SEYYİD BATTAL GAZİ'NİN HAYATI

[doğangüneş]

Battal (arapça kahraman demektir), Emevilerin Bizans (Rum)'a karşı açtıkları seferlerde ün almış arap kumandanıdır. İbnü�l-Esir�e göre, Emavilerin azatlı bir kölesi idi ve arap aslından değildi. asıl ismi Abdullah Ebü'l-Hüseyn olup aslen Antakya'lıdır.

Battal'ın yaşadığı zamanı, onun bulunduğu rum seferlerine dair verilen haberlerden öğreniyoruz. Battal'ı Mesleme'nin Bizans'ı kuşatmasına iştirak etmiş gibi gösterilir. Bu kuşatma M. 717'de başladı ve M. 718 ağustosunda kaldırıldı. Battal'ın ölüm tarihi üzerinde kaynaklar her ne kadar birleşmiş değillerse de, her halde bu arap kumandanı Battal, Emevi ordularının H. 98-122 (M.717-740) yılları arasında Rum seferlerinde bulunmuş ve H. 122 (M.740)'de bugünkü Afyonkarahisar yakınlarından bulunan eski ''Akroinon'' mevkiinde vukua gelen büyük savaşta öldürülmüştür.

Menkıbevi şahsiyeti. Battal'ın ismi etrafında, daha ilk kaynaklardan başlayarak, bir menkıbeler halesi meydana gelmiştir. Onun Rum seferlerindeki maceraları, Ebü Cafer Muhammed b. Cerir'den başlayarak, arap tarihçilerinde ve Bizans kroniklerinde, ya bir birinden nakledilmek suretiyle yahut da birbirini tamamlayacak şekilde, anlatılmıştır. Bunların hepsinin tarihi hakiki hadiseler olduğunu arap tarihçileri bizi inandırmak istiyorlar; çoğuda, verdikleri haberleri, ravilerin adlarını kaydetmek suretiyle, tevsik gayretini görürüz. Bununla beraber, bu rivayetlerin bazılarında menkibe kokusu farkedilir. Menkıbe ile mevsük tarih, bütün orta çağ edebi mahsüllerinde olduğu gibi, Battal maceralarını hikaye eden eserlerde de, çok defa ayırt edilemiyecek derecede, birbirine karışmıştır; Battal romanlarındaki menkıbelerin bir çoğu tarih kitaplarında tesbit edilmiş vakaların bir az bozulup şişirtilmesi ile meydana geldiğ gibi, tarih kitaplardaki vakalar da, ihtimal, hakiki vakaların oldukça menkıbeleşmiş şekilleridir. Eski kaynaklarda menkıbenin tarih olarak kabül edildiği, çok defa vaki olan bir şeydir. Yarı menkıbevi eski Battal epizodlarını şu kaynaklarda buluruz. Kaynak: Ebü Cafer Muhammed b. Cerir (M.839-923), Tarih-i Taberi, c.3, sa.496-498 E.O.Y. İbnü�l-Esir (M.1160-1234), El-Kamil, c.5, sa.206-207 B.Y. İslam ansiklopedisi, Leyden tabı, ma.Battal M.E.B.Y. Büyük osmanlı tarihi, c.1, sa.224 İ.O.Y.

Türkler arasında ise, Seyyid Battal Gazi Ocağı ismi ile maruftur. Vilayetname'de: Hace Bektaş Veli, Seyyid Battal Gazi mezarını ziyaret ediyor; mezara gelince, "essalamü aleyküm soyum başı",diye buyurur. O anda Seyyid Battal Gazi mezarında, "Aleykümselam ilim şehrim", diye cevap verir. Kaynak: Vilayetname (Menakıb-ı Hacı Bektaş Veli), sa.133-134, A.Y.

Yükarıda görüldüğü gibi, Vilayetname, olayı olağanüstü bir anlatımla dile getirmektedir. Bu olağanüstü menkıbede anlaşılan Anadolu'da, bilhassa alevi zümreler, Battal'ı çok benimsemişlerdir. Battal'ın alevi-bektşi an'anesine çoktandır yerleşmiş olduğunu, onun Bektaşi evliyasına ait menkıbeleri toplayan kitaplara girmiş olması vakıası da ispat eder. İş bununla da kalmamış, arap kumandanı Battal'ı en büyük pir olarak kabül etmişlerdir. Battal Gazi Ocağı'ndan dedeler, Eskişehir'de ve Amasya'da bulunmaktadırlar. Amasya Merzifon, Sarı Köyü, Oymaağaç Köyü, Balgöze Köyü ve Merzifon'daki Tekke mahallesinde bu soydan dedeler, Battal Gazi Ocağı unvanı altında hala yaşadıkları bilinmektedir; onların pirlik hakkındaki fikirleri ve soyunu güstermek bakımından, çok dikkate şayandır. Çünkü Yükarıda görüldüğü gibi, ne arap eserlerinden nede avrupa müelliflerin eserlerinde bulunmiyan bu iddia hiç bir ciddi esasa dayanmamaktadır.

[erkişi]

Anadolu mozayiklerinden en hoşunu konu etmişsiniz, teşekkürler, ama üzüntümü belirteyim hemen, nedense biyoğrafi köşesine o kadar çok konu açmanıza rağmek katılımcıların bırakın yorum yazmayı, okumadıklarını sayısal olarak gördükçe üzülüyorum.
Neden bu insanlar bu güzel fırsatları kaçırırlar ki. Anlayamıyorum, bunun bir yolunu bulmalı ve okunmasını sağlamalıyız diye düşünüyorum.

Gelelim konumuza tekrar, İstanbulda mukim Hz. Eyüp Sultan'ı siz şimdi yazsanız ve Arap milletinden deseniz biliyorum ki çok şaşıranlar çıkacak ama benim milletim benimsemiş ve bencede güzel olanı sahiplenmektir. Saygılar.