Mostar Köprüsü

[KANUNİ]

Kanuni Sultan Süleyman’ın emriyle Mimar Sinan’ın öğrencisi Mimar Hayrettin tarafından 1566 yılında inşa edilen tarihî Mostar Köprüsü, Türk-Osmanlı mimarisinin Balkanlar’daki simgeleri arasında yer alıyor. Köprüde Türkiye’yi anımsatan ay yıldızlı bir de taş bulunuyor.
Kanuni Sultan Süleyman'ın Neretva Nehri üzerine yaptırdığı ve 1993'te Hırvat topçusu tarafından yıkılıncaya dek 427 yıl ayakta kaldı.

Boşnakların 'Eski Köprü' diye adlandırdıkları köprünün yapımına, Kanuni Sultan Süleyman'ın fermanıyla 1557'de başlandı. Kemer formatındaki köprü kesme taşlarla inşa edildi ve dokuz yılda tamamlandı. Kemerde 456 adet kesme taş kullanıldı. İki yakasına kuleler inşa edildi. Mostar şehrine adını veren 20 metre yüksekliğindeki köprü, 28.6 metrelik ayak açıklığıyla 20. yüzyıla kadar Avrupa'nın 'açıklığı en büyük' köprüsü unvanını taşıdı.

UNESCO tarafından dünya mirası kabul edilen köprü, şehre adını vermekle kalmadı, bir halkın geleneklerine de damgasını vurdu. Hırvat ve Boşnakların yaşadığı şehrin erkeklerinin evlilik törenleri öncesinde köprüden nehre atla..... güç gösterisi yapması şehrin yüzyıllarca süren geleneği oldu.

İç savaşta havaya uçuruldu

Mostar Köprüsü, 1993'te Hırvat askerlerince hedef seçildi. Şehrin bir yakasında Hırvatlar, diğer yakasında Müslüman Boşnaklar yaşıyordu. İç savaş sürerken şehirdeki Hırvatlar ile Boşnaklar arasındaki teması koparmak isteyen Hırvat savaşçılar, köprüyü bombalamaya başladı. 9 Kasım 1993'te Hırvat topçusunun attığı bir obüs mermisi 427 yıllık tarihi yok etti. Kemer köprüyü oluşturan kesme taşlar Neretva Nehri'nin azgın sularında sürüklenerek dağıldı.

Osmanlı mimarisinin en iyi örneklerinden Mostar Köprüsü'nün onarılması projesi Dayton Anlaşması'yla gelen barışın ardından 1997'de başladı. Bir 'Köprü İnşası Koordinasyon Merkezi' oluşturuldu. İlk etapta Macaristan'dan askeri dalgıçlar Neretva Nehri'ne saçılan kesme taşları buldu. Ardından Dünya Bankası onarım masraflarını karşılamak için fon oluşturdu.

Böylece Mostar köprüsü 26 agustos 2003 te yenıden yerine konuldu

[erkişi]

Mostar Köprüsü

OSMANLI'NIN DÜNYA MİRASI MOSTAR
Geçtiğimiz yüzyılın en kanlı savaşlarından birinin yaşandığı Yugoslavya, Osmanlı kültürel mirasının bir bir yok oluşuna, binlerce Müslüman'ın dökülen kanlarına görgü tanıklığı etmiş bir ülke. Çoğumuzun hatırladığı bu savaşın unutulmaz görüntülerinden birisi de tarihi Mostar köprüsü ve 1993 yılında Hırvat milislerin topçu ateşiyle yıkılan TV görüntüsü.

MOSTAR'IN DOĞUŞU

Kanuni Sultan Süleyman baş mimarı Sinan' ı huzuruna çağırarak şöyle söylediği anlatılmaktadır: "Ey koca mimar! Batı' da gittiğimiz en uç ilimiz Mostar' da öyle bir köprü yaptırasın ki, bu güne kadar eşi benzeri görülmeye; bakan gözü gönlü fethede; Türk' ün adını hatırlata, yaşata!"
Bu fermanın üzerine Mimar Sinan 'ın öğrencisi Mimar Hayreddin tarafından tasarlanan köprü, 9 yılda inşa edilmiş ve 1566 'da tamamlanmıştır.

4 metre genişliğinde, 30 metre uzunluğunda ve Neretva nehrinden 24 metre yükseklikteki köprü, dönemi için gelişmiş bir teknoloji ile inşa edilmiş olup günümüzde UNESCO tarafından dünya kültür mirasının bir parçası olarak kabul edilmiştir. Köprü, çevresindeki kente de adını vererek Mostar, Hersek bölgesinin ana kenti olmuş diyebiliriz.

Rivayete göre Osmanlı Sultanı'nın Mimar Hayreddin 'e “tahta destekler kaldırıldığında köprü yıkılırsa onu idam edeceğini söylediği” ve mimarın o gün kendi mezarını kazmaya başladığı anlatılır. Köprü sağlamlığını kanıtlarcasına '429 yıl ' ayakta kalmayı başarmıştır.

Kentin erkeklerinin, nişanlılarına cesaretlerini kanıtlamak için düğün öncesinde köprüden Neretva nehrine atlamaları da köprünün ününe sanki ün katmıştır

Mostar Köprüsünün iki ayağından birine Tara diğerine Helebiye adı verilir. Evliya Çelebi'nin de Tara adlı ayağının kulesinde (bu günkü devlet konukevi) üç ay kalarak seyahatnamesini yazdığı ve seyahatnamesinde nehrin bir yakasından diğerine uzanan, gökkuşağına benzettiği Mostar'ın gezdiği 16 imparatorluk içerisinde benzersiz bir yapı olduğunu belirtmiştir.

KÖPRÜ'NÜN YIKLIŞI

Köprüye ilk saldırı 1992'de Bosnalı Sırplar tarafından düzenlendi.Kasım 1993'te Hırvat tankları köprüye daha büyük bir zarar veren saldırılarına başladı. Kasım ayının sonunda ise köprü tamamen yıkıldı ve 456 kalıp taş Neretva'nın sularına gömüldü.

Halkın ihtiyacını karşılamak için tarihi taş köprünün yerine nehrin iki yakasını birleştiren derme çatma ahşap bir köprü yapıldı

RESTORASYON
Köprünün yeniden inşaatı için çalışmalar 1997 'de, UNESCO , Dünya Bankası , Avrupa Bankası ve başta Türkiye olmak üzere İtalya, Hollanda, Hırvatistan gibi ülkelerin bağışlarıyla eski haline uygun olarak yeniden başlamış olup, inşasını bir Türk firması gerçekleştirmiştir.

Önce köprünün temelleri sağlamlaştırılarak işe başlanmış, ardından nehre dökülen beyaz kireç taşları dalgıçlar tarafından kurtarılabildiği kadar kurtarılmıştır. Köprü yenilemesinde bu çıkartılan taşlardan örnek alınarak ve civardaki taş ocaklarından yenileri getirtilerek köprü yeniden inşa edilmiştir.


Kemerin sırtındaki kavisin estetiksel görünümünü sağlamak görüldüğü kadar basit olmamıştır. Taşlara yapboz parçaları gibi girinti ve çıkıntı şekilleri verilmiş olup, taşların birbirlerine sağlam kenetlenmeleri için dayanıklılığı kurşunla arttırılmış olan metal alışımdan faydalanılmıştır.

KİLİT TAŞI

Osmanlı Mimarisinde ki önemli yerini her zaman koruyan kilit taşı için Osmanlı tekniklerinin aynısı kullanıldı. 30 metre uzunluğundaki, 20 metre yüksekliğindeki köprünün kemerindeki çalışma Haziran 2002'de başlamış olup 111 sıra taştan yapılan köprünün tamamlanma işareti olan 56. sıradaki kilit taşı, 26 Ağustos 2003'te yerine konulmuştu.

YENİ KÖPRÜ VE YENİ YAŞAM

Farklı iklim koşullarında farklı güzelliğe bürünen Mostar çoğumuzun hatırlayacağı gibi 2004 yılında gençlerin nehre atlayış gösterileri ve görkemli bir törenle açıldı. Bugün çok uluslu bir yönetim tarafından yönetilmekte olan bölgede Hırvatlar nehrin batısında, Müslümanlar doğusunda yaşamlarını sürdürmektedirler. Sırplar ise kente geri dönmediler .

Kaynaklar: * IL GIORNALE DELL'ARCHITETTURA Dergisi 6 Nisan 2003 sayısı,
*CNN TRAVELLER 4 /2003 ,

[samedi765]

Cok iyi bir calışma olmuş.Emegine saglık Allah bu köprüyü tüm müslüman kardeşlerimiz için korusun inşallah.

[memedi]

mostar köprüsünün vuruluşu ve kardeşlerimizin hunharca katledilmesini hatırladıkça hala gözlerim yaşarır sırpların katlettigi kardeşlere allahtan rahmet dilerim

[yavuz01]

siyasi yönü ayrı bir güzel olduğu kadar...farklı kültürde ve dinde iki farklı kültürün bağlantı noktası özelliğini taşıması ayrı bir güzel..........