Sosyal Fobi ve Güvenli Davranış

[doğangüneş]

Sosyal hayatın zorluklarından biri diğer insanları kontrol edememektir. Herhangi bir zamanda sizin için tehlikeli gözüken bir şey yapabilirler; senin görüşünü sormaları ya da senin konuşma arzusunda olmadığın bir kişiyle muhatap olmanı istemeleri ya da sen konuşurken dinlememeleri gibi. Güvenli davranışlar sizin bu tür tehditlere karşı kendinizi korumak için yaptığınız davranışlardır. Bu davranışlar uzun maratonda özgüveni azaltır çünkü sizi onsuz kendinizi güvende hissetmediğiniz, korunmaya ihtiyacınız olduğu mesajıyla baş başa bırakır. Örneğin iç dünyanızın bir boşluk olduğunu düşündüğünüzde bazı hislerinizi göz ardı etmeseydiniz bir şeyler söyleme durumunda kalabilirdiniz. Güvenli davranışların bazı durumlarda işe yaradığı görülmüştür. Felaketlerin oluşmasını ya da tehdit eden davranışların algılanmasını engellemede başarılı olmuştur. Örneğin etkili bir şekilde sohbetten uzaklaşır ve sohbeti diğer insanlara bırakırsınız. (Güvenli davranış). Böylece sohbet devam eder ama ne kadar boşlukta olduğunuzu hiç kimse fark etmez hatta bazen sizi geri planda bırakır ve insanların sizin sosyal uyumsuzluğunuz üzerine odaklanmasını engeller.

Saçınızı önünüzde bırakmanız veya elinizde bir şey olsun diye sigara içmeniz gibi güvenli davranışlar korktuğunuz felaketin gerçekten çok hayal ürünü olduğunu görmenize engel olarak problemin devam etmesine neden olur. Bu tip güvenli davranışlar fark edildiğinde ya da diğerleri tarafından harekete kışkırtıldığında durumu daha da kötü yapabilir. Mesela kendi üzerine ilgi çekmemek için sessizce konuşmak karşıdakinin ‘tekrar eder misin?’ demesine neden olabilir. Bu durumda daha yüksek sesle herkesin duyabileceği şekilde söylemek zorunda kalabilirsiniz. Aynı şekilde kendiniz hakkında özel bir şey söylememeniz ve gerçek ‘siz’i saklamanız; başkalarını sizin hakkınızda meraklandırır. Özellikle samimi davranmak istiyorlarsa sizinle ilgili araştırıcı sorular sorarlar.

Herkes kendisine ait güvenli davranışını kendisi uydurur. Sonuç olarak ne yaptığını sadece kendisi bilir; göz teması kurmamak için aşağıya bakmak, sıcaklamamak ya da terlememek için ince giyinmek, sohbet biter bitmez odayı terk etmek ve böylece küçük diyaloglara maruz kalmamak, söyleyecek şey hususunda dikkat etmeye çalışmak veya anlam ifade edip etmeyeceğinden emin olmak vb.Birçok sosyal fobik insan kendisini rahatsız hissettiğinde zamanla ilgili bahanelere sığınarak kaçış yoluna bakarlar, birçoğu aynı zamanda istenmeyen ilgiye maruz kalmak istemezler.

Psk Çisem İLHAN