Daha çirkin, daha kızgın, daha pis!

[RABİA]

İnsanoğlu yeri geldiğinde öylesine zalim oluyor ki, anlamak mümkün değil. Tıpkı Time dergisinin 40 sene önce olimpiyatlarda altın ve bronz madalya kazanmış iki atlet hakkında attığı 'Daha çirkin, daha kızgın, daha pis' başlığı gibi.
Aklı sıra o başlığı kullanan editör olimpiyat felsefesi 'Daha güçlü, daha kuvvetli, daha hızlı' sözlerini 200 metre şampiyonu Tommie Smith ve üçüncüsü John Carlos için hakaret kastıyla çarpıtmaya çalışıyor. Peki o adamlar ne yapmış da böylesine basiretsiz bir yazarın kaleminden kan damlamış dersiniz? Suçları çok büyük; madalya kürsüsüne siyah çoraplarla ve eldivenle çıkmışlar!

Atletlerin kabahati bağışlanamaz, çünkü zencilere uygulanan ırkçılığı yumruklarını havaya kaldırarak protesto etmişler! 16 Ekim 1968'de 200 metre yarışını 19,83 saniyede dünya rekoru kırarak tamamlayan Smith'in sözlerine bir kulak verelim isterseniz: 'Kazandığımda Amerikalıyım, siyah değil. Kötü bir şey yaptığımda ise zenci diyorlar. Bizler siyahız ve bundan gurur duyuyoruz; siyah Amerikalılar bu eylemi niye yaptığımızı anlayacaktır.'

Ancak çok önemli bir gerçeği hatırlatarak asıl takdiri hak eden atleti yâd etmek istiyoruz; Avustralyalı beyaz atlet Peter Norman'ı. Yarışı ikinci bitiren Norman'a şampiyon Smith düşündükleri şeyi açıklayınca aldığı cevap şu olmuş: 'Ne yapmamı istersiniz?' Norman yaptığı görünüşte küçük hakikatte büyük jestinin karşılığını almakta gecikmemiş ve son nefesine dek sürüm sürüm süründürülmüş!

Smith ve Carlos netice itibarıyla kendi vatandaşlarının uğradığı zulme dünyanın dikkatini çekmeye çalışıp, bunda da başarılı oldu. Dahası uzun senelerin ardından geç de olsa itibarlarına kavuştu. Büyük sporcu Norman ise 1972 olimpiyat seçmelerinde üçüncü sırayı aldığı halde takıma kasıtlı şekilde alınmayarak Münih'e götürülmedi. Sonrasında hayata küstü, kangren oldu, aşil tendonundaki sakatlık sebebiyle çok kötü yıllar yaşadı. Avustralyalıların nedense affetmediği Norman, ağır depresyonların ve alkolün esiri oldu. 2006 senesinde hayata üzgün, mutsuz, küskün veda ederken tabutuna omuz verenlerin arasında neyse ki Smith ile Carlos da vardı.

Hayat acımasız olduğu kadar ilginç de; olimpiyattan eve dönüşte ölüm tehditleri alan protestocu atletlerden Smith, Amerikan futbolu oynadıktan sonra yardımcı profesörlüğe kadar yükseldi ve 1999 senesinde Millenyum Spor Adamı ödülünü kazandı. Carlos'sa bir müddet atletizme devam ettikten sonra sakatlanana kadar Amerikan futbolu oynadı. Eşinin intihar etmesinin ardından zorlu günler yaşasa da kendisini toparlamayı bildi. 2005 senesinde San Jose Üniversitesi'ne heykellerinin dikildiğinde acaba Smith-Carlos ikilisi 1968 Olimpiyatları kürsüsünde kendilerini yuhalayan seyircileri, ülkelerine dönüşlerinde onlara öfke kusan vatandaşlarını akıllarına getirmiş midir, bilemiyoruz; ancak eminiz ki Peter Norman'ın ruhunu saygıyla yâd etmişlerdir. Çünkü onlar sadece Amerikan takımından ve olimpiyat köyünden uzaklaştırılmıştı; Norman ise her şeyini kaybetti.

Modern olimpiyatların kurucusu Baron Pierre de Coubertin, rahip arkadaşı Didon'un okul bayrağına yazdırdığı 'Citius, altius, fortius' sözcüklerini alarak 'daha hızlı, daha yüksek, daha kuvvetli' diye olimpiyat simgesi oluşturmuştu. Üzüntümüz, başarıya odaklanan günümüz insanının en önemli iki öğeyi 'Yarıştan zevk almak ve ahlâklı olmak' ilkelerini görmezden gelmeye başlaması.

Washington Irwing ne diyor: 'Büyük insanların idealleri küçük insanların hevesleri vardır.'


FATİH URAZ
ZAMAN