AK Parti ve DTP'yi aşacak parti arayışı

[Mevt]

AK Parti ve DTP'yi aşacak parti arayışı

Kürt hareketinde yeni bir siyasi partiye kıyafet biçiliyor; ancak ortada partinin veya hareketin adı yok. Ortaya atılan iddialara göre AK Parti de bölgede muhatap olarak kabul edebileceği bir parti istiyor.


22 Temmuz’da yapılan erken genel seçimlerden sonra Türkiye önemli bir sürece girdi. AK Parti’nin ikinci kez sandıktan zaferle çıkması siyaseti derinden sarstı. Şüphesiz bunda Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki AK Parti’nin Doğu ve Güneydoğu’da aldığı oy oranı etkili oldu. Yıllardır etnik siyaset güden bir anlayışın bölge halkı tarafından eskiden olduğu gibi “çok fazla” benimsenmemesi, bugüne kadar kendisini Kürtlerin hamisi olarak gören Demokratik Toplum Partisi’nde (DTP) şaşkınlığa yol açtı. Öteden beri bölge halkının tercihini ipotek altında tutanlar için 22 Temmuz’da alınan sonuç bir nevi “hezimet” idi ve bunun sonuçları elbette ortaya çıkacaktı. Nitekim beklenen oldu. DTP ve PKK’nın etki alanı dışında politika üretecek siyasi parti arayışları başladı. Hatta kurulması düşünülen partinin genel çerçevesi bile çizildi. Buna göre yeni parti Kürtlerin değer yargılarına ve muhafazakârlıklarına saygılı olacak, bölge gerçeğini göz ardı etmeyecekti.

Yeni parti kurulmasıyla ilgili süreci Türkiye gündeminde üst sıralara tırmandıran gelişme ise ABD’nin Ankara Büyükelçisi Ross Wilson’un Aralık ayı başında tanınmış Kürt siyasetçilerle kahvaltı yapmasıydı. Wilson’un DTP’nin dışındaki Kürt siyasetçilerden Sertaç Bucak, Şerafettin Elçi, Haşim Haşimi gibi isimlerle fikir alışverişinde bulunması “Yeni bir Kürt siyasi hareketi mi doğuyor?” sorusunun daha sık sorulmasına yol açtı. Peki bu sorunun net bir cevabı var mı?

Bazı iddialara göre söz konusu hareket, AK Parti’li bazı Güneydoğulu milletvekillerini de bünyesine almayı hedefliyor. Amaç ise DTP’nin bölgedeki siyasi etkinliğini kırmak. Ancak terör örgütü PKK’nın tabanından beslenen DTP’nin gücünü tamamen kırmak o kadar da kolay değil. Bir görüşe göre, “Söz konusu tabanın yıllardır verdiği bir mücadele ve ödediği bir bedel var, dolayısıyla desteklenmesi gereken tek çizgi yine burası.” Aslında diğer Kürt siyasi partileri de bu “tezi” çok da yabana atmıyor; çünkü DTP karşısında şanslarının çok az olduğunu kendileri de iyi biliyor. Onlara göre mevcut şartlarda DTP’yi alt edecek yegâne güç AK Parti.

Buna rağmen yeni arayışlar devam ediyor. Bu konuda öne çıkan isimlerden biri de Haşim Haşimi. İddiaya göre, Haşimi ve bir grup arkadaşı yeni bir siyasi hareket başlatıyor. İleri sürülen bu tezi Haşimi, “Talepler var; ancak AKP’nin açılımları ve etkisi çok önemli.” sözleriyle özetliyor. Haşimi’ye göre sadece politik çıkarlar için yeni bir siyasi hareket başlatmanın anlamı yok: “Ben birileri dediği için siyasete girmem. AKP’nin bundan sonra sürdüreceği politikalara göre yeni bir siyasi hareket başlar ya da ortaya çıkmadan biter.” Kendi misyonunu güvenlik ve Türkiye’nin önünü tıkayan Kürt meselesini çözüme doğru götürmek şeklinde açıklayan Haşimi, bu konuda doğru politikayı yürüten her partiyi destekleyeceğini belirtiyor: “Yeni harekete hangi isimlerle gireceğiniz ve nasıl bir siyaset yapacağınız çok önemli. Etnik yapıya dayalı siyaset bitmiştir. Bunun için geniş yelpazede bir siyasete ihtiyaç var. AKP ve DTP gerçeğini bilerek hareket etmek şarttır. Mevcut şartlarda işin çok zor olduğu hesabı da yapılmalı. Kürtlerin önemli bir DTP’yi istemiyor. Büyük bir kısmı ise AKP’den çok umutlu. AKP’nin halkla iletişiminde bir problem yok. Ancak AKP’nin iletişim becerisi bölge siyasetinde bir türlü karşılığını bulamadı. Siyasi çizgisini teşkilata dönüştüremiyor.”

KÜRT İTTİFAKI TABUYU KIRACAK MI?

Kürt siyasetinde gündeme gelen diğer bir hareket ise seçimlerde çok fazla etkili olmayacaklarını düşünen Hak ve Özgürlükler Partisi (HAK-PAR) ile Katılımcı Demokrasi Partisi’nin (KADEP) güçlerini birleştirme kararı almış olması. Eylül ayından beri yürütülen çalışmalar neticesinde gelen talepler doğrultusunda iki parti birleşmek için son rötuşları yapıyor. Eski bakanlardan Şerafettin Elçi’nin partisi KADEP bir buçuk yaşını doldurmak üzere. Yeni bir açılımla ikinci partisini (Demokratik Kitle Partisi kapatılmıştı) kuran Elçi, “hiçbir partinin Kürtleri temsil etmediği” tezini geliştirip kendilerinin daha geniş bir yelpazede siyaset yürütecekleri düsturu ile yola çıktı. Ancak seçimlerin zamanından önce yapılması eski tüfek siyasetçinin bütün planlarını altüst etti.

HAK-PAR cephesinde de durum pek farklı değildi. Emektar siyasetçi Abdülmelik Fırat sağlığını gerekçe göstererek gözü gibi baktığı partisini bıraktı. Muhafazakâr bir yapıya sahip olan HAK-PAR el değiştirince siyasi bakışı de kısmen yenilendi. Genel Başkan Sertaç Bucak, partinin siyasi bakış açısını biraz değiştirdi. Bucak’ın sol çizgisi, muhafazakâr olan HAK-PAR’ın duruşunu da ister istemez etkiledi. DTP’ye daha doğrusu HEP çizgisine alternatif kurulan bu partiler toplum üzerinde ciddi bir etki uyandırmadı. HAK-PAR’ın 5 yıllık siyasi geçmişinin olması veya KADEP’in seçimlere giremeyecek kadar yeni olması sorunun cevabını karşılamıyor şüphesiz. Çünkü her iki partiyi sürükleyen isimler geçmişte siyasi tecrübesi olan ve yıllardır etnik Kürt siyasetinde adı geçen kişilerdi. Kürtlere ulaşamama başarısızlığı Abdülmelik Fırat’ı bile yıldırdı. Sağlığını gerekçe göstermesine rağmen aslında Fırat’ın alternatif bir Kürt siyasi partisinin bu şartlar altında başarılı olmayacağını bildiği için çekildiği söylenip durdu hep.

Şimdilerde HAK-PAR ve KADEP DTP’nin karşısında alternatif bir parti olmak içi çalışmalarını sürdürüyor. Yeni oluşumun adı ise henüz belli değil. Ancak bir partinin diğerine geçeceği de konuşuluyor. Hukuki açıdan en rahat olan parti çatı görevi yapacak. Aslında bu birleşme Kürt siyasi hareketinde bir ilk olarak pekçok ezberi bozmaya da gebe. Bu zamana kadar Kürt partiler hiçbir şeklide bir ittifak içine girmedi. Partiler daha çok SHP, ÖDP, EMEP gibi sol kökenli partilerle geçici ittifaklar yaptı. Seçim öncesinde de HAK-PAR Genel Başkanı Sertaç Bucak’ın talebi üzerine DTP çatısı altında üç partinin seçimlere birlikte girmesi önerilmiş, hatta bu konuda görüşmeler yapılmış ancak sonuç alınamamıştı.

HAK-PAR Genel Başkanı Sertaç Bucak, iki partinin birleşmesinin önemli bir adım olacağı görüşünde: “Biz KADEP ile birleşmeyi hedefliyoruz. Amacımız daha güçlü bir parti oluşturmak. Bu zamana kadar Kürtler birleşemez tezini de kırmak istiyoruz doğrusu. Temelde KADEP’le aramızda pek bir fark yok. Geniş kesimlere ulaşmayı hedefliyoruz.” DTP’nin durumunda olmak istemediklerini de vurgulayan Bucak’a göre, DTP baskı altında ve bir kafa karışıklığı içinde. Kürt oyları ise DTP’nin değil AKP’nin tekelinde: “Ama bu oylar AKP’nin Kürt partisi olduğu anl***** gelmez. AKP şu anda çok iyi bir fırsat yakalamış durumda. Kürtlere yönelik iyi bir siyaset yaparsa tarihe geçer. Ama ben AKP’de bunu göremiyorum artık. Zaten öyle olsaydı bize gerek kalmazdı. Çünkü Türkiye’de siyasi partiler Kürt konusunda çok ürkek. DYP ve ANAP öyle yaptı ve geldikleri durum ortada.”

Kürt siyasetinde hareketlilik partilerle sınırlı değil. Bunlardan biri kısa bir süre önce Kürt Ulusal Demokratik Çalışma Grubu (KUDÇG) olan adını Kürt Ulusal Birlik Hareketi’ne (TEVKURD) çevirdi. Grubun hedefi Kürt siyasetine bir partinin çatısı altına girmeden yön vermek. Diyarbakır merkezli TEVKURD’un 250 kişilik bir yönetim kurulu var. Grupta aşiret mensupları, din adamları, kanaat önderleri, yazarlar, eski siyasetçiler, eğitimciler, hukukçular yer alıyor.

Barzani ve Talabani çizgisinde faaliyet gösteren TEVKURD’un hedefi Kürtlerin haklarını savunmak. Hareketin Genel Sekreteri İbrahim Güçlü’ye göre bu oluşum bir siyasi parti değil. Ayrıca bir federasyon talepleri de yok. Kürtler arasındaki düşünce ayrılıklarını bir çatı altında toplamayı amaçladıklarını belirten Güçlü, “Kürt meselesinin çözümünde taraf olabilecek rasyonel, çağdaş ölçülerde demokrasiyi benimseyen, Kürt halkının değer yargılarıyla birleşen bir hareket istiyoruz.” diyor. HAK-PAR ve KADEP çizgisine yakın olduklarını ancak bu bakış açılarının daha geniş tutulacağını hatırlatarak, “Partilerden çok Kürtler için faydalı projeler üzerinde duracağız.” diyor.

Kürt siyasetinin yeni bir döneme girdiği kesin. Ancak 40 yıl boyunca etnik kökene dayalı tam 15 siyasi parti kuran Kürtlerin bu politikası seçmenden hiçbir zaman geçerli not almadı. Etnik siyaset yapan Kürt partiler seçimlerde en fazla yüzde 7’lik bir oy alabildiler.

kaynak:07.01.2008 tarihli aksiyon dergsi haşim söylemez yazılı röpörtajı