İşgale yeni model: Sünni-Kürt ekseni

[--adania]

Ortadoğu'daki dengeleri kendi lehine yeniden düzenlemeye girişen ABD, sorunlarının ana kaynağı olan Irak'ta, Sünni-Kürt ekseninin iskeletini çakarken, direnişle masaya oturmak için kapsamlı bir girişim başlattı.

soL (Sinan Dinçer) Ortadoğu'da yaşadığı sıkışmaya çözüm arayan ABD yönetimi, merkezinde Irak'ın duracağı bir Sünni-Kürt ekseniyle bölgedeki dengeleri kendi lehine yeniden kurmayı amaçlıyor.

Ortadoğu'daki politikasını Sünniler ve Şiileri karşı karşıya getirerek kontrol sağlamak üzerine kuran Washington, son aylarda İran'a verdiği kimi tavizleri, Tahran'ın bölgesel yükselişini göğüsleyecek yeni bir blok kurarak dengelemeyi arzuluyor. Uzun vadede bölgedeki gerilimi yükseltmesi ve yeni savaşların önünü açması beklenen süreçte Türkiye'ye ve AKP hükümetine de önemli bir rol düşüyor.

ABD planının ilk aşamasını Irak'ta bir ulusal birlik hükümeti kurulması oluşturuyor. Bu kapsamda, Irak'ın önde gelen işbirlikçi Şii güçleri Dava Partisi ve Irak İslam Yüksek Konseyi'nin başını çektiği, Nuri el Maliki liderliğindeki Şii-Kürt koalisyon hükümetinin devrilmesi ve yerine başını işbirlikçi Sünni Arap ve Kürt grupların çektiği, İran'a "görece" mesafeli kimi Şii örgütlerin de dahil olduğu bir ulusal birlik hükümetinin kurulması öngörülüyor. ABD bu süreçte para dağıtarak oluşturduğu "uyanış komiteleri"ne de söz konusu koalisyonun milis gücü olarak rol biçiyor.

Irak'ta şu ana kadar denenen hükümet kombinasyonlarının çeşitliliği göz önünde bulundurulduğunda pek de çarpıcı gelemeyen projeyi önemli kılan ise, eş zamanlı olarak yurtsever direnişin "siyasi sürecin" içine çekilmesi ve söz konusu ulusal birlik hükümetine eklemlenmesi için ABD tarafından yoğun bir mesai başlatılmış olması. Washington yönetimi, bu amaçla gelecek ay Mısır'ın başkenti Kahire'de Irak'taki işbirlikçi Kürt ve Sünni partilerin yanı sıra Baas Partisi, Irak Direnişinin Siyasi Konseyi ve Irak Müslüman Alimler Heyeti gibi direniş unsurlarını da kapsayacak bir konferans düzenlemeye girişti.

ABD çekilecek, ama ne kadar?
Adı geçen direniş örgütlerinin konferansa katılımı konusunda henüz bir netleşme sağlanamazken, ABD'nin konferansa işgal güçlerinin Irak'taki varlığı konusunda ciddi bir değişiklik önerisi getirmesi kaçınılmaz görünüyor. ABD'nin Irak'tan çekilme için "yakın" bir tarih belirtmesini masaya oturmak için şart koşan, bir başka deyişle ABD'yle ancak çekilmeyi müzakere edeceğini net bir şekilde ve programatik düzeyde açıklayan direniş örgütlerinin beklentilerinin kısmen de olsa karşılanmaması halinde, müstakbel Kahire toplantısının ABD'nin geçmiş yıllardaki başarısız "direnişle diyalog" girişimlerinden bir tanesi olması kaçınılmaz görünüyor.

Bağdat'taki Yeşil Bölge'ye kurulan kasabadan hallice ABD Büyükelçiliği ve Irak'ın çeşitli stratejik noktalarına inşa edilen dev ABD üsleri dikkate alındığında Washington'un yakın zamanda pılısını pırtısını toplayıp gitmeye niyeti olmadığı anlaşılırken, ABD'nin Kahire Konferansı'nda "çekilme" kavramının esnetilmesi için direnişçilerle uzlaşma girişiminde bulunması ve işgal güçlerinin tam çekilmesi yerine "üslere çekilmesini" kabul ettirmeye çalışacağı öngörülebilir.

Kahire konferansının ve "ulusal birlik hükümeti" projesinin başarıya ulaşması halinde, İran'ın Irak'ta son yıllarda sağladığı üstünlüğün ne şekilde etkileneceğiyse belirsizliğini koruyor. ABD ve İran'ın Irak'taki büyükelçileri nezdinde başlattıkları diyalog hâlâ sürse de, olası ulusal birlik hükümetinin, mevcut El Maliki yönetimiyle karşılaştırıldığında İran'a karşı daha mesafeli duracağı düşünülüyor.

Suriye işbirlikçilik ve onurlu duruş arasında tercih yapacak
ABD'nin Ortadoğu'daki Şii-Sünni dengesini yeniden düzenleme girişimlerinde Suriye de kilit bir öneme sahip. İran'ın itirazına karşın ABD'nin Annapolis kentinde düzenlenen Ortadoğu zirvesine katılan Suriye ile İsrail arasında yarı gizli bir diyalog süreci başlamış durumda. Mısır'ın arabuluculuğunda yürütülen karşılıklı paslaşmalarda son olarak İsrail askerlerinin Golan Tepeleri'nden çekilerek yerlerini ABD askerlerine bırakmaları gündeme geldi.

İran ise bu bölgesel planlara başta Mısır ve Körfez ülkeleri olmak üzere Araplarla ve Rusya'yla yakınlaşarak yanıt vermeye çalışıyor.

Emperyalist plan için biçilmiş kaftan: AKP
ABD'nin bölgedeki önde gelen taşeronları Suudi Arabistan, Mısır ve Ürdün'ün tam desteğiyle yürütülen süreçte Türkiye'ye ve AKP hükümetine de önemli bir rol biçiliyor. Irak'taki Sünni aşiret liderlerini İstanbul'da düzenlediği toplantılarla bir araya getiren, Irak ve Filistin'deki direnişin İslamcı kanadına sembolik destekler vererek bu alana yatırım yapan AKP, Sünni-Kürt ittifakının oluşturulmasında rol kapmaya aday. AKP yönetimi, planlanan Sünni-Kürt ekseninin çimentosu olması öngörülen "ılımlı İslam"a yatkınlığı, Kürtleri cemaatleştirme girimleri ve ABD'nin Türkiye'ye uygun gördüğü Barzanici projeye boyun eğmişliğiyle Washington'un yeni projesi için eşi bulunmaz bir taşeron olarak öne çıkıyor.

ABD'nin kapsamlı ve iddialı projesinin başarıya ulaşması halinde, Ortadoğu'daki Şiiler ve Sünnilerin birbirine karşı düşmanlıklarını büyüttükleri Amerikan "barışı" egemen olacak. Ancak yakın tarih Ortadoğu'da işlerin pek de kolay olmadığını gösteren pek çok örnekle dolu.