Dünyada halen konuşulan yedi bin küsur dil olduğunu ancak bunun yarısının bu yüzyılda gideceğini, tamamen kaybolacağını (nesli tükeneceğini) söylüyor uzmanlar.

Türkçe’nin gitmeyeceğini, nesilden nesile kalıcı olacağını düşünüyorsak eğer, "Hangi Türkçe?" sorusunun cevabını da çok bilinçli bir şekilde verebilmemiz gerekir..

"Türkçe" sözünü duyduğumuzda "anadilimiz" diye belirli bir dil geliyor aklımıza. Ancak bu konuda benim kafam oldukça karışık. Çünkü anamın konuştuğu dili birileri çoktan ve temelli değiştirmiş durumda. Annemin konuştuğu sözcüklerin çoğunun yerine eskiden hiç olmayan uydurukça şeyler getirilmiş. Üstelik bu sadece Türkiye’de konuşulan Türkçe’nin başına gelen birşey. Bir de dünyanın diğer taraflarında yaşayan Türklerin konuştuğu Türkçelerin durumu var...

Mesela ""yeni yılınız kutlu olsun"" cümlesinin farklı türkçelerde nasıl ifade edildiğine bir bakalım..

-yeni iliniz mübarek olsun (azeri türkçesi) .
-canga cılıngız kuttı bolsın veya cana cılınız ben (kazak türkçesi) .
-cangı cılıngız kuttu bolsun (kırgız türkçesi) .
-yengi yılıngız mübarek bolsun (özbek türkçesi) .
-teze yılınızı gutlayaarın (türkmen türkçesi) .
-yengi yılıngızğa mübarek bolsun (yeni uygur türkçesi) .
-canga cılıngız kuttı bolsın (karakalpak türkçesi) .
-sezne yanga yıl belen tebrik item (tatar türkçesi) .
-yanı ılınız kaırlı (mubarek) olsun (kırım tatar türkçesi) .
-hezze yangı yıl menen kotlayım (başkırt türkçesi) .
-cangngı cılığıznı alğışlayma (karaçay-balkar türkçesi) .
-yana yılınız men (nogay türkçesi) .
-yangı yılıgız kutlu bolsun (kumuk türkçesi) .
-yeni yılınızı kutlerim (gagauz türkçesi) .
-sizni yanhı yıl bıla kutleymın (karay/karaim türkçesi) .
-naa çılnang alğıstapçam şirerni (hakas türkçesi) .
-caa çıl-bile bayır çedirip or men (tuva türkçesi) .
-slerdi cangı cılla utkup turum (altay türkçesi) .
-naa çıl çakşı polzun (şor türkçesi) .
-ehigini şanga cılınan eğerdeliibin (sahaca/yakutça) .
-sene sul yaçepe salamlatap (çuvaşça) .

Bir de Avrupa’da, Asya’da, başka ülkelerde yaşayan Türklerin konuştuğu diller var. Örneğin bugün Almanya’da doğup büyüyen birçok Türk’ün konuştuğu dili sökebilmeniz için hem Almanca, hem de Türkçe bilmeniz şart. Yoksa söyleneni anlamanız imkansız. Yanlarına giden bir Türkiyeli Türk veya Almanyalı Alman onların ne dediklerini kesinlikle anlayamıyor..


İsmail Çanakçı