Merhaba

Tümdengelimsel Argümanlar & Tümevarımsal Argümanlar

Türkçe, “tümdengelim, tümevarım”
Osmanlıca, “tâlil, istikrâ”
İngilizce, “deduction, induction”
Latince “deductio, inductio”

Mantıkta “doğru” ve “geçerli” eşanlamlı kelimeler değillerdir.

Genel öncüllerden münferit olgulara doğru gidilerek kesin bir sonuca varmayı hedefleyen
tümdengelimsel argümanların sonuçlarının doğru olması için öncüllerin doğru olması gerekir.

Doğru ve geçerli tümdengelimsel argüman örneği:

Ö-Bütün insanlar fanidir.
Ö-Sokrat bir insandır.
V-Sokrat fanidir.

Ancak, öncülleri yanlış olan bir tümdengelimsel argüman,
sonuca çıkarsama kurallarına uygun olarak varmışsa, geçerli sayılır.

Yanlış ve geçerli tümdengelimsel argüman örneği:

Ö-Bütün insanlar yeşildir.
Ö-Sokrat bir insandır.
V- Sokrat yeşildir.

Birinci öncül istisnasız herkesin yanlış olduğunu bildiği bir öncüldür.
Buna rağmen argüman geçerli, yani o öncül bağlamında mantıksız değildir.
Ancak, tümdengelimsel argümanlarda kullanılan öncüllerin doğru ya da yanlış oldukları her zaman bu kadar açık değildir.
Günlük hayatta çoğu zaman doğruluğunu bilmediğimiz, emin olmadığımız,
ya da düpedüz yalan olan pek çok öncülden yola çıkan tümdengelimsel argümanlar
sırf çıkarsama kurallarına uygun oldukları için mantıklı görünebilirler.