. Önce kendisini görmek üzere mak***** gitti: ''Biraz sonra Enver Paşa ile karşı karşıya bulunuyorduk. Enver biraz zayıflamış, rengi solmuş bir hâlde idi. Söze ben başladım:

    - Biraz yoruldun, dedim.
    - Yok, o kadar değil, dedi.
    - Ne oldu?
    - Çarpıştık, o kadar...
    - Şimdiki durum nedir?
    - Çok iyidir, dedi.
    Kendisini üzmek istemedim. Konuşmayı görevim üzerine çevirdim:

    - Teşekkür ederim, beni numarası ondokuzuncu olan tümene kumandan tayin etmişsiniz. Bu tümen nerededir?
    - Ha, evet... Belki bunun için Erkân-ı Harbiye (Kurmay Heyeti) ile görüşseniz daha iyi bilgi edinirsiniz.
    Enver'i çok yorgun ve kafası işlerinde görüyordum. Sözü uzatmadım.
    - Pekiy, o hâlde fazla rahatsız etmiyeyim, dedim.
    Başkumandanlık Erkân-ı Harbiyesine gittim. Gerekenlere kendimi şöyle tanıtıyordum:
    - Ondokuzuncu Tümen Kumandanı Mustafa Kemal...
    Hepsi şaşıyordu. Böyle bir tümenin var olduğundan haberi olana raslamadım. Sonunda bir akıllıcası dedi ki:
    - Belki böyle bir tümen Liman von Sanders'in ordusunda bulunmaktadır. Bir defa onu görseniz...
    Von Sanders'in Kurmay Başkanı Kâzım Bey'in bürosuna giderek durumu anlattım. Kâzım Bey:

    - Bizim dislokasyonumuzda böyle bir tümen yoktur. Fakat olabilir ki Gelibolu'da bulunan üçüncü kolordu yapmakta olduğunu bildiğimiz bazı yeni teşkilât arasında yeni bir tümen kurmayı tasarlamıştır. Bir defa oraya kadar gitseniz.
    Kâzım Bey:
    - Bununla beraber hareketinizden önce sizi kumandan paşaya tanıtayım, dedi.
    Sofya ataşemiliterliğinden geldiğimi de öğrenen Liman von Sanders Paşa beni büyük nezaketle kabul etti. Kibar bir tavırla:
    - Bulgarlar hâlâ harbe girmiyecekler midir? diye sordu.
    - Benim gördüğüme göre henüz girmiyecekler.
    - Niçin?
    - Benim anladığıma göre Bulgarlar iki ihtimalden biri anlaşılmazdan önce harbe girmezler. Biri Almanya'nın başarı kazanabileceğine inandırıcı deliller görmedikçe. İkincisi harp kendi topraklarına temas etmedikçe.
    Cevabım generali birdenbire öfkelendirdi. Sağ yumruğunu sıkarak ve yukarı kaldırarak, önce güldü, sonra:
    - Bulgarların Alman başarısına güvenleri yok mu? diye sordu.
    Soğukkanlı cevap verdim:
    - Hayır, ekselans, dedim.
    - Biraz daha öfkelenen Liman von Sanders Paşa, yüzü kıpkırmızı olarak:
    - Niçin? dedi.
    Bu soru ile ne demek istediğini anlıyamamıştım. Yüzüne baktım. Açıkladı:
    - Nasıl olur, Alman başarısına karşı güvensizlik? Nasıl olur bu?
    - Öyle efendim, dedim.
    Yüzüme dikkatle baktı:
    - Sizin fikriniz nedir?

    Cevap vermek mi, vermemek mi lâzım geldiğinde bir an irkildim. Fakat havada bir kumandan durumunda bulunan ben ne duyguda olabilirdim. Bu işlerde kendi görüşümü çoktan gerekenlere yazmıştım. Aksine bir şey söyliyemezdim. Sofya'dan ayrılırken Harbiye Nazırı General Liyapçef'in görüşünü öğrenmiştim. Türk vatanının Boğazlarını savunma görevi almış bulunan Liman von Sanders'e ne diyebilirdim? Bir an vicdan yoklamasından sonra cevap verdim:

    - Bulgarı düşündüklerinde haklı görüyorum.
    Hemen ayağa kalktı ve bana izin verdi.''
    Bu arada Mustafa Kemal'in ciddîye almadığı bir teklif daha olmuştur: ''Enver Paşa bana Hindistan'a doğru sefer yapmak isteyip istemediğimi sordu. Emrime üç alay vereceklerdi. İran'dan halkı ayaklandıra ayaklandıra Hindistan'a kadar gidecektim.
    - Ben o kadar kahraman değilim, dedim.
    Talât Paşa niçin bu görevi kabul etmediğimi sorduğu zaman da:
    - Bize bir harita getirsinler, dedim. Durumu gösterdikten sonra da, 'Hem niçin üç alay? Tek bir adam gönderin, yeter. Nasıl olsa kendi kuvvetini kendi yapmıya mahkûm değil midir?'
    - Bu fedayiliği üstüne almalı idin.
    - Eğer böyle bir şeye imkân olsaydı, sizin emrinizi beklemezdim. Kendim gider, kuvvetler bulur, Hindistan'ı fetheder, ve imparator olurdum, cevabını verdim."

    devam edecek..................

  4. #24
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba!

    Bu hatırayı yazmaktaki maksadım, Mustafa Kemal'le başa baş yarışa çıkanlardan Rauf Orbay'la bir karşılaştırma yapmak içindir. Rauf Orbay hatıralarında der ki: "Harp başlarında İstanbul'a döndüğüm vakit artık bütün işlere hâkim durumda olduğu hemen sezilen Enver Paşa'yı makamında ziyaret ettim. 'Rauf Bey,' dedi, 'ne yapalım işte böyle oldu. Bu görev de bize düştü. Yoksa padişahın, coğrafya durumu bakımından önemini düşünerek Afganistan'la ilişkiler kurmak ve Afgan ordusuna bir düzen vermek için Afgan Emirine yollamak üzere olduğu heyetin başında bulunmayı daha fazla isterdim.' O sonra gözlerimin içine bakarak düpedüz:

    - Sen gitmez misin? dedi.
    - Afganistan denen yerin adından başka nesini biliyoruz paşam? Haritadaki yerini bile gözümün önüne getiremiyorum. Nereden, nasıl gidilir, bilmiyorum. Amerika yolu ile mi gitsem acaba?
    Enver Paşa bu işe çok önem verdiğini gösterir bir tutumla:

    - Bahis konusu, Afganistan'ı İngiltere'ye karşı harbe girmiye hazırlamak. Siz merak etmeyin. Irak ve çevresi kumandanı Cevat Paşa'ya gereken direktifler verilmiştir. Her şey hazırlanmıştır. Siz önce onu görün, yeter.

    Bu işi asıl düşünenin Almanya imparatoru olduğunu da öğrendim. Afganistan'a hem bir askerî heyet, hem bir tabur askerle nasıl gidilebileceğine aklım ermiyordu ama, görevi kabul ettim ve imparatorun adamı von vas Muss'la ve heyetle yola çıktık. Cevat Paşa bana:

    - Sizi Şeyh Hazal götürecek, deyince gene şaşırdım. Çünkü bu şeyhin İngiliz ajanlarından biri olduğunu işitmiştim. Enver Paşa ile haberleşerek Tahran Büyükelçisi ile temas ettim.''
    Her ne ise Rauf Orbay sınırı geçer ama hiçbir zaman uzaklaşmak ihtimali olmadığını görür. Enver Paşa da sonunda, şimdilik bulunduğun yerde kal, Güney-İran başkumandanısın, o tarafları aşiretlerle savunarak İngilizleri harcıyacaksın, der. İran'ın kuzeyi Rusların, güneyi İngilizlerin elinde idi. Sergüzeşt çabuk sona erer.

    Eğer Mustafa Kemal'e eski arkadaşı Cemal Paşa'nın Mısır fatihliği de teklif edilseydi reddedeceğine şüphe yoktu. Yalnız o hayal içinde ve sergüzeşt peşinde değildi.

    Biz bu eserde gerek büyük harp, gerek Kurtuluş Savaşı üzerine askerce tenkitler veya incelemeler yapacak değiliz. Sadece Mustafa Kemal'in bu savaşlardaki durumunu ve hizmetlerini belirtmekle yetineceğiz.

    Politika dışındaki Türkiye aydınları ve halkı Mustafa Kemal'i ilk defa Anafartalar kahramanı olarak tanımıştır. 1915'te İstanbul'un kurtuluşunu büyük ölçüde ona borçlu olduğunu öğrenmiştir. Bu tanınma Mustafa Kemal'i vatan kurtarıcılığına ve temeli devrimler üzerine dayanan yeni devletin kuruculuğuna kadar götürmüştür. Onun için Çanakkale bölümü üstünde biraz genişçe durmak istiyoruz.

    Tekirdağ'da bir ay uğraşarak tümenini kendi hazırlıyan Mustafa Kemal komutası altındaki kuvvetlerle Gelibolu Yarımadası'nda Maydos bölgesine geçti (25 Şubat 1915). Henüz düşman Çanakkale'ye saldırmamıştır. Türk kuvvetleri bir saldırış olursa ona karşı tedbirler almaktadır. Düşman, Ege Denizi'nden bir çıkarma yaparsa en kısa yoldan Marmara Denizi'ne nasıl ulaşabilir? Kestirme iki kara yolu vardır: Biri Bolayır yakınındaki dört buçuk kilometrelik bölge. İkincisi Kabatepe ile Maydos arasındaki yedi buçuk kilometrelik bölge. Birincisi güçlüklerle dolu. İkincisi düşmanın daha kolayına gelecekti. Türk komutanları bu fikirde idiler. Mustafa Kemal'in de düşündüğü bu idi. Almanlar birinci ihtimale saplanmışlardı. Yarımadada savunma yapılamıyacağı kanısı ile büyük yedek kuvvetleri Bolayır ve çevresine yığmak istemişlerdi. Türk komuta heyeti ise daha başlangıçta düşmanı yarımada kıyılarında karşılamak üzere hazırlanmışlardı. Bazı yaya alayları ile kıyıda gözetleme yapan kuvvetler de Mustafa Kemal'in emrine verilmişti. Ona göre düşman ya Kabatepe, ya Seddülbahir taraflarından karaya çıkacağına göre, alaylarını böyle kıyıdan savunulabilecek yolda yerleştirerek, geceli gündüzlü tatbikatla birliklerini çapışmıya hazırlıyordu.

    Düşman 18 Mart donanma saldırısında başarısızlığa uğraması üzerine karadan zorlama yapmak üzere Boğaz dışındaki adalarda yığınak yapmıya koyulmuştu. Bu haber alındıktan sonra 22 Mart 1915'te Çanakkele bölgesinde beşinci ordu kurulmuştur. Bütün kuvvetler ordu emrinde idi. Ordu on beşinci kolorduyu Maydos çevresinde bırakarak 19 uncu tümeni 19 Nisanda yedek olarak Biga'ya geldi. 25 Nisan 1915'te tanyeri ağarırken Arıburnu ve Seddülbahir bölgesine ilk düşman birlikleri çıktı. Arıburnu'na çıkan kuvvet gözetleme taburunu püskürterek, sonradan Kemalyeri adı verilen yere kadar ilerledi. Burada arkadan koşup gelen 27 nci Türk alayı ile karşılaştı. Düşman çıkarmasını haber alan Mustafa Kemal, Conkbayırı yönünde yürüyen düşmana karşı ordudan emir almayı beklemeden kuvvetlerini harekete geçirdi. Birliklerine kendisi yol bularak Kocaçimen tepesine vardı. Askerlerine orada kısa bir dinlenme vererek, atla gidilemediği için yanındakilerle yaya olarak Conkbayırı'na geldi. Orada cephaneleri bittiği için çekilen ve düşmanca kovalanan bir gözetme bölüğüne rasladı: "Niçin kaçıyorsunuz? dedim.

    - Efendim düşman.
    - Nerede düşman?
    - İşte... diye 261 rakımlı tepeyi gösterdiler.
    Gerçekten de düşmanın bir avcı hattı 261 rakımlı tepeye yaklaşmış, serbestçe ilerliyordu. Şimdi durumu düşünün. Askerlerimi dinlenmeleri için bırakmışım... Düşman da bu tepeye gelmiş... Düşman bana benim askerlerimden daha yakın. Düşman bulunduğum yere gelse kuvvetlerim pek kötü duruma düşecek. O zaman, bir mantıkla mıdır, yoksa bir içgüdü ile mi, bilmiyorum, kaçan erlere:

    - Düşmandan kaçılmaz, dedim.
    - Cephanemiz kalmadı, dediler,
    - Cephanemiz yoksa süngümüz var, dedim.
    Ve bağırarak:
    - Süngü tak, dedim. Yere yatırdım. Aynı zamanda Conkbayırı'na doğru ilerliyen piyade alayı ile cebel bataryasının erlerini marş marşla benim bulunduğum yere gelmeleri için yanımdaki emir subayını geriye saldırdım. Erler yere yatınca düşman da yere yattı. Kazandığımız an, bu andır.''

    Düşman ne yapacağına karar verinceye kadar 57 nci alay Conkbayırı'na yetişti. Mustafa Kemal alayı hemen saldırıya geçirdi. Arkasından 19 uncu tümenin öteki alaylarını da Arıburnu'na yöneltti. Daha önceden orada tutunmuş olan 27 nci alayı da emrine alarak saldırıya daha çetinlik verdi. Savaş gece de sürdü ve düşman kıyının son sırtlarına kadar geri atıldı. Böylece Gelibolu yarımadasının en önemli bir parçası olan Kocaçimen platosunun elden çıkmaması sağlanmış ve Çanakkale savunuşunun temeli atılmıştır. Mustafa Kemal o gün, Arıburnu kuvvetleri komutanı olarak verdiği emirde şöyle diyordu: ''Size ben saldırı emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zamanda yerimizi başka kuvvetler alabilir.'' Aynı günü anlatan bir tenkitçi yazısına şu hükümlerini eklemiştir: ''Mustafa Kemal'in bu savaşlarda durumu çabuk kavramak, çabuk karar vermek, kararını enerji ile uygulamak ve sorumluluktan çekinmemek gibi davranışları kendisinde büyük komutanlık nitelikleri olduğunu meydana çıkarmıştır.''

    Mustafa Kemal 19 Mayıs 1915 tarihine kadar saldırı ve savunma savaşları ile düşmanın her gün artan kuvvetlerini yerlerinde durdurmayı başarmış, iki taraf karşı karşıya siperlere girmiş, düşmanın Arıburnu'nda kazandığı yer de bir dar şeritten ibaret kalmıştır.
    1 Haziran 1915'te Mustafa Kemal albaylık rütbesine yükseldi.

    Yeni kuvvetler getiren düşman Conkbayırı-Kocaçimen hattına saldırıp buraları aldıktan sonra Kabatepe-Maydos hattına ilerliyerek Türk ordusunun İstanbul'la bağını kesmek, geri kalan kuvvetlerle Anafartalar'a çıkarak burasını hareket üssü yapmak istedi. 6/7 Ağustos gecesi Arıburnu kuzeyinde ve Anafartalar'da çıkarma başladı. Arıburnu'ndan 20.000 kişilik bir kuvvet Kocaçimen'i almak için ilerlediler. Buradan üç kolla Conkbayırı ve kuzeyine doğru yürüdüler. 7 Ağustos sabahı Conkbayırı-Kocaçimen bölgesinde ciddî bir tehlike baş göstermiştir. Çünkü bu hat boştu. Bu hat düşmanın eline geçerse Gelibolu Yarımadası düşebilirdi. En yakın tehlikede olan Mustafa Kemal'in ondokuzuncu tümeni idi.

    Etraftan yardım gelinceye kadar Mustafa Kemal elindeki son yedek kuvvetini de Conkbayırı'na göndererek burasını 7 Ağustosa kadar elde tuttu. O sırada durumun önemini anlıyan ordu komutanlığı Anafartalar adı ile bir grup kurmuş ve buna Albay Fevzi'yi tayin etmişti. Conkbayırı'nda durumun çok kritik olduğunu gören Mustafa Kemal ''sevk ve idare''nin bir elde olması gerektiğini anlatmıya çalıştı: ''Daha bir anımız vardır. Onu da kaybedersek umumî bir felâkete uğramaklığımız ihtimali büyüktür,'' diyerek ordu komutanının dikkatini çekti. Bana anlattığı hatıralarında şöyle demişti: ''Durum buhranlı ve çok tehlikeli idi. Başkumandan vekili Enver Paşa'ya kadar doğrudan doğruya yazmak zorunda kaldım.

    Kandırıcı bir cevap alamadım. Karargâhı Yalova'da (1) bulunan ordu komutanı Liman von Sanders Paşa telefonla beni aradı. Konuşmamıza aracılık eden kurmay başkanı Kâzım Bey'di. Sorduğu şu idi:

    - Durumu nasıl görüyorsunuz ve nasıl bir tedbir düşünüyorsunuz?
    Durumu nasıl gördüğümü ve nasıl tedbirler alınmak gerektiğini çoktan bütün ilgili olanlara bildirmiştim. Hepsi cevapsız kalmıştı. Dedim ki:
    - Durumu nasıl gördüğümü çoktan size bildirmiştim. Şimdi alınabilecek tek bir tedbir kalmıştır.
    - O tedbir nedir?
    - Bütün komuta ettiğiniz kuvvetleri emrime veriniz. Tedbir budur.
    Alaylı bir sesle:

    - Çok gelmez mi? dedi.
    - Az gelir! dedim.
    Telefon kapandı.''

    8/9 Ağustos gecesi saat 21.50'de kendisine Anafartalar grubu kumandanlığına tayin edildiğini bildirdiler. Mustafa Kemal demiştir ki: ''Gerçi böyle bir sorumluluğu almak basit bir şey değildir. Fakat ben vatanım yok olduktan sonra yaşamamaya karar verdiğim için bu sorumluluğu yüklendim.''

    devam edecek.................

  5. #25
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba!

    Mustafa Kemal önce kararlaştırdığı saldırıyı kendisi yöneterek üstün kuvvetleri geriletti, 10 Ağustos sabahı da tan yeri ağarırken düşman üzerine süngü ile atılmak için hazırladığı asker saflarının önüne geçerek kuvvetlerini düşman üzerine attı. Düşman ortalık ağardıktan sonra Conkbayırı'nı denizden ve karadan büyük çapta toplarla dövmiye başladı. Bu arada Mustafa Kemal'e bir misket çarpmış, fakat sağ cebindeki saat kendisini yaralanmak, belki de ölmekten kurtarmıştı. 8 inci tümen tarafından tertiplenen ve yanaşık düzende toplu olarak yapılan 10 Ağustos saldırısının en önünde bulunan Mustafa Kemal Conkbayırı'na yerleşmek istiyen düşmanı geri atmış ve ikinci defa yarımadayı kurtarmıştı. 21 Ağustos 1915'teki düşman saldırısı da çok çetin ve göğüs göğüse savaşlarla sonuçsuz bırakılmıştır.

    10 Ağustos Conkbayırı savaşı üzerine Mustafa Kemal not defterinde diyor ki: ''Bütün geceyi pek rahatsız ve uykusuz geçirdim. Bir yandan Anafartalar bölgesinden gelen raporlar ve hele yanlış, fakat önemli haberler beni uğraştırdığı gibi bir yandan da önceki günlerin kötü olaylarında birliğini, amirini kaybetmiş komutanların doğrudan doğruya bana başvurmaları bir dakika bile dinlenmiye imkân bırakmadı. Karargâhımdan benimle buluşabilen bazı subayları sekizinci tümenin tertiplerini anlamak üzere yolladım. 41 inci alay hücum anına kadar gelmedi. Yanlış yere gitmiş, sonra göründü. Sekizinci tümen tertiplerini almıştı.

    23 üncü alayın iki taburu birinci hatta savaş nizamında, bir taburu da bu hattın gerisinde olmak üzere Conkbayırı'na saldırmaya hazırlanmışlardı. 28 inci alay da aynı hizada Şahinsırt'a hücum tertiplerini tamamlamıştı. Fecir olmak üzere idi. Çadırımın önüne çıktım. Hücum edecek askeri görüyordum. Hücuma başlanmasını bekliyecektim. Gecenin karanlığı kalkmıştı. Artık hücum anı idi. Saatime baktım. Birkaç dakika sonra ortalık büsbütün ağaracak ve düşman, askerlerimizi görebilecekti. Düşmanın piyade, mitralyöz ateşi başlar, kara ve deniz toplarının mermileri bu sıkı nizamda duran askerlerimiz üzerinde bir defa patlarsa hücumun imkânsızlaşacağına şüphe etmiyordum. Hemen ileri koştum. Tümen komutanına rasladım. O ve bütün yanımızdakiler hücum safının önüne geçtik. Çok çabuk ve kısa bir teftiş yaptım. Önlerinden geçerken yüksek sesle askerlere selâm verdim ve dedim ki:

    - Askerler! Karşınızdaki düşmanı yeneceğimize hiç şüphe yoktur. Fakat siz acele etmeyin. Önce ben ileri gideyim. Size kırbacımla işaret verdiğim zaman hep birden atılırsınız.

    Komutan ve subaylara da işaretime askerlerin dikkatini çekmelerini emrettim. Ondan sonra hücum safının önünde bir yere kadar gittim ve oradan kırbacımı havaya kaldırarak hücum işaretini verdim.

    Bütün askerler, subaylar artık her şeyi unutmuşlar, gözlerini, kalplerini verilecek işarete saplamışlardı. Süngüleri ve bir ayakları ileri uzatılmış olan askerlerimiz ve onların önünde tabancaları, kılıçları ellerinde subaylarımız kırbacım aşağı iner inmez çelikten bir yığın gibi arslanca ileri atıldılar. Biraz sonra düşman siperleri içinde, Allah Allah'tan başka ses duyulmaz oldu. Düşman silâh kullanmıya vakit bulamadı. Boğaz boğaza kahramanca savaş sonunda ilk hatta bulunan düşman tamamiyle yok edildi. Dört saat boğuşmadan sonra 23 üncü ve 24 üncü alaylarımız Conkbayırı'nı düşmandan temizlediler ve 28 inci alay da Şahinsırt'ın en yüksek yerini geri aldıktan sonra, ağıl üzerinden batıya saldırıp önüne raslıyan düşman birliklerini yendi ve bozdu. 28 inci alayın bir kısmı Şahinsırt'ın boyun noktasında yerleştirilmiş olan düşman mitralyözlerinin etkili ateşi altında daha ileri gidememişti. Conkbayırı tepesi elimize geçtikten sonra düşman karadan ve denizden yönelttiği süratli ve yoğun topçu ateşi ile Conkbayırı'nı cehenneme çevirmişti. Gökten şarapnel, demir parçaları yağıyordu. Büyük çapta deniz toplarının tam vuruşlu taneleri yerin içine girdikten sonra patlıyor, yanımızda büyük lağımlar açıyordu. Bütün Conkbayırı dumanlar ve ateşler içinde kaldı. Herkes tevekkülle sonunu bekliyordu. Etrafımız şehitler ve yaralılarla doldu. Olan bitenleri seyrederken bir şarapnel parçası göğsümün sağ tarafına çarptı. Cebimdeki saati parça parça etti. Etime giremedi. Yalnız derince bir kan lekesi bıraktı. Bu parçalanmış saati sonra bugünün hatırası olarak Liman von Sanders Paşa'ya verdim. O da aile armalı kendi saatini bana hediye etti.''

    Bu savaşlar sırasında düşmanın zehirli gaz kullanacağı haberi duyuldu idi: ''Karşı bir silâhımız yok. Düşman zehirli gaz kullansa bile, biz tepedeyiz, onlar ovada, bize tesir etmez, sözünü yazdım. Gerçi bir deneme yaptılarsa da rüzgâr yön değiştirmesi üzerine bir belâdan da kurtulmuş olduk. Askerin de bize güveni arttı.''
    Bu bölüme Mustafa Kemal'in Kemalyeri'nden 1915 Nisanında verdiği günlük emri de alalım: ''Burada benimle beraber harp eden bütün askerler kat'î olarak bilmelidirler ki bize düşen namus görevini yerine getirmek için, bir adım geri gitmek yoktur. Rahat uykusu aramanın, bu rahattan yalnız kendimizin değil, bütün milletimizin ebedî olarak yoksun kalması ile sonuçlanacağını hepinize hatırlatırım.''

    Çanakkale'de savaş artık siperlere saplandı idi. Mustafa Kemal düşmanın çekileceğinden şüphe etmediği için bir saldırı ile hepsini denize dökmeyi teklif etmişse de üst komutanlara anlatamamış, kendisine, boşuna harcıyacak kuvvetimiz, hatta bir erimiz yoktur, cevabını vermişlerdi. Büyük bir fırsatın kaçırılmakta olduğunu gören Mustafa Kemal 10 Aralık 1915'te görevinden istifa ettiğini bildirdi. Mustafa Kemal'e saygı gösteren Liman von Sanders istifayı hava tebdiline çevirmiş, İstanbul'a geldikten sonra düşmanın Çanakkale'yi zararsızca boşalttığını öğrenmişti (19 Aralık 1915).

    Eski harp akademisi komutanı Orgeneral Ali Fuad Erden der ki: ''Çanakkale'de en buhranlı anda, en lüzumlu adam bulundu. Harbin seyrini çeldi. İngiliz Bahariye Nazırı Churchil onun için, kaderin adamı, demişti.''
    Mustafa Kemal ordunun yıldızı idi. Fakat onun hırslarına sınır olmadığı inancında bulunan Enver ve partizanları kendisi ile Anafartalar üzerine yapılan bir konuşma fotoğrafı ile birlikte ''Harp Mecmuası''nda basıldığı sırada baskıyı durdurup resmini çıkartmışlar, yerine Liman von Sanders'in fotoğrafını koydurmuşlardı. İstanbul'u bir Alman bile kurtarmış olmalı, fakat Mustafa Kemal, Sarıkamış bozgununun manevî yükü altında kıvranan Enver'i gölgede bırakmamalı idi.

    Karargâhından İstanbul'daki dostu Madame Corinne'e yazdığı bir mektupta şöyle diyor: ''Benim adımın duyulmamasına şaşmayın. Ben önemli savaşların kahramanı olarak Mehmet Çavuş'a şeref kazandırmayı tercih ettim. Tabiî şüphe etmezsiniz ki savaşı idare eden dostunuzdur ve savaş gecesi Mehmet Çavuş'u bulan da o idi.''
    Anafartalar kahramanı için son sözü Rauf Orbay'a bırakalım: ''Bizi Asya'ya atarak müttefiklerimizden ayırdıktan sonra Ruslarla birleşmek istiyen İngiliz plânına, doğru kararı ve başarılı saldırıları ile ilk engel olan şüphesiz Mustafa Kemal Bey'dir.''

    devam edecek.............

  6. #26
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba!

    Mustafa Kemal bazı işleri için izinle Sofya'ya gitmişti. Başkumandanlık tarafından kendisini Çanakkale'den Edirne'ye dinlenmek üzere çekilmekte bulunan 16 ncı kolordu komutanlığına atandı. Mustafa Kemal 14 Ocakta Karağaç'a geldi. Ertesi gün askerlerinin başında at üstünde ve halkın coşkun alkışları arasında Edirne'ye girdi. Şubat sonlarına kadar orada kaldı.

    1916 yazında Erzurum'u geri almak üzere Diyarbakır bölgesinde ikinci orduyu topluyorduk. Başkomutan Mustafa Kemal'i bu cephede aynı 16 numaralı kolorduya yolladı. 12 Martta kolorduya geldi. Kolordu Bitlis çevresindeki bir tümenle Muş çevresindeki bir tümenden kurulu idi. Bitlis-Muş-Fırat hatlarında seksen kilometrelik bir cephe. Ruslar bizim saldırı plânını bozmak ve ikinci ordu toplanmadan önce Erzurum cephesindeki üçüncü orduya saldırmıya karar vermişlerdi. Fakat bu saldırı sırasında Bitlis-Muş bölgesindeki Türk kuvvetleri Rusların sol kanatlarının gerisini tehlikeye sokabilirlerdi. Ruslar üçüncü orduya saldırmadan önce Bitlis-Mus dolaylarında harekete geçtiler. Rusların üç misli kuvvetle yaptıkları bu saldırı karşısında onaltıncı kolordu komutanı Mustafa Kemal ustaca bir manevra ile Rusları püskürttü ve Bitlis'le Muş'u geri aldı. Ruslar ağustos ayında yeni bir deneme daha yaptılarsa da bir sonuç elde edemediler. Böylece Mustafa Kemal, Rusya devine karşı tek zaferin de kahramanı olmuştur. 1917 yılı başında kendisini tuğgeneralliğe yükselttiler.

    Bu savaşlar pek çetin olmuştur. Mustafa Kemal etrafı Rus süngüleri ile sarılma tehlikesi gösterecek kadar kendini ortaya atmış, emri altındakilere daima yiğitlik ve fedakârlık örneği olmuştu.

    1916 sonlarında Mustafa Kemal ikinci ordu komutan vekilliğine atanmıştır. Sekerat'ta bulunan ordu karargâhına gelince Ordu Kurmay Başkanı Albay İsmet Bey'le buluştu. Ordunun durumu pek kötü idi. Kara kıştan önce geri çekerek kurtarmak lâzımdı. Mustafa Kemal o sıralarda açlıktan insanların birbirlerini yediklerini kaç defa anlatmıştır. İslâm ansiklopedisinin Atatürk fıkrasının bu bölümünde bir kayırma vardır. Ansiklopedi diyor ki: ''Albay İsmet kendisini ordusunun durumu hakkında aydınlattı. Bunun üzerine kışın yiyecek güçlüklerine uğramamak için ileri hatlarda hafif birlikler bırakarak ordu cephesini geri almaya karar verdiler.'' Mustafa Kemal bana o günün hatırasını şöyle anlattı idi: ''Ben Enver'in adamı olduğu için İsmet'i sevmezdim. (İsmet Bey harp başında Başkumandanlık karargâhında Harekât Şubesi Müdürü idi.) Kendisine hemen bir geri çekilme emri hazırlanmasını söyledim. Gitti, gelmez. Yaverim Cevad'ı bak ne yapıyor, diye yolladım. Döndü, masasının başında düşündüğünü söyledi. Şehirler ve topraklar bırakacaktık. Orduyu kurtarmak için başka çare yoktu. Ama böyle bir karar vermek de güçtü. Git söyle, yazamıyorsa ben dikte edeyim, dedim. Bir müddet sonra çekilme emrini yazmış, getirdi. Askerlik edebiyatına örnek diye alınabilecek kadar iyi düşünülmüş ve yazılmıştı.''

    İsmet İnönü, sonuna kadar da Atatürk'e parlak bir kurmaylık, i k i n c i a d a m'lık etmiştir.
    Geri çekilişte ordunun en arkasında idi. Nasıl ki Çanakkale saldırılarında en önünde ise! Ona göre bizim askeri panik tehlikesine uğratmamak için daima en yakınında olmalıdır. Bir asker: ''Ben kâfiri öldürüyordum. Niçin geri çekerler bizi? Ne korkakmış kumandan! Nereye kaçtı kim bilir?'' diye söyleniyordu. Mustafa Kemal:

    - Sen o kumandanı tanır mısın? diye sordu.
    Yarı karanlıkta yüzüne baktı:
    - Benim o! der. Söylenen er şaşalıyarak:
    - Ha... O başka... dedi.

    Bu arada General Mustafa Kemal'i ordu komutanlığı yetkisi ile Hicaz Kuvve-i Seferiyyesi başına getirmek istediler. Görevi Medine'yi kurtarmak ve Hicaz'ı İngilizlerin elinden almak olacaktı. Şam'a, dördüncü ordu karargâhına geldi. Komutan aynı zamanda Bahriye Nazırı olan eski arkadaşı Cemal Paşa idi.

    Bu sırada dördüncü orduyu teftişe geleceğini bildiren Enver Paşa, acaba Hicaz'dan çekilsek de ordaki birlikleri ve taşıtları, savaşı lehimize çevirmek için, Filistin cephesine mi getirsek, diye sormuştu. Mustafa Kemal'le de görüşerek Cemal Paşa, Hicaz'ı boşaltmak daha doğru olacağı cevabını verdi. Boşaltma da hayli tehlikeli idi. Beş yüz kilometre uzunluğundaki bir yoldan, ön, yan ve arka ateş altında olarak çekilecektik. Dördüncü ordunun Kurmay Başkanı Ali Fuad Erden (sonradan orgeneral ve harp akademisi komutanı) der ki: ''Böyle bir hareketin harp tarihinde misli yoktur. Bu işin yapılabilmesi için, Medine ve Peygamber'in kabrini savunmadan vazgeçileceğine göre, din duygularının etkisi altında bulunmıyarak yalnız bir stratej ve tabiyeci gibi hareket edecek azimli ve yeterli bir komutana ihtiyaç vardı. Bu aşırı güç işi başarabilecek adam ancak Mustafa Kemal Paşa idi.''

    Mustafa Kemal, en doğrusu şimdiye kadar kim savunmuşsa çekilmeyi de o yapmalıdır, diyordu. Haklı idi. Ona kalsa Filistin'i gerisinde İngilizlerle boğaz boğaza bırakıp, Peygamber torunlarının İngilizlerle birleşerek saldırdıkları Medine'ye elbette getirmiyecekti. Şimdi ona yalnız Peygamber'in mezarını düşmana bırakmak görevi yükletilecekti.

    Enver Paşa geldi. Teftişten sonra ikinci ve üçüncü ordular grubu İzzet Paşa'nın komutasına verilerek Mustafa Kemal Paşa ikinci ordu komutanlığına atanmış, Medine'nin boşaltılması da emredilmiştir. Sultan Reşat, Medine boşaltılırsa halifelik ve padişahlıktan çekileceğini söylemişti. Sadrazam Talât Paşa da o çekilmiye karşı koydu. Enver Paşa boşaltma kararını zoraki verdiği için o da vazgeçti. Fakat Medine ve Hicaz'ı bırakmamak yüzünden Filistin savunulmamış, Kudüs düşmüştü.

    Bir müddet sonra Bağdat'ı İngilizden geri almak için bir ordular grubuna kumanda etmek üzere General Falkenhein Türkiye'ye geldi. Halep'te toplanacak olan bu gruptaki yedinci ordu komutanlığına Mustafa Kemal atanmıştı. Mustafa Kemal böyle bir seferin imkânsız olduğunu bilmekte idi. O sırada İngilizler Filistin'de saldırıya geçtiklerinden General Falkenhein komutasındaki yıldırım orduları grubu bu saldırıyı önlemek için görevlendirilmiştir. Fakat Mustafa Kemal generalin tutumunu hiç beğenmediği için yedinci ordu komutanlığından istifa etti. Yeniden ikinci orduya atandı ise de onu da reddetti. Kendisine İstanbul'a gelmesi için izin verdiler. İstanbul'a gelebilmesi için at ve kısraklarını satması lâzımdı. Bu işi Cemal Paşa üstüne aldı.
    Türkiye'yi kurtarmak için bir şey yapmalı idi. Geceli gündüzlü bunu düşünüyordu. Halep'te Cemal Paşa kendi fikirlerine katılarak:

    - Ne yapmalı? dedi.
    - Hiçbir şey yapamazsanız, hiç olmazsa çekiliniz.
    - Yapamam. Çünkü kendim ve evlâtlarım için dayanabilecek hiçbir şeyim yok.
    - Bahis konusu koca bir milletin ölüm, kalımıdır. Yok olmaya doğru giden budur. Böyle durumda şahsî kayıtlara düşmemelidir. ''O tarihte umumî durum üzerinde etkili olacağına şüphe etmediğim arkadaşımın harekete geçmesi için çok bekledim. Cemal Paşa ile çok şeyler konuştuk. Ortaklaşa kararlar vermiş olduğumuzu sandım.''
    Mustafa Kemal 5 Temmuz 1917'de yedinci ordu komutanlığına atanmıştı. 20 Eylül 1917'de başkomutanlık vekilliğine verdiği şu rapor Birinci Dünya Savaşının Türkiye bölümünde tarihî bir önem almıştır:

    devam edecek.......

  7. #27
    - Çevrimdışı
    Süper Aktif Üye simqe - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Sep 2008
    Nerden
    Türkiye
    Mesaj
    3.362
    Rep Gücü
    67755
    Emeğine sağlık mopsy..okuyan varsada gözlerine sağlık :))

  8. #28
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647
    Merhaba!

    Halep 7 Eylül 1333 (1917)

    ''1- Önce umumî memleket durumu dikkate alınmalıdır. Harp Müslüman, Hristiyan bütün halkımızı bitkin bir hâle getirmiştir. Halk ve idare arasındaki bağlar çözülmüştür. Evlerinde kalanlar her bakımdan hükûmete uzak durmaktadır. Bu kalanlar da ya kadınlar, ya âcizler veya asker kaçağı olup çalışıp topraktan aldıkları kendi geçimlerine yetmezken askerî ve sivil idare onlardan, açlık ve ölüm pahasına, varlarını yoklarını almakta direnmek zorundadır. Öbür yandan idare tam bir aciz içinde olduğundan, umumî hayatın bir anarşiye doğru sürüklenmesini önliyememekte, adalet ve hukuka aykırı davranışlar hükûmetten nefreti arttırmaktadır. Mahallî hükûmetin aciz içinde olması bir zabıta kuvveti olmamasından, ihtiyaç yüzünden memurların rüşvetçi olmalarından, vurgun ve yolsuzluklardan, adalet cihazının asla işliyememekte bulunmasındandır. Bu hâl umumî hayatı her köşede, her şehirde çürütmektedir. Halk geçimi ve ticaret işleri korkunç bir çöküntüye uğramıştır. Bugün bir para meselesi var ki bu ne memurlarda, ne halkta geleceğe emniyet bırakmamış, namuslu kimseleri mukaddes saydıkları değerlerden uzaklaştırmaktadır. Harp devam ederse karşısında bulunduğumuz en büyük tehlike, her taraftan çürüyen ulu saltanat binasının bir gün içerden birdenbire çökmek ihtimalidir.

    ''2- Umumî askerî durum harbin yakında biteceğini göstermemektedir. Müttefiklerimizin düşmanlarımızı askerî hareketlerle barışa zorlıyacakları artık söz konusu olmayıp, Almanlar stratejilerini: 'Geliniz de bizi yeniniz!' esasına bağlamışlardır. Düşmanlarımızın birbirinden ayrılmıyacaklarına şüphe olmayıp düşman halkın sıkıntı ve yoksunluğu daha azdır. Harp daha uzun sürecektir. Harbi bitirme imkânları bizim tarafın elinde değildir.

    ''3- Türkiye'nin harp durumu şudur: Ordu başlangıcına göre pek çok zayıftır. Birçok orduların kuvveti, olması gerekenin beşte biri kadardır. Memleketin nüfus kaynakları eksileni tamamlamıya yeterli değildir. Hatta yedinci ordu gibi bütün memleket için iyi tutulmıya çalışılan tek orduya dahi, daha düşmana bir kurşun atmadan, kuvvetli bulundurmıya imkân bulamıyoruz. En güç işleri görmek üzere biner kişilik taburlarla bana gönderilen tümenin yüzde ellisi ayakta duramıyacak kadar zayıf olduğundan ayıklanmış ve sağlam kalan erat 17-20 yaşında çocuklarla 45-55 yaşındaki işe yaramazlardan ibaret kalmıştır. Başka en iyi tümenlerin taburları da İstanbul'dan biner mevcutla hareket etmişler, ve en kuvvetlisi beş yüz mevcutla Halep'e gelebilmiştir.

    "Askerî umumî duruma göre, meselâ, son kuvvetlerle Bağdat'ı geri almayı düşünmiye imkân yoktur. En kuvvetli düşman, hazır olarak Sina'dadır.

    ''4- Bu kısa açıklama ile, artık her şey bitmiştir ve bulunacak çare kalmamıştır, demek istemiyorum. Kurtulma yolu ve çaresi vardır. Ancak en iyi tedbirleri bulmak lâzım gelir. Bu tedbirler şunlar olabilir:

    ''(A) İçerde hükûmeti kuvvetlendirmek. Beslenmeyi sağlamak. Yolsuzlukları en aşağı haddine indirmek. Harbin uzaması yeni kayıplara sebep olsa da, elimizde ve gerimizde kalacak bölgeleri ve halkı dayanmaz ve çürük hâlde bulmamalıyız. Memleket sağlam bir hareket üssü halinde kalmalıdır.

    ''(B) Askerî politikamız bir savunma politikası olmalı, elimizde bulunan kuvvetleri ve bir tek neferi sonuna kadar saklamalıyız. Memleket dışında da bir tek Türk askeri kalmamalıdır.''

    Rapor bunun arkasından alınabilecek askerî tedbirleri sıralamaktadır. Suriye ve Sina'nın Alman kumandasında bırakılmasına karşıdır. Bağımsızlıkta kıskanç olursak, Almanların bize Bulgaristan'dan daha itibarlı tutacağını söyler. Falkenhein Alman olduğunu ve her şeyden önce Alman menfaatlerini düşüneceğini saklamamaktadır. Bu sözü söyliyen subaylarca Türk'ün kanı için karar verecek mevkidedir. Halep'te, Fırat'ta ve Suriye'de Alman menfatlerinin ne olduğu da bilinmektedir. Falkenhein, Araplar Türklere düşmandırlar, biz tarafsız davranarak onları kazanabiliriz, demekten de çekinmemiştir.

    Enver'in cevabı kısa: ''Bu hareketlere Falkenhein memur edilmiştir. En doğru kararları vereceğinden eminim. Bu güvenime siz de katılınız.''

    Türk orduları başkomutanlık kurmay başkanlığına gelen General von Seckt'e 1917 Aralık 13 tarihli raporu ile General Liman von Sanders Türk ordularının durumunu şöyle anlatmakta idi: ''Birçok yanlış tedbirler sonucu Türk ordularının umum savaşçı kuvveti pek çok azalmış ve birliklerin harp gücü gözden uzak tutulmayacak kadar düşmüştür. Türk ordusu çeşitli cephelerdeki savaşlarda büyük kayıplar vermiştir. Kayıpların çoğu büsbütün yanlış birçok tedbirler yüzündendir. Biraz dikkatle kayıpların pek çoğundan kaçınılabilirdi. Söz konusu yanlış tedbirler şöyle sıralanabilir:

    ''A- 1914 Aralık ile 1915 Ocak ayında yapılan birinci Kafkas seferi: Enver'in komutasında olup General von Bronzar'ın kurmay başkanlığında bulunduğu doksan bin askerlik üçüncü ordu sınıra yakın Hasankale yöresindeki dağlar üzerinde pek uygun savunma yerlerinde ve kendinden üstün olmıyan Rus kuvvetleri karşısında idi. Ordu başarılı savaşlarla dağlardan geçebilse bile kuşatma topları olmadığından Kars kalesini hiçbir zaman alamazdı. Hâl böyle iken, önlenmek için yapılan bütün tavsiyelere rağmen, Sarıkamış - Kars üzerine saldırıya geçilmek kararı verilmiştir. Sol hatta karlı dağların keçi yolları üzerinde yetersiz yiyecek hazırlığı ile harekete geçen iki kolordunun sonu, ikisinin de ayrı ayrı yenilmesi olmuştur. Başka bir kolordu da bu arada cephede başarısız savaşlar yapıyordu. Resmî belgelerle anlaşıldı ki doksan bin kişiden ancak on iki bin kadar er pek acıklı durumda geri dönebilmiştir. Geri kalanı vurulmuş, açlıktan ölmüş, donmuş veya esir düşmüştür. Harp tarihi bu saldırı için hiçbir özür bulamıyacaktır.

    ''B- 1916 yaz başlangıcında yetersiz kuvvetle Ruslara karşı gene üçüncü ordunun giriştiği saldırı savaş sonundaki geri çekilmede ordunun büyük bir kısmı dağılmıştır.

    ''C- Üçüncü ordunun 1916 yazında toplanıp lüzumsuz yere yaklaşık olarak Van Gölü'nün Muş - Kığı hattından Erzurum yönüne doğru ve daha başlangıçta başarısızlığa uğrıyan saldırı hareketi, ne ileriye doğru yollar, ne de geride kullanılmaya elverişli ulaşma hatları olmadığından ve her türlü taşıt araçları da pek kıt olduğundan yapılmamalı idi. Bu orduda en azından altmış bin kişi açlık, hastalık ve sonra soğuktan ve pek az kısmı da düşman silâhı ile vurularak ölmüştür.

    ''D- Askerlik açısından büyük bir yanlış olmak üzere XIII. kolordunun 1916 yazından başlıyarak bütün kış süren saldırı savaşları ki İngilizler Basra'ya kadar olmasa bile Korne'ye kadar atılmadan önce böyle bir hareket yapılması hiç doğru değildi.

    ''E- Hiçbir zaman başarı ihtimali yokken Mısır'ı almak için 1916 Ağustosunda Süveyş Kanalı'na doğru on sekiz bin kişilik savaşçı birliklerle girişilen ve başlangıçta başarısızlığa uğrıyacağı şüphesiz hareket, o zamanlar sadece Süveyş Kanalı'nı korumakla yetinen İngilizleri Tih Çölü'nden beriye çekmiş ve Filistin'deki bugünkü ilerlemelerine sebep olmuştur.

    ''Türk ordularının kaçak toplamı şimdi 300.000'i çok aşmaktadır. Bunlar memleket içine kaçmışlardır. Yağma ve hırsızlıkla güvenlik ve huzuru bozmaktadırlar.

    "Türk askeri ve hele Anadolu askeri bulunmaz bir cevherdir. İyi bakılır, yeteri kadar doyurulur, gereği gibi eğitim görür, soğukkanlılık ve güvenle yönetilirse, bu askerle en büyük görevler başarı ile yapılabilir. Hemen iki yıldan beri birliklerin çoğuna eğitim için gereken zaman bırakılmamıştır. Birliklerde askerlerin büyük çoğunluğu birbirini ve üstlerini tanımazlar. Yalnız durumun iyi gitmediği bir yere gönderilmekte olduklarını bilirler.

    ''Kaçarken vurulmak tehlikesine rağmen her fırsatta kaçmıya kalkarlar. Kaçma trenden atlıyarak yahut elverişli yerlerde yol kolundan ayrılarak yapılmaktadır. Harp cephelerine aktarılırken binlerce asker kaybetmiyen tümen yoktur. Türk askerinin daha iyi bakıma ve davranışa ihtiyacı vardır. Üstlerine karşı güven ve inanç besliyen Türk askeri ile her şey yapılabilir.''

    devam edecek.............

  9. #29
    - Çevrimdışı
    Onursal Üye
    Üyelik tarihi
    Apr 2009
    Nerden
    ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
    Mesaj
    14.030
    Rep Gücü
    88647

    Bir Komplo...

    Merhaba!

    Mustafa Kemal henüz Diyarbakır'da iken İstanbul'da bir Yakup Cemil vakası çıktı idi. Yakup Cemil İttihatçı fedayilerdendir. O da inanmıştır ki harp kaybolmuştur. Tek kurtuluş yolu hükûmeti devirmek ve hele başkomutan vekilini ve Harbiye Nazırını yerinden atmaktır. Anlaştığı arkadaşlar da var. Yakup Cemil Irak'a komutası altında götürmek üzere bir gönüllü bölüğü hazırlamaktadır. Kabine toplu olduğu sırada bu kuvvetle Bab-ı âli'yi basıp hükûmeti devirmiye ve onun yerine bir barış hükûmeti getirmiye karar vermiştir. Başkomutan vekili ve Harbiye Nazırı adayları da Mustafa Kemal. İçlerinden biri komployu Enver Paşa'ya duyurur. O da Yakup Cemil ve arkadaşlarını tutturup hemen Divan-ı Harp'e verir. Yakup Cemil kurşuna dizilmiştir. Mustafa Kemal bana hatıralarını anlattığı vakit demişti ki: "Yakup Cemil'in şahsından bahsetmek istemem. Onda bana karşı heyecanlı bir temayül (eğilim) uyanmıştı. Benim iş başına geçmekliğimi istemiştir. Bir gün Bursa'da ihtilâl arkadaşlarına:

    - Büyük sandıklarımız ne kadar küçükmüş. Hepsini öldürmek lâzım. Bunu ben yapacağım.
    Daha yumuşakları kendisine sorarlar:
    - Öldürmek kolay, fakat vaziyeti düzeltecek kim?
    - Mustafa Kemal! diyor.
    - Bu zavallı, kendisini öldürme sanatına alıştıranlara karşı da bu sanatı kullanmakta bir mahzur (sakınca) görmiyerek eksik tedbirlerle harekete geçmiş. Yakın sandığı arkadaşları kendisini ele vermişler. Yakup Cemil tutulmuş ve asılmıştır. O vakit tümenlerimden birine komuta eden Ali Fuad'a (Cebesoy):
    - Yakup Cemil asılmış. Sebebi de ben başkomutan vekili ve Harbiye Nazırı olmadıkça kurtuluş yoktur, demiş. Dediğini yapmış bile olsaydı ben İstanbul'a gittiğimde ilk iş olarak Yakup Cemil'i cezalandırırdım. Eğer ben o ve onun gibiler tarafından iktidara getirilecek bir adamsam, adam değilim!''

    Ama adayları niçin Mustafa Kemal'di? Çünkü biliniyordu ki o daha başlangıçta harbe girilmesine karşı idi. Sonra da harpten çıkma çaresi aranması için fikirlerini hiç kimseden saklamamış, bir de h a r e k e t tasarlamıştır.

    Arıburnu ve Anafartalar'ı yapan bir asker olarak sözünün dinleneceği kanısında idi. Bir defa Dışbakanı Halil Bey'e (Menteşe) gitti. Halil Bey'ce durum pek iyi idi. Mustafa Kemal, en güç sonuç alınabilecek bir savaş cephesinden başarılı bir komutan olarak geldiğini söyliyerek:
    - Memleket ve her şey yok olmak üzeredir. Siz bunu anlamamış görünüyorsunuz. Belki de benimle böyle şeyler konuşulmaz sanıyorsunuz. Ben o adamım ki benimle her şey konuşulur ve konuştuklarımız aramızda kalacaktır. Doğruyu konuşmaktan çekinmeyiniz.

    Halil Bey samimî idi. Onun için Mustafa Kemal'e sert cevap verdi. Mustafa Kemal sertliğe gelecek olanlardan değildi. Aralarında tatsız bir tartışma geçti. Halil Bey Mustafa Kemal'i nazırlar heyetine şikâyet etmiş ve cezalandırılmasını istemişti.
    Talât Paşa'ya da hayli açılmıştır. Fakat ondan da iyi bir karşılık görmemiştir. Bana demişti ki:

    ''Sadrazam olduğu günlerde kendisine bazı hayatî meselelerden bahsetmiştim. Verdiği cevaplarda beni güzelce 'atlattığını' sanmış, hatta bunu bir saat sonra gelen yakın bir arkadaşına anlatmıştı. Fakat iki gün sonra kendini telâşa düşüren bir durum baş göstermesi üzerine beni gece yarısı evine çağırarak çare ve tedbir sorma ihtiyacını duydu. O gece sadrazam meclisinde aynı arkadaşım hazırdı. Şu sözleri söylemekle kendimi avuttum:

    - Benden fikir soruyorsunuz. Söylemekte özür dilerim. Çünkü daha üç gün önce bir mesele üzerine fikrimi söylemiştim. Siz beni atlattığınıza inanmış, hatta sevincinizi göstermiştiniz.
    - Asla! dedi.
    - Söylediğiniz yanımızda oturuyor, dedim."
    Mustafa Kemal'in asıl tertibi bir ordular hareketi idi. En çok bel bağladığı da dördüncü ordu komutanı ve Bahriye Nazırı Cemal Paşa idi. Bu yüzden Cemal Paşa'yı düelloya bile çağırmıştı. Düello tanığı da Rauf (Orbay) idi. Bende şöyle bir hatıra notu vardır: ''Cemal korkmasaydı, sadrazam da, başkumandan da o olurdu.''

    Şimdi o tarihlerde Enver ve Mustafa Kemal paşalarla yakın ilişkileri bulunan Rauf Bey'in (Orbay) hatıralarını okuyalım: ''İstanbul'a geldikten sonra vakit buldukça Akaretler'de kira ile oturduğu evinde kendisini ziyaret ederdim. Bazan da o Bahriye dairesine beni görmiye gelirdi.

    Görüşmelerimiz sırasında harbin güdümünü şiddetle tenkit ederdi. Başkumandanlığa ve suretlerini Sadrazam Talât Paşa'ya gönderdiği belgelere dayanan raporlarını okur, her şeyden Almanların oyuncağı hâline gelen Enver Paşa'nın sorumlu olduğunu ısrarla söyler ve bunları düzeltmenin tek çaresi olarak da Başkumandanlıkta bir değişiklik yapılması fikrini ileri sürerdi. Bu hâdiselerden önce (Yakup Cemil vakası) Mustafa Kemal Paşa'nın ordu kumandan vekili olarak Diyarbakır'da bulunurken çevresindeki ordu kumandanlarına şifreli bir telgraf çekerek, harbin ve orduların kötü idare olunduğundan, hükûmetin kargaşa içinde bulunduğundan şikâyet ederek bunu düzeltmek üzere işbirliği teklif ettiğini Vehip Paşa, Enver Paşa'ya haber vermişti. Bunun üzerine başkumandanlıkça askerî makamların şifreli haberleşmelerini kontrol etmek için tedbirler alınmıştı.

    Sonraları Mustafa Kemal Paşa ile görüştüğümüzde Yakup Cemil'in Divan-ı Harp'te söyledikleri ile, Vehip Paşa'nın çekmiş olduğu telgraftan bahsettim. Böyle bir teşebbüste bulunmadığını söylemişti (1). Mustafa Kemal Paşa'nın üçüncü harp yılına doğru Enver Paşa'ya karşı bir teşebbüste daha bulunduğunu İstanbul'dan Brest-Littowsk barış konferansına gitmek üzere olduğum günlerde İsmail Canbulat Bey'den (o vakitler gizli millî emniyetin başında idi) şöyle işitmiştim: Sofya elçiliğinden gelip milletvekili seçilen Ali Fethi Bey, Talât Paşa'ya gidip gizli tutulacağına namus sözü aldıktan sonra demiş ki: Mustafa Kemal Paşa bana geldi. Harbiye Nazırlığı Müsteşarı ve Levazımat-ı Umumiyye Reisi İsmail Hakkı Paşa kendisini otomobili ile alıp şehir dışına gezmiye götürmüş.

    Harp politikası gevşiyen hükûmetin tek başımıza barış yapmıya eğilimli olduğunu söylemiş. Böyle bir hareketin şimdiye kadar katlanılan fedakârlıklarla bağdaşamıyacağını anlatmış. Hükûmet barış yapmıya yönelirse ona karşı koyup harbe devam edecek bir askerî kabine kurulması lâzım geldiğini ileri sürmüş ve kendisinin bu kabinede bir görev kabul edip etmiyeceğini sormuş. Bu durumu sağlama uğrunda yalnız ve doğrudan doğruya kendisine bağlı on bin kişilik bir gizli kuvvetin merkezden Anadolu ve İstanbul kıyılarının çeşitli yerlerinde hazır bulundurulduğunu ve bu kuvvetten Enver Paşa'dan başka kimsenin de haberi olmadığını söyliyerek eklemiş.

    Fethi Bey'in verdiği bilgi üzerine Talât Paşa, parti merkezinden Mithat Şükrü ve Kemal beyleri çağırıp kendilerine olup bitenleri anlatmış. İlk önce telâş etmişler. Görüşmelerden sonra, Enver Paşa samimî arkadaşımızdır, gidip açıkça onunla konuşalım, demişler. Enver Paşa da: 'Evet böyle bir kuvvet var. Fakat benim de içinde Harbiye Nazırı olduğum kabineye karşı değildir. Yakup Cemil vakasından sonra buna benzer bir hareket olursa diye alınmış bir tedbirdir,' cevabını vermiş."
    İsmail Hakkı Paşa, Enver'in direktifi olmadan böyle bir görüşme yapmayacağına göre Mustafa Kemal'in nasıl güç duruma düştüğü kolayca anlaşılabilir.

    Orbay'ı dinliyelim: ''Talât Paşa, Fethi Bey'in tutumunu kabinenin önemli üyelerini birbirlerine karşı güvensizlik ve şüpheye düşürmek ve böylece hükûmeti içinden yıkmak maksadı ile yorumlamış. Ben İsmail Canbulat Bey'den bu haberi aldığım zaman, ilk önce, Enver Paşa'nın Mustafa Kemal Paşa aleyhine bir harekete geçmesi ihtimalinden korktum. Mustafa Kemal Paşa o sırada İstanbul'da değildi. Almanya imparatorunun İstanbul'a gelişine bir karşılık olarak Almanya'ya giden Veliaht Vahidüddin ile beraberdi. Berst-Littowsk'a hareketten önce Enver Paşa'yı da görmeğe gittim. Rus sınırından alınacak kuvvetlerin Bağdat'ı geri almak için kullanılabileceğinden bahsedince, Mustafa Kemal Paşa'nın Filistin'deki durumu daha tehlikeli gördüğünü ileri sürdüm. Enver Paşa gülümsiyerek: 'Evet, Mustafa Kemal Paşa'nın bu fikirde olduğunu biliyorum. Medine-i Münevvere'nin de boşaltılmasını bu bakımdan zarurî görmektedir. Fakat biz umumî duruma göre Medine'nin sonuna kadar savunulmasını, Bağdat'ın da bir an önce geri alınmasını politikaca zaruri görüyoruz.'
    Enver Paşa biraz durarak:

    - Rauf Bey, diye devam etti, Mustafa Kemal Paşa nedense sadece görevini ilgilendiren noktalardaki fikirlerini söylemekle kalmıyor. Askerlikle bağdaşması imkânsız hususî ve siyasî tahriklere de kalkışıyor. Her hâlde duymuşsunuzdur, bir defa bazı ordu kumandanlarına telgraflar çekerek hepsini birlikte harekete ve itaatsizliğe teşvik etti. Haber alınca kendisi ile konuştum. Politika yapmak istiyorsa askerlikten çekilmesini söyledim. Mebusluğuna yardım edeceğimi vadettim. Fikirlerini Mecliste savunması daha doğru olacağını anlattım. Kumandan olarak orduyu nizamsızlığa sürüklemek ve savunmayı zorlaştırıcı hareketlere devam ederse, önleyici tedbirler almak zorunda kalacağını bildirdim. Hareketlerinin yanlış yorumlanmasından üzüldüğünü, Meclis ve mebusluk düşünmediğini, askerlikte kalmayı tercih ettiğini söyledi. Hiç şüphesiz hizmetinden memleketin vazgeçemiyeceği değerli bir kumandanımızdır. Bunu daima takdir ederim. Tekrar ordu kumandanlığına tayin ettim. Fakat son günlerde gene bazı siyasî tahriklerde bulunduğunu haber aldım... Meselâ...

    Burada dayanamadım, Enver Paşa'nın sözünü keserek: 'Mustafa Kemal Paşa ile İstanbul'a geldiği vakitler fırsat buldukça harp durumu ve savunma işlerimiz üzerine konuşuyoruz. Vatanın selâmeti ile endişelidir. Hususî bir maksadı, hele tahrik gibi bir kastı bulunduğuna inanmam,' dedim. İşittiklerinin şişirilerek ve çekememezlikten anlatılmış olduğunu, bu sebeple ciddîye almamasını rica ettim.

    Birkaç gün sonra Brest-Littowsk'a doğru İstanbul'dan ayrıldım. Berlin'e varır varmaz doğru Adlon oteline gittim. Mustafa Kemal Paşa'yı sordum. Henüz yatakta imiş. Fakat bekletmedi, o hâliyle beni kabul etti. İstanbul'dan haber sordu. Şaka kılıklı dedim ki: 'Talât Paşa, kendi kabinesi aleyhine yapılmak istenen bir hareketi Fethi Bey'den duymuş, önlemeye çalışıyormuş...' Mustafa Kemal Paşa: 'Ne diyorsun,' diye yatağından fırladı: 'Talât Paşa bundan kimseye bahsetmiyeceği üzerine namus sözü vermişti. Sözünü tutmamış, öyle değil mi?' diyerek hayli öfkelendi: 'Hayır, dedim, ben bunu Talât Paşa'dan değil, Enver Paşa'dan duydum.' Heyecan ve merakla gözlerimin içine bakıyordu. Enver Paşa ile konuştuklarımızı olduğu gibi anlattım.

    Sakinleşti. Sonra Enver Paşa'nın kendisine mebusluk teklif ettiği doğru olduğunu, alaylı bir dille de mebusların memurlardan farkı olmadığını ve asker kalmaktan başka çare göremediğini de üzüntü ile anlattı.''

    devam edecek.............

Benzer Konular

  1. Falih Rıfkı Atayın hatıratından Harf diktası
    neyzen571 Tarafından Mustafa Kemal Atatürk Foruma
    Yorum: 1
    Son mesaj: 27-08-2010, 12:35 AM
  2. Cankaya / Atatürk
    mopsy Tarafından Mustafa Kemal Atatürk Foruma
    Yorum: 0
    Son mesaj: 18-02-2010, 07:45 PM
  3. Falih Rıfkı'ya Verdiği Mülâkat
    simqe Tarafından Mustafa Kemal Atatürk Foruma
    Yorum: 0
    Son mesaj: 29-04-2009, 02:20 PM
  4. Falih Rıfkı ve Mahmut Bey'e Verdiği Mülâkat
    simqe Tarafından Mustafa Kemal Atatürk Foruma
    Yorum: 0
    Son mesaj: 28-04-2009, 12:59 AM
  5. Fatih Rıfkı Atay Zeytindağı
    dogangunes Tarafından Edebiyat Foruma
    Yorum: 0
    Son mesaj: 09-06-2007, 12:12 AM
Yukarı Çık