Savaş Uçaklarımızın Arşivi

[Bay X]

20. yüzyılda uçak teknolojisi çok ağır ilerledi. Ancak, 21. yüzyıl için düşünülen devrime zemin hazırladı. Sivil ve askeri havacılıkta yeni nesil modeller, bilimin sınırlarını zorluyor...

Uçakların neden olduğu gürültü kirliliği katı kurallarla engelleniyor.
Uzun mesafeli uçuşların 1952'de başladığı "jet çağı"ndan günümüze, havayolu şirketleri pek çok yeniliğe ve değişikliğe tanık oldu. Hatta, 27 Şubat 1903'te, efsanevi uçaklarıyla ilk uçuşlarını gerçekleştiren, havacılığın kurucuları Wright kardeşler bile, bugün yaşasalardı gelinen noktaya şaşırırlardı.

On yıllardır uçaklar üstünde küçük, ama sürekli değişiklikler yapılıyor. Daha sessiz çalışan motorlar, sağlam gövdeler, hava sürtünmesini azaltan kanatlar... Ancak, daha büyük ve köklü değişimler ufukta görünüyor; geleceğin hava araçları, katı aerodinamik anlayışı ve hatta fizik yasalarıyla düelloya girecek. Concorde, geride bıraktığımız 50 yıllık sürede farklılığı en çok göze çarpan modeldi. Ancak, sesten hızlı uçak devrimi hiçbir zaman tam anlamıyla gerçekleşmedi.

Sorun, yüksek sesin yarattığı gürültü kirliliğiydi. Concorde modeli, Mach 2 düzeyine ulaşabiliyor; ama, sadece Atlas Okyanusu'nun üstünde... Aynı şekilde, Yeni Boeing Sonic Cruiser'ın (Boeing'in ses hızını aşan modeli) da sadece ses hızının altında uçmasına izin veriliyor. Uçaklardan yayılan gürültü kirliliği için çok katı kurallar uygulanıyor. Artık, pencereleri titreten uçaklara izin yok.

Peki, bu yüksek ses nasıl engelleniyor? Yüksek ses, şok dalgaları halinde yayılıyor. Bu dalga, uçağın ön kısmındaki yüksek basınç ve arka kısmındaki alçak basınçtan ötürü "N" şeklinde... Şok dalgası, uçağın aerodinamik yapısının azaltılmasıyla engellenebiliyor. Akla yatkın gelmese de, kör nokta, şok dalgasının önünde bir basınç dalgası yaratarak sesi uzatıyor. Motorun gürültüsü belki daha uzun sürüyor, ancak, sesin şiddeti azalıyor.

Kaldırma yüzeyi olarak, kanatlar yerine uçağın tüm gövde uzunluğunu kullanmak da başka bir yöntem. Böylece, gürültü daha geniş bir alanda doğduğundan hafifliyor.


Uçak üreticilerinden Lockheed ve Fulfstream şirketleri, Gürültüsüz Süpersonik Uçak Teknolojisi (Quiet Supersonic Aircraft Technology, QSAT) adını verdikleri programla 2005'te uçurmayı planladıkları prototipte, bu teknikleri birleştiriyorlar. Concorde modeli yer seviyesinde, her 2,51 cm2 alana 0,90 kg'lik basınç uyguluyor. Askeri uçaklar 0,45 kg'lik bir basınç doğururken, QSAT uçağının 0,45 kg'lik basınçla daha az gürültüye neden olacağı tahmin ediliyor.

Bu da, nüfus yoğunluğu fazla olan kentlerin semalarında daha az gürültü kirliliği demek.
Uçak motorlarından yükselen sesi azaltmak anl***** gelen "plazma aerodinamiği", aynı zamanda sürtünmeyi de en aza indiriyor. Plazma, elektrik yüklü bir gaz... Rusya'da yapılan deneyler, uçak çevresinde çok küçük miktarlarda (milyonda birden az) üretilecek plazmanın, hava akışını tamamen değiştirdiğini kanıtladı. Önceleri, plazmanın havayı ısıttığı, dolayısıyla da sürtünmeyi azalttığı düşünülüyordu.

Ancak, aslında plazmanın etkileri çok daha karmaşık. Fizikçiler, plazma akışı ve akustik iyon dalgası çiftiyle birleşen elektrik ve manyetik alanın, üç boyutlu etkileri üstünde duruyorlar. Ama, süreci açıklayacak mekanizma hâlâ araştırılıyor. Bu alandaki pratik uygulamalar, kuramsal tanımlamalardan bir hayli ileride.
Plazma, şok dalgasını nemlendirerek ve parçalara ayırarak değiştiriyor. Kimi uzmanlar, ses kirliliğinin bu yolla önlenebileceğini düşünüyorlar.

Her şeyin ötesinde, hava sürtünmesini azaltıyor. Farnbourgh'daki DERA Laboratuvarı'ndan Terry Cain, sürtünmenin yüzde 10 oranında düşürülebileceğini gösterdi. Yüzde 1'lik bir azaltma bile, uçağın hafiflemesinde ve hızında olumlu gelişmeler sağlıyor. Plazma üretecinin eklenmesiyle, uçakta değişikliğe gitmeden performansı artırılabilir. "Tesla bobini"ne dayanan üreteçler 1990'lı yıllarda geliştirildi, ancak, yetersizdi. Yeni geliştirilen modeller ise, göreceli olarak daha iyi. Ferroelektrik seramik tabakalar kullanan üreteç, elektron atımı üreterek zayıf bir ateş yayıyor.

Uçağın kontrolü, kanat ve dümen gibi hareketli yüzeylere dayanıyor. Plazma teknolojisi, bunların yerine çevresindeki hava akışını değiştiren ve oynar parçaya gereksinim duymayan panelleri kullanıyor.

[Bay X]

TUSAŞ F-16C/D

Tasarımına General Dynamics(*) firmasınca 1972'de başlanan, 1975'de USAF yarışmasını kazanan F-16 ilk uçuşunu 1976 Aralık'ında gerçekleştirmiş, 1979 Ocak'ından itibaren USAF'ta hizmete girmeye başlamıştır. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti 1983 Eylülünde Peace Onyx-I çerçevesi içinde 132 adet tek kişilik F-16C ve 28 adet iki kişilik F-16D almayı planladığını açıklamıştır. Temel amaç yaşlanmakta olan F-104G, F-104S, F-5A ve F-5Bleri değiştirmekti. Ancak F-16ların bir kısmı F-4lerin değiştirilmesi için de kullanılmıştır.

İlk sekiz uçak General Dynamics'in Forth Worth-Texas tesislerinde üretilmiş, bakiye 152 uçak ise Mürteddeki TUSAŞ tesislerinde monte edilmiştir.

İlk F-16C ve F-16D teslimatları F-104Gleri değiştirmek üzere 4. Ana Jet Üste (Mürted-Akıncı) konuşlandırılmış 141. 142. ve 143. Öncel Filolara teslim edilmiştir. Bunu Bandırmadaki 6. Ana Jet Üste konuşlandırılmış olan 161. ve 162 filolar ile Balıkesirdeki 9.Ana Jet Üssündeki 191. ve 192. filolar takip etmiştir.

Türk Hava Kuvvetleri�ne teslim edilen ilk uçaklar Block 30 serisindendi fakat 44üncü uçaktan başlamak üzere Block 40 olarak üretildiler. Block-40lar TEI tesislerinde lisans altında üretilen General Electric F110-GE-100 turbofanları ile donatılmışlardı. Buna ilaveten GPS navigasyon sistemine,APG-68(V) radarına, otomatik arazi takip radarına ve yeni ECM ekipmanına sahipti. AIM-9a ilaveten AIM-7 ve AIM-120 AA füzeler taşıyabiliyorlardı. Bunlardan 161. filodakilere gece görüş, düşük irtifa navigasyon ve kombat görevi olanağı sağlayan LANTIRN sistemleri de takılmıştı.

Son teslim edilen F-16lar Diyarbakırdaki 8. Ana Jet Üssünde 181. ve 182. filolardaki F-104Gleri değiştirmek için kullanılmıştır (Bu THvKvdeki F-104lerin sonuncularıdır).

TUSAŞ toplam Block 30/40 152 adet F-16C ve F-16D üretmiş, buna ilaveten Mısır Hava Kuvvetleri için de tümü Block 40 olmak üzere 34 adet F-16C ve F-16D üretmiştir.

TUSAŞ USAF için üretilecek F-16ların orta gövde, kanat ve arka gövdelerini üretmekle de görevlendirilmiştir.

TUSAŞ üretimine Peace Onyx-II ve 3. Parti Sipariş kapsamı içinde Block 50 F-16C ve F-16Dlerle devam etmiş, ilk 160 uçaklık gruba ilaveten 120 adet daha uçak üretmiştir. AN/APG-68(V5) radarı, yeni radar uyarı sistemleri ve AGM-88 HARM füzesi fırlatabilme donanımı ile donatılmış Block 50 F-16lar ilk olarak 182. Filoya verilmiştir. Bunu da Merzifondaki 151. ve 152. filoların F-5lerini değiştirmek için sevk olunan F-16lar takip etmiştir.
8 adedi ABDde, 266si Türkiyede TUSAŞ tarafından üretilmiş olarak toplam 240 F-16C ve F-16D THvKvne teslim edilmiştir (TUSAŞ rakk***** Mısır için yapılanlar da dahildir).



F-16C spesc/doneleri:

Crew/mürettebat: 1
engine/motor:1 x Pratt & Whitney F100-PW-200/220/229 (or/veya General Electric F110-GE-100/129
thrust/itiş gücü: 119,85kN,
wingspan/kanat açıklığı: 9.80m,
length/boyu: 14,80m,
height/yükseklik: 4,80m,
speed/hız: 2,475km/h (+ Mach 2),
ceiling/tavan: +15,000m,
max. take-off weight/azami kalkış ağırlığı: 16,875kg,
menzil/range: +3,300km,
Armament/silah donanımı: 1 x M61A1 Vulcan 20mm MG, 2 x AIM-7, 2 x AIM-9 x 2 x AIM-120 missiles in air-to-air missions/AA füzeler havadan havaya görevlerde kullanılabiliyor.
__________________

[Bay X]

F-104G USAF tarafından sınırlı sayılarda gündüz muharebe uçağı olarak kullanılan F-104C nin Avrupada üretilen versiyonudur. F-104Cye son derece benzemekle birlikte çok amaçlı, her türlü hava şartlarında uçabilen uçak özelliğiyle ayrılmaktadır. F-104Gnin gövdesine, biri gövde altında, ikisi kanat uçlarında ve ikisi kanat altında olmak üzere 5 yükleme noktası ilave edilmiştir. Bu pilonlarda dört adet infrared güdümlü AIM-9 Sidewinder füzesi de dahil olmak üzere 1808 kg harici yük taşıyabilmektedir.

F-104Gnin motoru 4,520kg kuru, 7,051kg art yakıcılı (AB) itiş gücüne sahip General Electric J79-GE-11Aydı. Bu motor lisans altında Almanyada MAN-Turbo, Belçikada Fabrique Nationale, İtalyada Fiat ve Kanadada Orenda tarafından üretilmiştir.

Avrupalı F-104G üreticileri 4 ana grupta toplanmıştı. Güney Grubu olarak adlandırılan grup Dornier, Heinkel, Messerschmitt (sonraları MBB, Messerschmitt,-Bölkow-Blm olarak reorganize olmuşlardır) ve Siebelden meydana gelmişti. Bu grubun motor imalatçısı BMWydi. Kuzey Grubu ise Hollandalı Fokker, Dordrech and Aviolanda ile birlikte Focke Wulf, Hamburger Flugzeugbau ve Weserflugzeugbau isimli Alman firmalarından oluşuyordu. Batı Grubu da Belçikalı SABCA (Societe Anonyme Belge de Constructions Aeronautiques) ve Fairey S.A meydana gelmişti. Motor üreticisi Fabrique Nationale idi.İtalyan Grubu da son Avrupalı imalatçı grubuydu. Grubun ana firması FIAT olup Aerfer-Macchi, Piaggio, SACA ve SIAI-Marchetti de alt üreticilerdi. İlk F-104G uçuşu 5 Ekim 1960de gerçekleşti, teslimatlara da 1961 Mayısında başlandı. İlk üretim planları 210 uçağın Güney Grubu, 350 uçağın Kuzey Grubu, 188 uçağın Batı Grubu ve 199 uçağın İtalyan Grubunca yapılmasını öngörüyordu. Ancak hizmete erken girmesini temini maksadıyla Avrupalı üreticiler üretimi rayına oturtana kadar bir grubun Lockheed tarafından yapılması kararlaştırıldı.Lockheed 139 adet üretim gerçekleştirdi ve bu uçaklar Alman, Yunanistan, Norveç veTürk Hava Kuvvetlerine sevk edildi. Buna ilaveten birkaç uçak ta imalat numunesi oluşturmak üzere Belçika ve İtalyaya verildi. Buna ilaveten birkaç adet TF-104Gnin imalatı da Lockheed tarafından gerçekleştirildi. İlk Lockheed yapımı F-104G uçuşu 7 Haziran 1960da gerçekleştirildi. Avrupada üretim rayına girdikten sonra da USAF, MAP programı dahilinde bazı NATO ülkelerine dağıtılmak üzere 140 adet F-104G�yi Canadair firmasına sipariş etti. Bu uçaklar Norveç, Danimarka, Yunanistan, Türkiye ve İspanyaya verildi.

İlk yapımlarda fırlatma koltuğu Lockheed yapımı Model C-2�yi fakat 1967 başından itibaren bu koltuk sıfır irtifa, sıfır hızda fırlatmaya müsait Martin-Baker Mk GQ7(F) ile değiştirildi.

1973 yılında MBB tarafından son teslimatın yapılmasıyla F-104G programı sona erdi.

USAF tarafından sipariş edilen F-104G�lere ilaveten Canadair firması RCAF (Kanada Hava Kuvvetleri) için CF-104�leri üretti. Kanada yapımı CF-104�ler temelde F-104G�lere benzemekle birlikte RCAF gereksinimleri paralelinde bazı değişiklikleri de içeriyordu. F-104G�ler havadan-havaya ve havadan-karaya görevlere uygun olarak üretilmişlerdi fakat CF-104�ler ise yalnız havadan-karaya görevlere uygun olarak techiz edilmişlerdi. Başlangıçta M61A1 otomatik topu da çıkarılmıştı. Bu uçaklar Orenda firması tarafından lisans altında üretilen J79 turbojet motorları ile donatılmışlardı.

İtalyan yapımı F-104S�ler ise �Starfighter� serisinin en güçlü versiyonudur. FIAT tarafından üretilen F-104G�nin iyileştirilmiş ve geliştirilmiş bir modelidir. Başlangıçta yalnız İtalyan Hava Kuvvetleri için öngörülen bu model Türkiye�ye de ihraç edilmiştir.

F-104S�ler %13 daha fazla itiş gücü sağlayan J79-GE-19 motoru ile donatılmışlardı. F-104S�in önemli farklılıklarından biri de hareketli hedefleri belirleyebilen, izleyebilen, orta menzilli yarı aktif radar başlıklı güdümlü füzeleri yönlendirebilen bir radara sahip olmalarıdır. Daha önceki Starfighter�lar ise yalnızca infrared güdümlü füzeler kullanabiliyordu. R21G/H radarı aynı zamanda arazi konturlarını ve harita çıkarma, arazi ve engebelerin kesitlerini çıkarma yeteneklerine sahipti. Bu sayede F-104S bir av-bombardıman uçağı yeteneklerine de sahip oluyordu.

F-104S�in gövde ve kanat altlarında daha fazla yükleme noktaları vardı. Hava alış oluklarının altlarına iki adet pilon ve kanat altı pilonlarının birden ikiye çıkarılması sayesinde 9 yükleme noktasında sahip bulunuyordu. Kanat altındakiiç pilonlar yakıt tankı veya bomba, dış pilonlar ise BVR (görüş mesafesi ötesi) füzeler içindi. Gövde altı pilonlarında AIM-9 �Sidwinder� füzeleri taşınıyordu. Daha fazla yakıt ve avioniklere yer bulabilmek için M61A1 topu kaldırılmıştı.

Türkiye MAP programı dahilinde F-104G�leri alan ilk ülkelerden biridir. F-104�lerin gelişine hazırlık olarak 25 Mart 1963�de Mürted�deki 4.AJÜ�nde 144.Filo kuruldu. 10 Mayıs1963�de ilk 15 F-104G deniz yolu ile geldi ve bu uçaklar aynı yılın Temmuz ayında 144. Filo�ya teslim edildiler. Temmuz 1963�de de iki adet TF-104G ile 1964�de Canadair yapımı 18 adet F-104G geldi ve 2 adet TF-104G geldi. Bu uçakları 1965 yılında 5 adet Canadair yapımı F-104G takip etti. Bu uçakların tamamı aynı filoya tahsis edildi. 1968 yılında USAF stoklarından 3 adet F-104G ve 1 adet TF-104G teslim alındı. İspanyol Hava kuvvetleri de kendi envanterlerindeki 9 adet F-104G�yi 1972�de, 2 adet TF-104G�yi de 1972/1973 yıllarında teslim ettiler.

1974 Aralık ayında, Kıbrıs ambargosu nedeniyle zorluklar yaşayan THKv 18 adetlik F-104S siparişinin ilk 6�sını İtalya�dan aldı. Bakiye ise ayda 3 uçak olarak gelmeye devam etti. 1975�de sipariş miktarı iki katına çıkarıldı ve neticede sipariş tutarı 40 uçağa çıkarıldı. Yeni siparişin tamamı 1976�da geldi.

1980 yılından itibaren Avrupa ve Kanada�da servis dışı bırakılmaya başlayan CF-104, F-104G, TF-104G ve RF-104G�ler Türkiye�ye transfer edilmeye başlandı. Bu işlem Belçika�dan gelen 17 adet F-104G, Hollanda�dan gelen 43 adet F-104G ve 12 adet TF-104G, Norveç�ten gelen 12 adet RF-104G, 1 adet TF-104G, Almanya�dan gelen 165 adet F-104G ve 36 adet TF-104G�den ibarettir. Kanada Hava Kuvvteleri de ellerindeki CF-104�leri, F-18A/B�ler hizmete girdikten sonra THKv�ye vermeyi taahhüt ettiler. Kanada�dan 44 adet CF-104G ve 6 adet CF-104G olmak üzere toplam 50 uçak 1986 yılında ülkemize geldi. Bu uçaklar 181. ve 182. Filo�lara tahsis edildiler.

Geçen zaman içinde F-104�ler yavaş yavaş hizmetten çekilmeye ve diğerleri için yedek parça olmaya başlamıştır. En son 182. Filo�nun CF-104�leri 1996�da F-16C/D�lerle değiştirilerek F-104�lerin tamamı servis dışı bırakılmış oldu.



F-104G/TF-104G Özellikleri/specifications:

Mürettebat/crew:1 (2),
motor/engine: 1 x General Electric J79-GE-11A turbojet(1),
itiş gücü/thrust: 4,520kg kuru/dry, 7,051kg AB ile/with afterburning,
kanat açıklığı/wingspan: 6,61m,
uzunluk/length: 16.62m,
yükseklik/height: 4,10m,
kanat alanı/wing area 18.12 m2 ,
azami hız/maximum speed 1,890 km/h (at 50,000 feet=15,200m�de), 2,191 km/h (at 35,000 feet=10,640m�de),
ani fırlama hızı/maximum dash speed: 2,558 km/h (Mach 2.35, at 40,000 feet=12,160m�de),
görev tavanı/service ceiling: 15,200m,
azami tavanı/absolute ceiling: 27,360m,
normal menzili/normal range 1,782 km,
azami menzili/maximum range (dört adet �drop-tank�la/with four drop tanks): 2,630 km,
boş ağırlığı/empty weight: 6,326 kg,
azami kalkış ağırlığı/maximum takeoff weight: 13,125kg ,
silah donanımı/armament: 1 x 20-mm M61A1 top/cannon, 4 x AIM-9B Sidewinder AA füze/missiles, azami 1808 kg harici yük(bombalar, roketler, napalm, yakıt tankları)/ maximum 1808kg of external ordinance (bombs, rockets, napalm, drop tanks)(gövde altı ve kanat altı ve kanat uçundaki toplam 5 adet pilonda/on 5 pylons located at underwings, under the fuselage and at wingtips.)

[Bay X]

11.Temmuz 2002 tarihinde Türkiye F-35 JSF progr***** katılan yedinci uluslararası ortak oldu. Diğer ülkeler Britanya Krallığı, İtalya, Hollanda, Kanada, Danimarka ve Norveç�tir. Avusturalya da konu ile ilgilendiğini, ortaklık niyetinde olduğunu ilan etmiştir.

Programın tasarım ve geliştirme sürecinde Türkiye F-35 gelişim projesine yaklaşık 175 milyon ABD Doları katkıda bulunacaktır. Türk sanayii de Lockheed-Martin, Pratt & Whitney veya General Electric gibi ana üreticilerin en iyi değerli tedarikçileri olacaktır. Sanayi kuruluşları arasında görüşmeler devam etmekte olup ABD ile ortak ülke sanayileri arasında uzun süreli bir işbirliğiyle neticelenecektir. Türkiye�de general Electric�in ortağı olduğu bir motor üretim tesisi bulunmaktadır ve bu birim JSF�nin üretim ve üretim sonrası görevlerinde önemli bir rol alacaktır.


Özellikleri / Specifications

İlk uçuş/First Flight:
- F-35A 2006.

İlk teslimat/First Delivery:
- F-35A 2008.



Mürettebat/Crew:
1

Fırlatma koltuğu/Ejection Seat:
Martin Baker.






Kanat açıklığı/Wing Span:
10,65 m.

Kanat alanı/Wing Area:
42,7 m².

Uzunluk/Length:
15,37 m.

Yükseklik/Height:
4,57 m.

Motor/Engine:
1 x Pratt and Whitney turbofan F-135 ( 164,6kN )



Ağırlıklar/Weights:
Dahiliyakıt/Internalfuel:8.300Kg.

Azami yük/Max. payload: 6.805 Kg.

Azami kalkış ağırlığıMax. Take off weight:
27.215 Kg.

Azami hız/Max. Speed:
Mach 1.6+

Azami menzil/Max. Range:
1.300 Km.



g limits:
9+.






Radar:
AN/APG-81 multi-function radar.



Gövde altı yükleme noktasıCenterline hardpoint('s):
1



Kanat altı yükleme noktası/Underwing hardpoints:
Her kanatta 3 adet/3 on each wing.


Kanat ucu yükleme noktası/Wingtip hardpoints
Her kanat ucunda 1 adet/1 each wingtip.



Gövde içi silah donanımı/Internal weapons
Mauser 27 mm top/cannon.

- AIM-9X Sidewinder.

- AIM-120 AMRAAM.

- JDAM

- CBU-105 WCMD

- JSOW

- Paveway II

- 455 kg bombs and 900 kg bombs.

Gövde dışı silah donanımı/External weapons
- AIM-9X Sidewinder.

- JASSM

- Storm Shadow cruise missile.