Tİyatroda Teknik Ve Önemi

[doğangüneş]

Tiyatroda teknik bölümler sahne üzerindeki sanat uygulayıcılarına destek vermek açısından çok önemlidir, diyebiliriz ki sahne sanatlarının görselliği ve işlevselliği tekniğe bağlıdır.
Bir oyunun perde açmasına kadar yapılan çalışmalar ve oyunun perde açtıktan sonraki çalışmaları olmak üzere iki şekilde değerlendirebiliriz teknik bölümü.

Bir oyunun sahne üstüne çıkana kadar yapılan atölye çalışmaları

Öncelikle yapılacak oyunun Dekoratör ve Kostümcü tarafından hazırlanmış olan çizimleri ve dekor maketleri oyunun Rejisörü ile Genel Sanat Yönetmenine sunulur. Proje burada onaylandıktan sonra yukarıda belirtilen teknik birimlere sırasına ve önemine göre iş başı verilir. Bu projenin işlemesindeki baş sorumlular Dekoratör ve kostümcülerdir, onlar adına yardımcıları olan Realizatörler iş takiplerini ve realizasyonlarını yaparlar. Bütün bu imalat ve yapım aşamasında sahnelenecek oyunun teknik çalışmalarının takibi ve sorumlusu da Sanat Teknik Müdürlerdir.

[doğangüneş]

MARANGOZHANE MALZEMELERİ:

1- Kalas ( Gürgen, Meşe,çam, ladin, kavak, köknar(beyaz çam)genelde ölçüleri 5cmx25cmx4.50cm dir.
2- Tahta (ladin ,meşe,kavak, köknar) genelde ölçüleri 2.2cmx25,30cmx4.50cm dir.
3- Kontraplak(Kavak, gürgen,ökeme) genelde 170cmx220cmx3mm-4mm-6mm-8mm-12mm-15mm-18mm-dir
4- Ham sunta genelde 180x366cm ve 6mm-8mm-12mm-18mm-22mm dir.
5- Kaplamalı sunta (Meşe kaplama-maun kaplama-çam kaplama-ceviz kaplama)ölçüler ham sunta ayarındadır.
6- Sunta lam (Genelde beyaz lakelik olarak kullanılır ölçüler ham sunta ile aynıdır)
7- MDF plaka( ham sunta ile aynı ölçüler içindedir genelde)
8- Marangoz makine ve el aletleri
a- Planya
b- Şerit Makinesi
c- Koparma ve kalınlık
d- Freze makinesi
e- Tahta Mengeneler
f- Gerekli boyutlarda el işkenceleri
g- El Rendeleri
h- Her boy ve ölçüde Iskarpelalar
ı- Daire zımpara ve titreşimli zımpara makineleri
j- Çeşitli boylarda marangoz çivileri ve ağaç vidaları
k- Pembe tutkal, beyaz tutkal ve deniz tutkalı
l- Çeşitli kalınlıklarda ağaç zımparası ve su zımparaları
m-El matkap ve vida makinesi ve uçları
n- Gönye, metre, marangoz kalemi, marangoz metresi,
o- Dekupaj el makinesi
p- El testeresi, kerpeten, keser, çekiç, tornavida, pense,el sistiresi. Kapı menteşeleri, yaprak menteşe, şerit menteşe, tas menteşe

Tüm bu malzemeleri bulunduran atölyede çizimler masaya konduktan sonra gerekli olan ahşap malzemenin seçimiyle kesilip biçilmeye, çizime göre dekor oluşturulmaya başlanır. Dekorun Marangoz atölyesindeki işlemi bitikten sonra projeye göre boyahaneye alınır burada projeye göre panolar , kapılar, merdivenler vs. dekor parçaları boyanır, cila atılır, duvar kağıdı kaplanır.

[doğangüneş]

BOYAHANE MALZEMELERİ

a- Selülozik ve sentetik boyalar,Antipas, Astar boya
b- Plastik Boyalar
c- Plastik tutkal
d- Sentetik ve selülozik inceltici tinerler.
e- Alçı,çeşitli macunlar, tüp macun (maun-ceviz-meşe)
f- Selülozik vernik ve yat vernik
g- Çeşitli boylarda ve ölçülerde fırça ve rulolar.
h- t el fırça, su zımparaları, üstüpü, gomalak, ispirto
ı- Toz boyalar ve analin boyalar, su bazlı toz ceviz, tüp boyalar, sprey kutu boyalar.
j- Gerekli atımda kompresör makinesi ve Boya tabancaları Pistole

Genelde bu malzemelerin hazırda bulunduran boyahaneye giren dekorlar burada talebe göre boyanır yada kaplanır. Bu sırada dekor üzerinde bir Realizasyon işlemi varsa realizatörler tarafından yapılır. Marangozhanede ve Boyahanede işi biten ana dekorun demirhane işlemleri de bir yandan yapılır. Demirhanede genelde ahşap ağırlıklı dekorlarda yükselti(Esterat ve büyük arka panoların kasaları yapılır ve üzerleri ahşap kaplanır) dekorun işlevselliğine göre bütün dekor ve alt yapısı demirhanede ve metal malzemelerle de imal edilebilir.

[doğangüneş]

DEMİRHANE MALZEMELERİ

a- kutu profiller 20mmx20mmx600cm den 60mmx40mmx600cm arası ve üzeri çeşitli et kalınlıkları olan kutu demir profiller
b- Çeşitli kalınlıkta saç borular 20mm çapında ve 600cm uzunluğundan100mm çapı arasında ve üzerinde kalınlıklarda borular
c- Saç levhalar 100cmx200cm 0.5 kalınlıktan istenilen kalınlığa kadar
d- Çeşitli kalınlıklarda galvaniz su boruları
e- Sehpalı demir doğrama makinesi
f- Sehpalı matkap ve el matkabı
g- El demir testeresi, pense, ayarlı pense, iki ağızlı anahtar takımları, boru anahtarı, boru kesme aleti, saç dekupajı, vida makinesi, örs, ağır çekiç, demir pergel, çelik nokta, mengene, işkence
h- Saç kıvırma makinesi ve boru kıvırma makinesi.
ı- Elektrik kaynak makinesi ve çeşitli elektrotlar
j- Oksijen kaynak takımları
k- Punto makinesi
l- Cıvata-somun-pul, çeşitli boylarda pop perçin uçları ve el makinesi. Saç vidaları
m- Alüminyum Levhalar çeşitli kalınlıklarda ve dokularda (talebe göre temin edilir)
n- İnşaat demirleri yivli ve yivsiz 4mm-12mm arası ve üzeri kalınlıklarda
o- Siyah inşaat teli (kangal)
p- Çeşitli boy ve ölçülerde turlu ve tursuz, frenli frensiz sanayii tekerleri.
r- Dökme lama, T demir, Köşebent, kara demir,tel kafes

Yukarıdaki malzemeleri genelde bulunduran demirhanede dekorun işlevselliğine göre profil, saç levha,boru vs malzeme işlenerek dekor oluşturulur. Burada oluşturulan dekor paslanmayı önlemek amacıyla antipas yada astar boyalarla boyanır. Eğer üzerinde realize işlemleri varsa atölyede yapılır.
Dekorun ana imalatının dışında dekorun içeriği ne olursa olsun ister dekor üzerine ister dekor dışında aksesuar olarak butafor işleri olabilir buda butafor atölyesinde yapılır gerekirse dekorun üzerine monte edilir.

[doğangüneş]

BUTAFOR MALZEMELERİ

a- Alçı saten ve normal alçı
b- Polyester, elyaf
c- Soğuk Silikon çeşitleri
d- Kalıp çamuru(Kil)
e- Tutkal( Beyaz, pembe,deniz)
f- Iskarpela, testere, el dekupajı, el matkabı, tornavida, pense, çekiç, keser, maket bıçağı, akto,mukavva, bally yapıştırıcı, sprey boyalar, çeşitli macunlar, pürmüz, mengene, işkence çeşitli boylarda, lehim makinesi, metre, pergel, siyah tel, kendir, amerikan bezi, cilt bezi, çeşitli kalınlıklarda ambalaj köpük levhası (stropor)
g- Sıcak silikon makinesi ve uçları

Butafor atölyelerinin baş malzemeleridir. Dekorların özelliklerine göre bu malzemelerin dışında her türlü malzemede kullanılır.

[doğangüneş]

ŞAPKA YAPIM MALZEMELERİ

a- Çeşitli kalınlıklarda karon ve mukavva.
b- Çeşitli kağıt yapıştırıcıları
c- Sıcak silikon makinesi ve uçları
d- Dikiş makinesi
e- Şapkanın cinsine göre saten, keten, kaşmir vs kumaşlar, astarlık kumaşlar
f- Püsküller, pullar, çeşitli kalınlıklarda renkli ip ve yünler, elyaf, pamuk
g- Makas, maket bıçağı, mezura, siyah tel, pense, kerpeten, ütü, kola, sabun, kalem, çeşitli başlı toplu iğne
h- Peruka mankeni, tela, tül, çeşitli tüyler

Yukarıdaki şapka malzemeleri genel malzemeler olup projeye göre her türlü malzeme kullanılır.

[doğangüneş]

KUNDURAHANE MALZEMELERİ

a- Ayakkabı ve çizmeler için gerekli deriler(İhtiyaca ve renklere göre çeşitlendirilir)
b- Ayakkabı kalıplar gereken numaralarda.
c- Kösele
d- Yapıştırıcı
e- Kalıp ütüsü
f- Saya makinesi
g- Astar ve kalıp mukavvası
h- Çeşitli ayakkabı boyaları, cilaları
i- Terlik, ayakkabı sünger tabanları ve lastikleri
j- Çivi, kerpeten, örs,çekiç, kesici bıçaklar
k- Zımba makinesi, balık gözü makinesi
l- Bağcıklar, çeşitli tokalar,
m- Çeşitli pontlarda ve modellerde topuklar

[doğangüneş]

DÖŞEMEHANE MALZEMELERİ

a- Dikiş makinesi.
b- Çeşitli kalınlıklarda sünger
c- Kıtık
d- Sünger yapıştırıcısı
e- Çeşitli kadife, saten, amerikan, vs. döşemelik ve perdelik kumaşlar
f- Perde halkaları, ekstraforları, astarları
g- Tespih ipi, çuvaldız, döşemeci iğnesi, kabara çivisi, kara başlı çivi, el zımba makinesi
h- Kompresör
i- Koltuk fitili, lastik, yay,
j- Makas, maket bıçağı, metre, kalem sabun
k- Kırpık sünger

[doğangüneş]

TERZİ MALZEMELERİ

Terzihaneler Erkek ve kadın olmak üzere iki türlüdür. Bunlar adından anlaşılacağı gibi erkek oyuncuların kostümlerini erkek terzileri, Kadın oyuncuların kostümlerini de kadın terzileri yapmaktadır. Terzilerin ana malzemeleri aşağıdaki gibi olup özelliklerine ve projeye göre de bu malzemelere ekler yapılır.

a- Dikiş makineleri
b- Overlok makinesi
c- Piko makinesi
d- Düğme basma makinesi
e- Ütü masası ve buharlı buharsız ütüler
f- Mezura, çizim sabunu, pistole cetvelleri,
g- Makas çeşitleri, el iğneleri, iplikler, toplu iğneler
h- Kesim masası
i- Prova mankeni
j- Tela, astarlık kumaş, ekstrafor
k- İlik açma makinesi
l- Kesim kalıpları

[doğangüneş]

REALİZATÖRLER

Yapılacak oyunun maket aşamasından atölyelere girişiyle beraber proje takibi uygulamaları realizatör tarafından yapılır. Atölye aşamasından önce realizatörler yapılacak dekor yada kostüm için gerekli olacak malzeme araştırması yapar, numuneler toplar ve onay alındıktan sonra satın almacılara(ayniyat) malzeme örnekleriyle beraber devrederek alımını sağlar. Gelen malzemelerin atölyelerde işlenmesi ve uygulamasından sorumludur. Atölye çalışmaları bittikten sonra sahneye çıkan dekor ve kostümlerin oyun başlayana kadar ki süreçte eksiklerini yada olabilecek değişikliklerini yapar. Oyun perde açtıktan sonra geçen zaman içindeki yıpranmaları ve eksilmeleri, tamiratları aslına uygun olarak yaptırır.

Atölyede işi biten dekorun sahne üstü çalışmaları

Dekorun kurulacağı sahnenin öncelikli olarak tanımını ve ideal ölçülerini belirtelim:
İdeal sahne ölçüleri ana perdenin bulunduğu Portal (Sahne ağzı) Genişliği 10metre yüksekliği 5 metre civarında olmalıdır. Sahne ağzından orkestra çukuruna 3-4 metre olmalıdır ve orkestra çukur genişliği,uzunluğu,asansör yada kapaklı olması binanın fiziği ile bağlantılıdır. Sahne içi genişliği 12-14 metre arasında, derinlik 12-16 metre olmalı. Sahne iç yüksekliği 15-20 metre olmalı. Denge ağırlık sistemli manuel barlar olmalı, bar araları 50cmile 70 cm arasında olmalı, sahne arkasında siyah bir fon ve sağ sol kulislerde 200cm genişlik olmak üzere karşılıklı en az 5 er sıra siyah diagonel kadifeden kulis perdesi olmalı. Fon arkasında gerekli durumlarda kullanılmak üzere açık renkte sema perdesi bulunmalı. Sahnenin ortasında çapı 1o metre civarında döner sahne bulunması uygun olur, yerine göre döner sahne yerine asansör sahne sistemleri de kullanılmaktadır. Portelin iç tarafında bir ışık köprüsü sahne içi ışıkları için bulunmalıdır. Dekor barlarının bazılarında ışık barları bulunmalıdır. Sahnenin ana perdesi düz kadifeden ve genelde koyu renklerden olur, arkası astarlı ve 1/3 katlamalı olmalıdır. Perde sistemi manuel olmalı, raylı, halkalı, rulmanlı olmak üzere çeşitli teknikleri vardır. Sahnenin seyirci arkasına gelen kısmında ışık ve efekt odaları bulunmalıdır, bu mekan efektör ve ışıkçıların sahneyi en iyi şekilde görecekleri bir yer ve konumda olmalıdır. Salon ve sahne akustikleri en uygun şekilde sağlanmalı, dışardan salona ve sahneye gelecek yabancı seslerin duyulması engellenmelidir.
Sahne zemini birinci sınıf ladin,köknar, meşeden, fırınlanmış olmalı, kiniş geçmeli ve genişlikleri 10cm den fazla olmamalı, sahne iyice sistire edildikten sonra koruma cilası pinotex sürüldükten sonra su bazlı ceviz boya ile boyanmalıdır.
____________