Mitolojiye Göre Mevsimler

[doğangüneş]

Mevsimler

İlkbahar ve yaz mevsiminde tarlalarda görülen verimlilik ve canlılık sonbahar gelince biter.Ekinler ölmüş ve güneşin gücü azalmıştır.Sonbahar mevsimi mitolojilerde kahramanın veya tanrının ölümünü simgeler.Aynı zamanda ana tanrıçanın yokedici gücü de etkisini gösterir.
İsa’dan yüzyıllar önce Anadolu’da insanlar Mitraizme inanıyorlardı.Kendisi de bir boğa olan güneş tanrısı Mitrabir boğayı kurban etmiştir.Bu durumda Mitrahem ölen hem de öldürendir.Bu nedenle Mitraizmde kurban kesme büyük önem taşır.Zira kurbanmevsimlerde olduğu gibi bir değişimi simgelemektedir.Bereketi arttırırinsan ruhunu arıtır.Kurban edilen boğa acı çekertanrı bile ondan gözlerini kaçırmak zorunda kalır.Ama yeni kurban edilmiş hayvanın çeşitli parçalarından yenilenmiş bir evren doğar.

Dünya üzerindeki yaşam ve ölüm çevrimiİskandinav tanrılarına bir ayrıcalık tanımaz.Onlar da egemenliklerinin sonunda canavarlar tarafından öldürülür.Tanrıların sonukuzey kışlarının başlangıcını simgeler.Ama oğullarıtanrıların öcünü alırlar.Tanrı Odin kurt Fenris tarafından parçalanmıştır.Odin’in oğlu kurt Fenris’i öldürür.Böylece yeryüzü ağacı Yggdrasil’den yeni bir kuşak türer.
Aktaion bir geyik avladığı sırada nedimeleriyle birlikte yıkanan Artemis’i görür.Artemis çok öfkelenir. Aktaion’u bir geyiğe dönüştürür.Sonra onu köpeklerine parçalatır.Bu öykü görünüşte bir kadına duyulan şehvetin cezalandırılması gibidir.Ancak geyik kutsal bir hayvandır.Aslında Aktaion’n parçalanışıgelecek hasadı bereketli kılmak için bir kurban verilmesini simgeler.

ZeusPersephone’nin hem babası hem de dayısıdır. Persephone’yi yer altı dünyasının kralı olan kardeşi Hades’le evlendirmeye söz vermiştir.Ancak Persephone’in annesi Demeter’in bundan haberi yoktur. Persephone bir gün kırlarda çiçek toplarken ansızın toprak yarılır ve Hades Persephone’yi kaçırır.Kızının kaçırıldığını öğrenen bereket tanrıçası DemeterZeus’a kızar ve Olympos’u terk eder.Böylece yeryüzü hiçbir bitkinin yetişmediği kıraç bir yer olurtoprağın bereketi kalmaz.Kıtlık başlar.Bunun üzerine Zeus Persephone’yi geri getirmesi için Hermes’i yollar.Hades buna razı olur.Ama Persephone’ye büyülü bir nar yedirmiş ve onu kendine bağlamıştır.Zeus bu duruma bir çözüm üretir. Persephone çiçek ve meyve mevsimini annesinin yanında geçirecekyılın geri kalan bölümünde kocası Hades ile birlikte yeraltında olacaktır.

Bereket ve ölümü mevsimlerle birlikte niteleyen bu mitte yeraltında yaşayan Persephone toprağa gömülmüş tohumu simgelemektedir. Persephone’nin annesine kavuşması ise insan ve hayvanları besleyen tohumun büyümesidir.Bu olayın devamını sağlamak ve Demeter’i hoşnut etmek için her yıl şenlikler düzenlenirdi.
Mitler mevsimlerin birbirini izlemesini açıklar.Bunun yanısıra güneşin doğuş ve batışını açıklayan mitler de vardır.Hatta bir avın evrelerini niteleyen örnekler bile görülür.Hint-Avrupa mitlerinde güneşin yörüngesi bir at ve araba olarak ele alınır.Hindu güneş tanrısı Surya gökyüzünü ateşten bir araba ile dolaşır.Kuzey ülkelerine ait bir mitGüneş ve Ay’ın hareketinionların kızgın kurtlar tarafından kovalandığı biçiminde yorumlar.

Hindistan’da aytanrıların içinden ölümsüzlük iksiri Amrita’yı içtikleri çanaktır.Ay tutulmaları canavar Rahu yüzündendir.Tanrılar süt okyanuslarını yayıkla döverek ilk iksiri elde ettikleri sırada Rahu bu iksirden ilk yudumu çalmıştır.Vişnu hemen onun başını kesmişama bu baş hırsla Ay’ı izlemiştir.Rahu Ay’ı tutmayı başardığında Ay tutulur.Ama midesi olmadığı için Ay yeniden ortaya çıkar ve yeni bir kovalamaca başlar.

The Joy of Knowledge Encyclopaedia

kaynak

[inanna]

Sumer mitolojisinde ise İnana ve Dumuzinin aşkı anlatır mevsimleri . Yarı insan olan çoban tanrı Dumuzi'ye aşık olan İnanna karşılık göremez . Ve ne yapıp edip sevgilisini yeraltı dünyasına hapsettirir ama dumuzi ( temmuz) yeraltına inince yaz ve sıcaklık da yokolur ve kış gelir . Ekinler bozulur , soğuktan canlılar ölür. İnanna hem aşkının yeraltı dünyasında olmasına olan üzüntüsünden hem de halkın çilesinden dolayı yeraltı dünyasına inip , oranın bekçisi oaln kızkardeşi ile bir antlaşma yapar . Sevgilisi DUmuzi altı ay yeraltında kalacak ama sonra onun yerine vicdan azabı çeken İnanna yeraltına inecektir . her ne kadar yeraltı dünyasına inenlerin bir daha çıkmasına izin verilmese de , konu kardeşi olunca , yeraltı dünyasının tanrıcası bir ayrıcalık tanır ve altı ay İnanna'nın yeraltında kalmasına izin verir . Böylede Dumuzi yeryüzünde olduğu altı ayda yaz , yeraltında iken altı ay kış olur . Aklımda bu kadarı kalış :))