Zeytinyağlı bakla

[Nil@y]

Baharın müjdecisi bakla, Türk mutfağının sevilen sebzelerinden biri. Göz alıcı yeşil rengi ile tazeliği simgeliyorsa da geçmişi çok eskilere dayanıyor. Latince adı 'Vicia faba' olan bakla, antik çağlarda eski Yunan, Mısır, Roma ve İbraniler zamanından beri çok sevilen bir sebze. Kısa ömürlü olduğu için bitkiler dünyasının en nazlı sebzesi olarak tanınıyor. Manav tezgâhlarındaki ömrü sadece 1-2 ay.



Zeytinyağlı bakla

KAÇ KİŞİLİK: 6
HAZIRLAMA SÜRESİ: 15 dk
PİŞME SÜRESİ: 40 dk

Malzemeler:

1 kg bakla

1 limonun suyu

3 soğan

1 dal taze sarımsak

8 çorba kaşığı zeytinyağı

1 çorba kaşığı un

1 tatlı kaşığı tozşeker

1.5 su bardağı sıcak su

5-6 dal dereotu

Tuz

Hazırlanışı:

* Baklaları yıkayıp ayıklayın. Kararmaması için yarım limon suyu ilave edilmiş suda bekletin. Soğan ve taze sarımsağı temizleyip ince ince doğrayın.

* Zeytinyağını tencerede ısıtıp soğanı pembeleştirin. Unu ilave edip kavurun. Baklayı süzüp ekleyin. Taze sarımsağı ilave edip karıştırın. Kapağı kapalı olarak kısık ateşte 5 dakika pişirin.

* Tozşeker, tuz, sıcak su ve kalan yarım limonun suyunu ilave edip baklalar yumuşayana kadar pişirin. Dereotunu temizleyip kıyın. Baklanın üzerine serpiştirip tencerenin kapağı kapalı olarak soğumaya bırakın. Dilerseniz sarımsaklı yoğurtla servis yapın.



Bol yeşil yaprakları olan ve boyu 30-80 cm arasında değişen bakla bitkisinin sebzeleri, fasulye tipinde, iri, tombul ve uzundur. Ülkemizin hemen her yerinde yetişen baklanın Sakız, Arşın, Bayrampaşa, Akbakla, Kıbrıs ve Sultani türleri bulunuyor. Bakla, hem taze hem de kuru olarak yenilebilen bir sebze.Baklanın Türk mutfağında özel bir yeri var. 1844 yılında Mehmet Kâmil tarafından kaleme alınmış Türk mutfağının ilk basılan yemek kitabı 'Melceüt Tabbahin'de bakla filizi salatası tarifi yer alıyor. Anlatım aynen şöyle: " Ekseriya bakla fidanları sivrildikçe bahçıvanlar biçerler. Tarıkı tertibi mezkurlardan biraz cem edip (biraz toplayarak) az haşlayıp soğudukça üzerine tuz ve biber ve maydanoz ve limon ve yahut sirke ve ruganı zeyt (zeytinyağı) konularak tenavül (yemek) buyuralar. Eğer fındık taratoru konulup ruganı zeyt gezdirilir ise daha alâ olur".Bakla, bazı topluluklarda sadece yenmekle kalmıyor aynı zamanda fal amaçlı da kullanılıyor. Bazı çingeneler iç bakla ile ünlü 'bakla falı' bakarak geçimlerini sağlıyorlar. Kökeni Hindistan'a dayanan bakla falı Avrupa'ya ve ülkemize çingeneler kanalıyla yayılmış.

Bakla nasıl pişirilir?

Çorbasından mezesine, zeytinyağlısından etlisine kadar birçok yemeği yapılıyor baklanın. Taze bakla taze fasulye gibi temizlenerek pişiriliyor. Bunun için baklanın iki ucunu koparıp kenarındaki kılçıkları bıçakla alın. Temizledikten sonra baklanın yeşil rengini koruması için limonlu suda bekletin. Soğanı sotelerken biraz un ilave edip baklayı ekleyin. Baklanın zamanı geçtiğinde ve biraz kartlaştığında ise barbunya fasulyesi gibi ayıklayın. Elde ettiğiniz iç baklayı tıpkı tazesini pişirdiğiniz gibi pişirin. Kurutulmuş iç baklayı baharatçılarda veya semt pazarlarında bulabilirsiniz. Tıpkı kuru fasulye gibi akşamdan ılık suda bekletip ertesi gün suyunu değiştirin ve dilediğiniz gibi pişirin.

Mutfağımızın en sevilen mezelerinden biri olan fava, kurutulmuş iç bakla ile hazırlanıyor. Zeytinyağlı bakla, kıyılmış dereotu ve sarımsaklı yoğurtla servis yapılıyor. Bakla çorbasına özellikle dereotu çok yakışıyor. Baklanın ayrıca parça etle de yemeği yapılıyor.
Baklayı satın alırken, lekesiz, canlı, yeşil renkli ve sert olanlarını seçin. Üzeri yer yer kararmış baklayı satın almayın. Tıpkı taze fasulye gibi ortadan ikiye koparıp tazeliğini kontrol edin. Satın aldıktan hemen sonra tükettin. Buzdolabında, poşet içinde 1-2 gün taze olarak saklayabilirsiniz.

Besinsel değeri çok yüksek

Bakla, sindirimi kolay ve çok besleyici bir sebze. Tanelerinde bol miktarda azot ve nişasta bulunuyor. Baklagillere adını veren bu sebze, zengin bitkisel protein ve karbonhidrat içeriyor. Ayrıca demir ve kalsiyum mineralleri açısından çok zengin olan baklada A, C, B ve B2 vitaminleri de bulunuyor. Baklanın zengin besinsel değerleri çok eski zamanlardan beri biliniyor. Güney Amerika Kızılderili kabilelerinden Navojo'lar bakla bitkisini kısırlık tedavisinde kullanıyorlardı. Bitkiyi yiyen kadının kız çocuk doğuracağına inanılıyordu. İdrar artırıcı, kuvvet verici, idrar yollarını temizleyici, ishal kesici ve bağırsak parazitlerini düşürücü etkisi biliniyor. Şeker hastalarında kan şekerini düşürüyor. Tumlarından yapılan lapa yaralı deri hastalıklarında kullanılıyor. Baş ağrısına iyi geliyor, yüksek albümin ve böbrek kumları için tedavi edici özellikler içeriyor. Bakla cilt güzelliği için de yararlı bir sebze.