ergenlik döneminde bilinmesi gerekenler

[carpediemcan]

ERGENLİK DÖNEMİNDE UYKU
Ergenlik döneminde vücudun dinlenmesi ve yeniden enerji depolayabilmesi ve başarılı bir yaşam için iyi uyku düzeninin sağlanmış olması önemlidir. Bu nedenle:
*Her gün aşağı yukarı aynı saatte yatıp-kalkmaya çalışın. Düzenli 8 saatlik uykunuzu uyuyun
*Gün içerisindeki saatlerde yeterli ışık alan ortamlarda olmaya çalışın.
*Uykunuz gelmese bile yatmak dinlenmiş olmanızı sağlayacaktır.
*Hafta içinde belirli günlerde bir miktar yürüyüş veya diğer spor aktivitelerine zaman ayırmaya çalışın. Bu gevşemenize ve dolayısıyla iyi bir uyku uyumanıza zemin hazırlar.
*Yatağa gidiş zamanınızdan en az bir saat önce günlük aktivitelerinizi bitirin (fiziksel ve ruhsal olarak uykuya hazır olun).
*Uyumak için uygun ortamını sağlamaya çalışın.

FİZİKSEL AKTİVİTE
Gençlerde düzenli fiziksel aktivite akademik performansı pozitif yönde etkiler, davranış, disiplin ve sorumlulukları geliştirir, öğrenmeyi de olumlu yönde etkilemektedir. Serebral kan akımı: aerobik aktivite ile akademik görevlere katılma becerisi fiziksel aktivite ile gelişir. Egzersiz mental yetenek ile ilişkili olan özellikle serotonin hormon salınımını uyarır. Böylelikle kişi kendini daha iyi hissederek kendine-güvenini sağlamış olur. Düzenli fiziksel aktivite anksiyete/depresyonu azaltır. Gençlerde sigara içme, ilaç kullanma ve alkol alma alışkanlıkları düzenli fiziksel aktivite ile azalmaktadır

FİZİKSEL HİJYEN (YÜZ DİŞ BEDEN)

Hızlı çalışan hormonlar nedeniyle fiziksel hijyene ergenlerin özellikle dikkat etmeleri gerekir. Tüm vücudun temizliği konusunda banyo alışkanlığı (haftada en az 2 kez), diş temizliği, el-ayak bakımı (günlük temizlik), ve tüylü bölgelerin temizliği (periyodik olarak) özellikle ailenin de desteği ile davranış olarak kazandırılmalıdır.

ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ
Bireyin en büyük bilişsel, duygusal gelişme gösterdiği ve her şeyi eleştirip, oluşturup kendine özgü yeni bir dünya kurmaya çalıştığı ergenlik çağında, en önemli güven kaynağını arkadaşlık oluşturur. Bu nedenle olumlu/doğru davranışlara sahip arkadaşlar ergenin kişilik gelişiminde olumlu yol almasını sağlayacaktır. Hem kendi içinde hem de kişiler arasında yaşanacak çatışmaları önleyecektir.


ERGENLİK DÖNEMİNDE OLUMSUZ KİMLİKLER
§ Ergenlerin bu dönemde geliştirebileceği olumsuz kimlikler, yaşadıkları strese karşı sağlıklı olmayan bir uyum biçimidir.
§ Bu olumsuz uyum, büyüme sürecini kısa süreli de olsa geciktirir.
§ Sosyal kölelik olarak adlandırabileceğimiz bu süreçte, kişinin kimliği, içinde bulunduğu grup ile yakından ilişkilidir.
§ Kişi, grubun beklentilerine uymak için kendini zorunlu hisseder.
§ Ergenin bu dönemde bir çok kimlik ile özdeşleşmesi ( başka insanlardaki değişik özellikleri üzerine alması ki bu ailenin bir çok özelliği de olabilir.) ergenin kendi kimlik krizini çözmesini geciktirir.
§ Bu dönemde kimlik karmaşası yaşanır.
§ Ergenin geçmişi ile geleceği arasında bir tutarlılık beklemek yanlış olur.
§ Ergen çevresi ile çatışma halindedir.
§ Çılgınlıklar yapabilir, hatalı davranışlarda bulunabilir.
AİLEYE ÖNERİLER
§ Sonradan kabul edebileceğiniz şeylere baştan hayır demeyin,
§ Soğukkanlı ve sakin olun, fevri davranışlardan kaçınmaya çalışın,
§ Sıkıcı, öğüt veren konuşmalardan kaçının, çocuklarınızın söylediklerini anlamaya çalışın,
§ İyi bir dinleyici olun, konuşulanların sır olarak kalacağı konusunda onlara güven verin
§ Ailenin tahttan indirilip, arkadaşların çıkarıldığı bu dönemde, çocuklarınız sizden uzaklaşıyor gibi görünse de, gösterdiğiniz doğrular yeri geldiğinde kullanılacaktır. Önemli olan sağlıklı ve güvenli kuracağınız iletişimdir.
§ Bu dönemde çocuklar ne yetişkin ne de çocuk olarak görümekte ve bu karmaşa davranışlarına da yansımaktadır. Bu karmaşaya çevreden aldıkları çelişkili mesajlarda neden olmaktadır. Siz de çocuğunuzun bu durumunu fark ederek, onun yetişkin davranışlarını destekleyip, çocukça yaptığı davranışlarda ise bu çelişkiyi yaşatmadan destek olun.
§ Bu dönemde ki çatışmalar, ergenin bir yandan sizin gibi olmak istemesi diğer bir yandan da bağımsızlığını sizden farklı bir birey olarak gerçekleştirme çabasıdır. Bunu hatırlayarak çatışmaların kaçınılmazlığını kabullenin.
§ Çatışma-çözüm becerilerinizi gözden geçirin. Bu konuda önemli model olduğunuzu unutmayın.
§ Yeteneklerini ve ilgi alanlarını tanımaya çalışan gencin, ilgilerindeki değişkenlik normaldir. Ona bu değişkenliğinde kendini tanımasına fırsat verin ve yardımcı olun.
§ Gencin zihinsel yaşadığı dağınıklık ve değişkenlik, dış görünümüne ve çevresine de yansıyabilir. Sizin kurallarınızla sıklıkla çatışabilen bu durumu ancak gençle uzlaşmaya giderek çözebilirsiniz.
§ Geçlerdeki olumsuz davranışlardan önce olumlu davranışları görmeye çalışarak, hem iletişimi güçlendirin hem de bu sayede olumlu davranışları pekiştirin.
§ Bu dönemde yaşayacağınız aşırı baskıların ve cezalandırmaların genci arkadaş grubuna iteceğini unutmayın. Bu nedenle yapıcı eleştiriler kullanın.
§ Problemlerinizi "kapı aralığında" çözmeye kalkışmayın. Problemleri çözmek için yer ve zaman ayırın. Problemi doğru tanımlayın.
§ Çocuklarınızın kendi sorumluluklarını üzerinize almayın. Unutmayın sorumluluklarını ne kadar önce üstlenirse o derece de sorumlu bireyler yetiştirebilirsiniz.
§ Kuralların öğretilmesi ve uygulanmasında tutarlı, açık ve kararlı tutumunuz en önemli faktörlerdir.
§ Olumlu ve olumsuz duyguları ifade etmesine yüreklendirin.


Bu Ne Demektir?
Ergenlik döneminde psiko sosyal gelişim beş bölümde toplayabiliriz.
• Bir kimlik oluşturmak. Bu ergenlerin en önemli görevlerinden biridir. “Ben kimim“ sorusu, ergenlerin bilinç seviyesinde düşündüğü birşey değildir. Ergenler, ergenlik yıllarında başkalarından da etkilenerek (ebeveynler, diğer ilgi gösteren yetişkinler, arkadaşlar, vs.) sevdikleri ya da sevmedikleri şeyler hakkında bir görüş oluştururlar. Bunun sonucu olarak kendi değer ve inançlarının, mesleki hedeflerinin, ve ilişkilerinden ne beklediklerinin bilincinde olan insanlar oluşur. Güvenli kimlikleri olan insanlar kendi dünyalarında nereye uygun olduklarını (veya nereye ait olmak istemediklerini) bilirler.
• Otonomi (özerklik) kurma. Bazı insanlar, otonominin başkalarından tamamen bağımsız olmak olduğunu düşünürler. Onlar bunu ergenlerin “asiliği“ olarak görürler. Aslında ergenlik çağında otonomi kurmak, gerçekte ilişkilerinde bağımsız ve kendi ayakları üzerinde durabilen biri olmak anl***** gelir. Otonom ergenler, kendi kararlarını alma ve izleme becerisini kazanır, kendi doğru ve yanlış prensiplerine göre yaşar ve ailelerine duygusal olarak daha az bağımlı olmayı başarabilirler. Ergenin toplumda kendine güvenen bir birey olmasını istiyorsak, otonomi ulaşılması gereken önemli bir aşamadır.

• Yakın ilişkiler kurma. Ergenler de dahil pek çok insan, samimiyet ve yakınlığı cinsellikle eş tutarlar. Gerçekte, samimiyet ve yakınlık, cinsellikle aynı şeyler değillerdir. Yakınlık, genellikle ilk başlarda aynı cinsten arkadaşlık bağlamında kurulurken, daha sonraları romantik ilişkilerde de kullanılır. Samimiyet, yakın ilişkilerde, açık, dürüst, ilgili ve güvenli olmayı içerir. Arkadaşlık, ergenlere, kendi yaşıtlarıyla sosyal becerilerini kullanma ve uygulama ortamı sağlar.
• Cinsiyetiyle barışık olma. Ergenlik yılları genç insanların fiziksel olarak üretme ve bilişsel olarak düşünecek olgunluğa eriştiği ilk zamanları işaret eder. Ergenik yılları cinsiyet gelişiminin olduğu önemli senelerdir. Ergenlerin cinsellik hakkında nasıl eğitildikleri ve cinselliği nasıl sergiledikleri onların sağlıklı bir cinsel kimlik geliştirip geliştirmediklerini önemli ölçüde belirleyecektir. Lise öğrencilerinin yarısı cinsel olarak aktif olduklarını belirtmektedir. Çoğu uzman, ergenlikte, cinsellik hakkında karışık mesajlar almanın, hamilelik ve cinsellikle bulaşan hastalıklar gibi problemlerin oluşmasına neden olduğu konusunda fikir birliği içindedirler.
• Başarı. Toplumumuz rekabet ve başarı tavırlarını destekler ve değer verir. Bilişsel açıdan ilerlemiş olmaları nedeniyle, ergenlik yılları genç insanların var olan yetenekler ve gelecekteki mesleki hedeflere dönük planlar arasındaki ilişkiyi görmeye başlayabilecekleri bir zamandır. Hedefleriyle ilgili tercihlerinin ne olduğu, hangi alanlarda iyi ve kuvvetli olduklarını ve hangi alanlarda başarı için çalışmaya istekli olduklarını keşfetmeleri gerekir.
Bu Değişiklikler Ergenleri Nasıl Etkiler?
• Ergenler arkadaşlarıyla ailelerinden daha fazla zaman geçirirler. Ergenlerin geliştiği ve sosyal yeteneklerini denediği yerler arkadaş gruplarıdır. Ergenler birbirlerine hangi davranışların kabul edilebilir ve hangisinin kabul edilmez olduğunu belirtmekte çabuk davranırlar. Ergenler her ne kadar zamanlarının çoğunu arkadaşlarıyla geçirseler de, konu, değerler, eğitim ve uzun dönemli planlara gelince ebeveynlerinin düşünceleriyle benzeşmeye yatkın oldukları hatırlanması gereken bir noktadır.
• Ergenlerin cinsellikle ilgili daha çok sorusu olabilir. Yetişkinlerin değer ve inançları hakkında sorular sorabilirler. Cinsel ilişkiye ne zaman girileceğini nasıl bilindiğini ve neden beklemek gerektiğini bilmek isteyebilirler.
• Ergenler günlük tutmaya başlayabilirler. Kimlik edinmenin bir parçası da düşünce ve duygular hakkında düşünmeye başlamaktır. Ergenler nasıl hissettiklerini keşfetmek ve anlamak için çoğunlukla günlük tutabilirler.
• Odalarında olduklarında, ergenler kapılarını kilitlemeye başlayabilirler. Kapı kilitleme özel yaşam kurmanın bir yoludur. Aileyle iletişimini sürdürdüğü sürece, kapı kilitlemek genellikle hiç endişe verici bir şey değildir.
• Ergenler birçok hobi veya kulüple ilgilenebilirler. Hangi konuda iyi olduklarını anlamanın bir denemesi olarak, ergenler pek çok aktivite deneyebilirler. Ergenlerin ilgileri çabuk değişebilir. Bugün yogaya giderler, ve yarın futbola başlarlar.
• Ergenler kiminle nerede olacakları hakkında anlaşılması zor olabilirler. Akşam için ne yapacakları sorulduğunda, ergenlerin tipik cevabı “hiçbir şey” veya “takılacağız” şeklindedir. Kiminle olacakları sorulduğundaysa ergenlerin cevabı “sadece bazı arkadaşlar” olacaktır.
• Ergenler daha tartışmacı olabilirler. Ergenler, yetişkinleri değerleri ve yargıları hakkında sorgulayabilirler. Ergenler, bazı şeyler kendi istedikleri gibi ya da kendi inandıkları gibi olmadığında, “sen zaten anlamazsın ya da anlamıyorsun” şeklinde karşılık verebilirler.
• Ergenler ebeveynleriyle toplum içinde görülmek istemeyebilirler. Anne babalarının kendilerini, arkadaşlarının evinden veya okuldan bir blok ötede bırakmalarını isteyebilirler.
• Ergenler anne babalarıyla başkaları gibi etkileşim kurmaya başlayabilirler. Toplum içinde anne babalarıyla görülmek istemeyebilecekleri halde, ergenler ebeveynlerini ebeveyn olmaktan daha ziyade, insanlar gibi görmeye başlar. Onlara kendi yaşlarındayken nasıl olduklarına dair daha çok soru sorabilirler. Yetişkinlerle yaşıtlarıymış gibi etkileşim içinde olmaya çalılaşabilirler.
Ne Yapabilirsiniz?
• Okul ve okul dışında çeşitli grup veya faaliyetlere katılmaları için teşvik edin. Ergenlerin, iyi olduklarını hissettikleri bir şeyde başarılı olmak için çaba sarfettiklerini fark edin. Eğer fikirlerini sık sık değiştirirlerse hayal kırıklığına uğramayın. Aynı zamanda bazı yetenekler geliştirmeleri için bir proje veya aktivite üzerinde uzun süre durmaları konusunda onları yüreklendirin.
• Ergenleri yetenekleri kadar gösterdikleri çaba için de takdir edin. Böylece başarı göstermemiş dahi olsalar üzerinde çalıştıkları faaliyeti bırakmayıp devam etmelerini sağlamış olursunuz.
• Kariyer hedefleri ve seçimleri keşfetmeleri konusunda ergenlere yardımcı olun. Onları işyerine götürün, böylece yetişkinlerin ne yaptıklarını görürler. Yetişkinleri çalışırken izlemelerine imkanlar verin. Onlara gelecekteki kariyer hedefleriyle ilgili sorular sorun. Yapmak istemedikleri işleri anlamalarının, ne yapmak istediklerini anlamaları kadar önemli olduğunu unutmayın.
• Ergenlere kendi davranışlarının kurallarını ve sonuçlarını saptama fırsatını verin. Ergenlerin eve geliş saati ve diğer aile kurallarına, karar ve düşünceleriyle katkıda bulunmalarına izin verin. Bu onların kendi davranışları için sorumluluk geliştirmelerinde iyi bir fırsat yaratacaktır.
• Önemli ayrıntılar için seremoniler bulun. Modern toplumumuzda ergenlerin yetişkinliğe geçişlerini işaret eden çok az tören vardır. Kız çocuğu ilk adet periyodunu geçirdiğinde anne-kız birlikte bir öğlen yemeği yiğin. Erkek çocuğun traş olmaya başladığı ilk gün baba-oğul birlikte bir gezinti düzenleyin. Ergenler ilköğretimden liseye geçtiklerinde ailecek kutlama yapın. Ergenin ehliyet almasını ve oy vermeye hak kazanmasını kutlayın.
• Ergenlik çağındaki çocuğunuzun arkadaşlarının kim olduğunu ve neler yaptıklarının farkında olun. Anne babanın çocukları kontrol etmesi çocukların ergenlik çağına girmesi ve büyümesiyle bitmemelidir. Ergenlerin itirazlarına rağmen, arkadaşlarının kim olduğundan ve nereye gittiklerinden emin olun. Ergenlik çağındaki çocuklarınızın arkadaşlarının anne babasıyla tanışın. Evinizde eğlenceli şeyler olmasını sağlayın ki ergenler sizin evinizde “takılsın” ve bu sayede nerede olduklarından ve ne yaptıklarından emin olmuş olursunuz.
• Düzenli ve kuralları olan bir çevre sağlamaya devam edin. Ergenlerin daha fazla özgür olmalarına izin verilmeli, ancak bu kendilerini tehlikeye atacakları boyutlarda olmamalı. Şikayet etmelerine rağmen, aslında ergenler, psiko sosyal gelişimleriyle uğraşırlarken, yetişkinlerin kendileri için sağladıkları emniyet ve güvenlik duygusuna ihtiyaç duyarlar ve bu konuda onlara güvenirler.

mf yayıncılık(kaynak gösterilmeden yayınlanamaz)