İlhan Selçuk - Düşünüyorum Öyleyse Vurun

[Bay X]

Düşünüyorum Öyleyse Vurun..

Makedonya Kralı Filipos, oğlu İskender'in ne akıllı
bir kişi olacağını ilk ne zaman sezmiş?

Bir at varmış, öylesine azılıymış ki kimse sırtına
binemiyormuş. Hayvan, bütün binicilerini üstünden
atıp benzetmiş; kiminin kafasını, kiminin çenesini, kiminin
kolunu, kiminin bacağını kırmış. Hani şu Amerikan
filmlerinde rodeo denilen zanaatın ustalarını
izliyoruz ya; onlara benzer ne kadar Makedonya kovboyu
varsa azgın atı bir kez deneyip derslerini almışlar;
toprağı öpmüşler.

İskender, atla binicilerini izlerken görmüş ki, hayvan
gölgesinden ürktüğü için azıyor. Bunun üzerine
atın sırtına atlayıp güneşe doğru sürmüş.

Arkaya düşen gölgeyi görmediğinden ürkmemiş
beygir, durulmuş, İskender'in buyruğuna girmiş; herkes
bu işe şaşıp kalmış.

Kral Filipos düşünmüş:

-Benim ne akıllı bir oğlum var, demiş, ünlü bilgeleri
öğretmen olarak görevlendirip kendisine iyi bir
eğitim vereyim.

O çağın en ünlü bilgesi Aristoteles olduğundan
Kral Filipos'un emriyle İskender'i yetiştirmeye çalışmış.
İskender büyük yeteneklerini geliştirmiş; ama
"cihangirlik" tutkularına saplanmış; dünyayı avcunun
içine almaya çalışmış; ordusunu ardına takmış,
gidebildiğince gitmiş; önüne kim çıkarsa ezmiş geçmiş.

---

Çoğu zaman yalnız at değil insanoğlu da kendi
gölgesinden korkup azgınlaşır.

Böyle durumlarda en iyisi sanırım yüzünü güneşe
karşı dönmektir. Çünkü kendi gölgesinden korkan
adam, güneşe, bir başka deyişle aydınlığa, (daha başka
bir deyişle gerçeğe) sırtını dönen kimsedir.

Ürküp azgınlaşması da bundandır.

---

Aristoteles'in İskender'i olgun bir insan olarak
yetiştirebildiği kanısında değilim.

Büyük İskender yaman bir savaşçı, ünlü bir
"cihangir" olabilir. Lisenin ilk sınıf edebiyat kitabında
Aristoteles ile İskender'e ilişkin söylenceleri okumuştuk.
Anımsadığıma göre savaş meydanında yatan ölüler
arasında dolaşan İskender, hocasına sorar:

-Aristo bu nedir?

Bilge yanıt verir:

-Zafer veya hiç!..

Okul kitaplarında Cengiz Han'dan Atilla'ya, İskender'den
Sezar'a değin nice "cihangir"in neden ordularının
başına geçip yer yuvarlağını ele geçirmeye
çalıştıkları anlatılmaz, ama insan okuldan ayrıldıktan
sonra merak edip kendisine sorabilir:

-Bu adamlar, niçin koskoca ordularla ülkeden
ülkeye dolaşıp dünyayı ele geçirmeye çabalamışlar?

Bu sorunun yanıtını kurcaladıkça kişioğlu bilinçlenir;
her bir savaşın ardında hangi nedenin yattığını
öğrenip anlar; savaşçılığın iyi bir şey olmadığını algılar;
ama iş işten geçmiş olur.

---

Eflatun demiş ki:

-Ancak krallar filozof ya da filozoflar kral olursa
devletler mutlu olabilir.

Günümüz koşullarında pek akıllıca sayılmasa da
insanı düşünmeye yönelten bir yanı vardır bu sözün;
çünkü devlet yönetiminde düşüncenin, fikrin, mantığın
ağır basmasını istiyor Eflatun.

Oysa tarih boyunca devlet yönetimlerinde mantığın
pek az payı olmuştur.

Descartes'ın ünlü özdeyişini anımsayın:

-Düşünüyorum, öyleyse varım.

Bu özdeyiş çoğu yerde şöyle anlaşılmış:

-Düşünüyorum, öyleyse vurun.

Çağımızda fikir özgürlüğüne karşı çıkanlar da
böyle davranmıyorlar mı?

İlhan Selçuk

Alıntı...